Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για την επιβολή παγκόσμιου δασμού 10% σε όλες τις χώρες, ενεργοποιώντας ειδική πρόβλεψη της εμπορικής νομοθεσίας.
Να σημειωθεί πως το διάταγμα υπεγράφη λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε παράνομους προηγούμενους εκτεταμένους δασμούς.
«Δεν χρειάζεται να ρωτήσω το Κογκρέσο για τους δασμούς», δήλωσε, τονίζοντας ότι τα έσοδα θα αυξηθούν. Όπως ανέφερε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ο νέος δασμός τίθεται σε ισχύ σχεδόν άμεσα, θα διαρκέσει πέντε μήνες (150 ημέρες) και θα προστεθεί στους ήδη ισχύοντες δασμούς.
Το Άρθρο 122 και η προσωρινή επιβολή δασμών
Για να προχωρήσει στην άμεση εφαρμογή του μέτρου, ο Τραμπ επικαλέστηκε το Άρθρο 122 του Νόμου Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει προσωρινή επιβάρυνση εισαγωγών έως 15% για 150 ημέρες, χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου.
Το Άρθρο ενεργοποιείται όταν διαπιστώνονται «μεγάλα και σοβαρά ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών», με στόχο την αποτροπή «επικείμενης και σημαντικής υποτίμησης του δολαρίου». Ωστόσο, η ισχύς του περιορίζεται αυστηρά στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, εκτός αν το Κογκρέσο εγκρίνει παράταση.
Παράλληλα, ο πρόεδρος επικαλέστηκε και το Άρθρο 301, το οποίο προβλέπει τη διενέργεια ερευνών για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές διάρκειας έως 12 μηνών, χωρίς όμως να συνεπάγεται αυτόματα την επιβολή νέων δασμών.
Κατάργηση δασμών μετά την απόφαση του Δικαστηρίου
Μετά την ετυμηγορία, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι καταργούνται ορισμένοι πρόσθετοι δασμοί ad valorem που είχαν επιβληθεί βάσει του νόμου IEEPA (International Emergency Economic Powers Act).
Το Ανώτατο Δικαστήριο, με πλειοψηφία 6-3, έκρινε ότι ο πρόεδρος δεν διέθετε την απαιτούμενη εξουσιοδότηση βάσει του νόμου του 1977 περί έκτακτων οικονομικών εξουσιών για να επιβάλει τόσο ευρύ πλέγμα εισαγωγικών δασμών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση «ντροπή» και προανήγγειλε νέες νομικές κινήσεις, υποστηρίζοντας ότι «ένας πρόεδρος μπορεί να επιβάλλει περισσότερους και πιο ανθεκτικούς δασμούς για να προστατεύσει τη χώρα».
Ωστόσο, η εν λόγω απόφαση δεν επηρεάζει τους τομεακούς δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκινητοβιομηχανίες, που είχαν επιβληθεί μέσω διαφορετικών διαδικασιών.
Διευκρινίσεις ζητά η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε σαφήνεια από την αμερικανική κυβέρνηση, καθώς η διμερής συμφωνία που είχε υπογραφεί τον περασμένο Ιούλιο μεταξύ της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Τραμπ προέβλεπε καθολικό δασμό 15% στις εξαγωγές της Ε.Ε. και μηδενικούς δασμούς για αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι η Ε.Ε. βρίσκεται σε στενή επαφή με την Ουάσινγκτον για να αποσαφηνιστούν τα επόμενα βήματα.
Να σημειωθεί πως οι δασμοί που κρίθηκαν παράνομοι είχαν αποφέρει περίπου 133,5 δισ. δολάρια από τον Ιανουάριο έως τα μέσα Δεκεμβρίου 2025.
Οι κυβερνήτες Γκάβιν Νιούσομ και Τζέι Μπι Πρίτζκερ ζητούν επιστροφή περίπου 1.700 δολαρίων ανά νοικοκυριό, υποστηρίζοντας ότι τα έσοδα προήλθαν από τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Τραμπ δήλωσε ότι το ζήτημα ενδέχεται να οδηγηθεί στα δικαστήρια «για την επόμενη πενταετία».
Μαζικές οι αγωγές
Περισσότερες από 1.000 επιχειρήσεις έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας επιστροφές. Σύμφωνα με αναλυτές της ING, οι επιστροφές δεν θα είναι αυτόματες και κάθε εισαγωγέας θα πρέπει να κινηθεί ξεχωριστά.
Ο δικαστής Μπρετ Κάβανο προειδοποίησε ότι η συγκεκριμένη διαδικασία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «χάος», ενώ η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει σαφής μηχανισμός αποζημίωσης για καταναλωτές και μικρές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Γέιλ, ο μέσος πραγματικός δασμολογικός συντελεστής διαμορφώνεται πλέον στο 9,1%, μειωμένος από το 16,9%, αλλά παραμένει ο υψηλότερος από το 1946.
