Ανάλυση της λειτουργίας του Lane Assist, των ADAS και του νομικού πλαισίου μετά το φονικό τροχαίο με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ.
Συγκεκριμένα, οπαδοί του ΠΑΟΚ είχαν νοικιάσει ένα Peugeot Traveller του 2017 για να ταξιδέψουν στη Γαλλία, προκειμένου να παρακολουθήσουν τον ποδοσφαιρικό αγώνα της ομάδας τους με τη Λιόν. Στη Ρουμανία συγκρούστηκαν μετωπικά με νταλίκα, όταν το αυτοκίνητο παρέκκλινε της πορείας του και πέρασε στο αντίθετο ρεύμα. Το αποτέλεσμα ήταν επτά νεκροί και τρεις τραυματίες. Η μαρτυρία ενός τραυματία προκάλεσε ερωτήματα για το Lane Assist και τα συστήματα ADAS, καθώς ακούστηκαν ισχυρισμοί ότι επηρέασαν τον έλεγχο του οχήματος, το οποίο αμφισβητείται από τον δικηγόρο της εταιρείας που μίσθωσε το όχημα, καθώς το αυτοκίνητο δεν διέθετε τέτοιου τύπου συστήματα. Παρ' όλα αυτά, η τεχνολογία και η ευρωπαϊκή νομοθεσία δείχνουν ποια είναι η πραγματική λειτουργία αυτών των συστημάτων υποβοήθησης οδηγού.
Ο τραγικός απολογισμός του τροχαίου με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ είναι επτά νεκροί και τρεις τραυματίες, όταν το Peugeot Traveller του 2017 που είχαν νοικιάσει από την Κατερίνη για να ταξιδέψουν στη Γαλλία συγκρούστηκε με νταλίκα στη Ρουμανία. Τα βίντεο και οι μαρτυρίες προκάλεσαν συζήτηση για το Lane Assist και τα συστήματα ADAS, με αμφιβολίες για το αν επηρέασαν τον έλεγχο του οχήματος, κάτι που αμφισβητεί η εταιρεία ενοικίασης, καθώς το συγκεκριμένο μοντέλο δεν διαθέτει υποχρεωτικά τέτοια συστήματα. Το άρθρο αναλύει τη λειτουργία του Lane Assist, τη χρήση και τους περιορισμούς των ADAS, καθώς και το νομικό πλαίσιο της ΕΕ (Κανονισμός 2019/2144), που καθιστά υποχρεωτικά τα συστήματα υποβοήθησης οδηγού μόνο στα νέα οχήματα, ενώ παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά του Peugeot Traveller.
Το χρονικό
Όλη η χώρα έχει συγκλονιστεί από τις τραγικές εικόνες του σοκαριστικού τροχαίου δυστυχήματος με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ, με απολογισμό 7 νεκροί και 3 τραυματίες, έπειτα από την σύγκρουση στην Ρουμανία του επιβατηγού Peugeot Traveller 1.6 BlueHDi, το οποίο είχαν νοικιάσει οι άτυχοι οπαδοί από την Κατερίνη με προορισμό την Γαλλία για να παρακολουθήσουν την ομάδα τους με την Λιόν.
Στο βίντεο που ήρθε στην δημοσιότητα φαίνεται το πολυχρηστικό 9θέσιο όχημα να πραγματοποιεί αλλεπάλληλες προσπεράσεις με την εναλλαγή των φλας να είναι ορατή μέχρι την σύγκρουση με την νταλίκα που ερχόταν στο αντίθετο ρεύμα, γεγονός που δείχνει την διάθεση του οδηγού να συνεχίσει τις προσπεράσεις.
Σύμφωνα με την μαρτυρία του τραυματία, ο οποίος βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση, αναφέρθηκε σε ενεργοποίηση του lane assistance, με τον ισχυρισμό ότι «μπλόκαρε το τιμόνι και το αυτοκίνητο έφυγε», μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Από την άλλη πλευρά, ο δικηγόρος της εταιρείας ενοικιάσεων Αντώνης Ξυλουργίδης, αρνήθηκε την ύπαρξη ενός τέτοιου συστήματος, καθώς πρόκειται για μοντέλο του 2017, όταν δεν υπήρχε υποχρεωτικότητα στις χώρες της ΕΕ για το σύστημα Lane Assist.
Παράλληλα, στο υποθετικό σενάριο πως υπήρχε το εν λόγω σύστημα υποβοήθησης του οδηγού, σε καμία περίπτωση δεν επεμβαίνει στον δρόμο, αλλά προειδοποιεί, χωρίς να κλειδώνει το τιμόνι, αφήνοντας στον οδηγό τον χειρισμό του αυτοκινήτου. Αλλά ας τα δούμε αναλυτικά.
Η θεσμοθέτηση των ADAS
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στη θεσμοθέτηση των υποχρεωτικών συστημάτων υποβοήθησης οδηγού (ADAS) στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής για τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και θυμάτων στους ευρωπαϊκούς δρόμους. Η βασική νομοθετική πράξη είναι ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2144, γνωστός ως General Safety Regulation (GSR), ο οποίος εγκρίθηκε επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 27 Νοεμβρίου 2019. Με τον κανονισμό αυτό η ΕΕ καθόρισε, για πρώτη φορά με ενιαίο και δεσμευτικό τρόπο, ποια συστήματα ενεργητικής ασφάλειας πρέπει να ενσωματώνονται υποχρεωτικά στα νέα οχήματα που λαμβάνουν έγκριση τύπου.
Η εφαρμογή του κανονισμού δεν έγινε απότομα, αλλά σε διαδοχικές φάσεις. Η πρώτη κρίσιμη ημερομηνία ήταν η 6η Ιουλίου 2022, από την οποία οι νέοι τύποι οχημάτων που εγκρίνονταν στην ΕΕ όφειλαν να διαθέτουν συγκεκριμένα ADAS προκειμένου να πάρουν άδεια κυκλοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ολοκαίνουργιο μοντέλο που παρουσιάστηκε και πιστοποιήθηκε μετά την ημερομηνία αυτή έπρεπε να συμμορφώνεται με τις νέες απαιτήσεις, ανεξάρτητα από την κατηγορία ή την εμπορική του τοποθέτηση.
Η δεύτερη και πιο καθοριστική φάση ήρθε στις 7 Ιουλίου 2024, όταν οι ίδιες υποχρεώσεις επεκτάθηκαν σε όλα τα καινούργια αυτοκίνητα που πωλούνται και ταξινομούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και αν πρόκειται για μοντέλα παλαιότερης σχεδίασης. Από εκείνη την ημερομηνία και μετά, κανένα νέο επιβατικό αυτοκίνητο δεν μπορεί να ταξινομηθεί χωρίς να διαθέτει τον βασικό εξοπλισμό ADAS που ορίζει ο κανονισμός, ανεξαρτήτως τιμής ή κατηγορίας.
Ο Κανονισμός 2019/2144 προβλέπει την υποχρεωτική παρουσία μιας σειράς συστημάτων υποβοήθησης οδηγού που στοχεύουν κυρίως στην πρόληψη ατυχημάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Intelligent Speed Assistance (ISA), που βοηθά τον οδηγό να τηρεί τα όρια ταχύτητας, το Autonomous Emergency Braking (AEB) για αποφυγή ή μετριασμό συγκρούσεων, το Lane Keeping Assist (LKA) για την αποτροπή ακούσιας εξόδου από τη λωρίδα, καθώς και συστήματα προειδοποίησης κόπωσης και απροσεξίας του οδηγού. Παράλληλα, ο κανονισμός καθιερώνει και υποχρεωτικό Event Data Recorder, τον λεγόμενο «μαύρο κουτί» των αυτοκινήτων.
Σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι ότι οι υποχρεώσεις αυτές αφορούν μόνο νέα οχήματα και όχι όσα κυκλοφορούν ήδη στους δρόμους. Δεν προβλέπεται, δηλαδή, καμία υποχρεωτική αναβάθμιση ή μετατροπή για τα παλαιότερα αυτοκίνητα, τα οποία συνεχίζουν να κυκλοφορούν νόμιμα με τον εξοπλισμό που είχαν κατά την αρχική τους έγκριση τύπου.
Τέλος, ο GSR έχει και μελλοντικό ορίζοντα. Η ΕΕ έχει ήδη προγραμματίσει πρόσθετες φάσεις εφαρμογής από το 2026 και μετά, με αυστηρότερες απαιτήσεις ή επιπλέον συστήματα ασφάλειας, ειδικά για επαγγελματικά και βαρέα οχήματα. Στόχος είναι η σταδιακή ενίσχυση της ενεργητικής ασφάλειας έως το τέλος της δεκαετίας, στο πλαίσιο του οράματος «Vision Zero» για δραστική μείωση των θανατηφόρων τροχαίων στην Ευρώπη.
Η λειτουργία του Lane Assist
Το Lane Assist είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα συστήματα υποβοήθησης οδηγού (ADAS) και έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τον οδηγό να παραμένει εντός της λωρίδας κυκλοφορίας. Το σύστημα αυτό δεν αναλαμβάνει πλήρως τον έλεγχο του αυτοκινήτου, αλλά λειτουργεί υποστηρικτικά, μειώνοντας την πιθανότητα ακούσιας εκτροπής από τη λωρίδα και ενισχύοντας την ασφάλεια, κυρίως σε αυτοκινητόδρομους ή μεγάλες ταχύτητες.
Η λειτουργία του βασίζεται κυρίως σε μια κάμερα που βρίσκεται πίσω από τον εσωτερικό καθρέφτη και «διαβάζει» τις διαγραμμίσεις του δρόμου. Σε πιο προηγμένα συστήματα μπορεί να χρησιμοποιούνται και ραντάρ ή αισθητήρες για μεγαλύτερη ακρίβεια. Το λογισμικό του αυτοκινήτου αξιολογεί συνεχώς την πορεία του οχήματος και αν εντοπίσει απόκλιση από τη λωρίδα χωρίς να έχει ενεργοποιηθεί ο δείκτης φλας, προχωρά σε παρέμβαση.
Η παρέμβαση μπορεί να έχει τη μορφή οπτικής ή ηχητικής προειδοποίησης στον οδηγό ή, στα συστήματα Lane Keeping Assist, ελαφράς διόρθωσης της πορείας μέσω μικρής ροπής στο τιμόνι. Σε πιο εξελιγμένα μοντέλα με Lane Centering Assist, το αυτοκίνητο μπορεί να κρατά συνεχώς το όχημα στο κέντρο της λωρίδας, συνδυαστικά με Adaptive Cruise Control.
Πολλοί αναρωτιούνται αν υπάρχει περίπτωση το Lane Assist να «κλειδώσει» το τιμόνι. Η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει μηχανικό κλείδωμα: το σύστημα δεν αφαιρεί ποτέ τον έλεγχο από τον οδηγό. Η παρέμβαση στο τιμόνι είναι πάντα μικρή και υποχωρεί αμέσως αν ο οδηγός ασκήσει δύναμη. Η αίσθηση «τραβήγματος» που μερικές φορές νιώθουν οι οδηγοί οφείλεται απλώς στην αντίσταση του συστήματος όταν διορθώνει την πορεία, αλλά δεν συνιστά κλείδωμα. Αν, ωστόσο, το τιμόνι αισθανθεί σκληρό ή μπλοκάρει, αυτό δεν είναι φυσιολογική λειτουργία του Lane Assist και απαιτεί έλεγχο σε συνεργείο.
Η χρήση του Lane Assist έχει ορισμένους περιορισμούς. Απαιτεί καθαρή διαγράμμιση και καλές καιρικές συνθήκες, ενώ η λειτουργία του ξεκινά συνήθως από τα 60–65 χλμ./ώρα και άνω, ανάλογα με τον κατασκευαστή. Σε συνθήκες έντονης βροχής, χιονιού, ομίχλης ή σε δρόμους με φθαρμένες διαγραμμίσεις, η ακρίβεια του συστήματος μπορεί να μειωθεί. Για αυτόν τον λόγο, οι οδηγοί πρέπει πάντα να κρατούν τα χέρια στο τιμόνι και να διατηρούν ενεργό τον έλεγχο του οχήματος, καθώς η νομοθεσία και οι κατασκευαστές θεωρούν το Lane Assist συμπληρωματικό μέσο ασφάλειας και όχι υποκατάστατο του οδηγού.
Τέλος, η υποχρεωτική ενσωμάτωση συστημάτων όπως το Lane Assist στα νέα οχήματα της ΕΕ, όπως καθορίζεται από τον Κανονισμό 2019/2144, αναδεικνύει τη σημασία της τεχνολογίας για τη μείωση των ατυχημάτων. Από το 2024 και μετά, κάθε νέο αυτοκίνητο που πωλείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει τον βασικό εξοπλισμό ADAS, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων που υποβοηθούν την παραμονή στη λωρίδα, γεγονός που καθιστά το Lane Assist ένα αναπόσπαστο εργαλείο ενεργητικής ασφάλειας για όλους τους οδηγούς.
Το αυτοκίνητο
Το Peugeot Traveller 1.6 BlueHDi του 2017 αποτελεί την επιβατική εκδοχή του επαγγελματικού Expert και απευθύνεται σε όσους χρειάζονται αυξημένη μεταφορική ικανότητα χωρίς να θυσιάζουν την άνεση. Διαθέτει έως 9 θέσεις, συρόμενες πλαϊνές πόρτες και ευρύχωρη καμπίνα, με έμφαση στην πρακτικότητα για οικογένειες, επαγγελματική μεταφορά προσώπων ή χρήση τύπου shuttle. Η ποιότητα κύλισης θυμίζει περισσότερο επιβατικό παρά επαγγελματικό, ενώ η θέση οδήγησης είναι ψηλή και εργονομική. Ο πετρελαιοκινητήρας 1.6 BlueHDi αποδίδει 115 ίππους, συνδυάζοντας καλή ροπή με χαμηλή κατανάλωση. Το 2017 μπορούσε με επιπλέον κόστος να εξοπλιστεί με βασικά ADAS, όπως αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης, προειδοποίηση εκτροπής λωρίδας και cruise control, ανάλογα με το πακέτο εξοπλισμού.
Η εμπειρία του Lane Assist
Έχοντας την τύχη να έχω οδηγήσει πολλά σύγχρονα αυτοκίνητα όλων των κατηγοριών στο πλαίσιο των δημοσιογραφικών δοκιμών, αναγνωρίζω την μέγιστη βοήθεια του συστήματος Lane Assist, στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Η επέμβαση στο τιμόνι είναι μύθος, καθώς είτε προειδοποιεί τον οδηγό οπτικά ή ηχητικά ή με δόνηση στο τιμόνι, είτε διορθώνει ελαφρά την πορεία με μικρή ροπή στο τιμόνι, χωρίς να το κλειδώνει και αφήνοντας πάντα τον έλεγχο στον οδηγό. Η χρήση των φλας επιτρέπει και απενεργοποιεί προσωρινά το σύστημα, προκειμένου να αλλάξει ο οδηγός λωρίδα, ή να πραγματοποιήσει προσπέραση. Σε κάθε περίπτωση πάντως αυξάνει την ενεργητική ασφάλεια στον αυτοκινητόδρομο.
