Η νέα προσπάθεια αμφισβήτησης του ισραηλινού ναυτικού αποκλεισμού της Γάζας δεν είναι ένα μεμονωμένο «ανθρωπιστικό» επεισόδιο.
Είναι η επιστροφή ενός μηχανισμού πολιτικής πίεσης, που η Άγκυρα χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ξανά η τουρκική ισλαμική ΜΚΟ İHH (İnsani Yardım Vakfı), η ίδια οργάνωση που πρωταγωνίστησε το 2010 στην υπόθεση «Μαβί Μαρμαρά», προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ.
Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, διεθνή πρακτορεία ειδήσεων (Reuters, Associated Press, αλλά και το τουρκικό Anadolu) επιβεβαιώνουν ότι, μετά την πρόσφατη αναχαίτιση του «Global Sumud Flotilla» από το ισραηλινό ναυτικό ανοικτά της Κρήτης, προετοιμάζονται νέες αποστολές με έντονη τουρκική συμμετοχή και σαφή στόχο να σπάσουν τον αποκλεισμό της Γάζας.
Το κρίσιμο όμως ερώτημα δεν είναι αν η İHH κάνει «ανθρωπιστικές αποστολές». Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ακριβώς αντιπροσωπεύει πολιτικά και πώς εξυπηρετεί τον υβριδικό σχεδιασμό της Άγκυρας.
Η οργάνωση παρουσιάζεται διεθνώς ως ΜΚΟ ανθρωπιστικής βοήθειας και διαθέτει μάλιστα συμβουλευτικό καθεστώς στον ΟΗΕ. Ωστόσο, εδώ και χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών κατηγοριών για σχέσεις με τη Χαμάς και άλλα ισλαμιστικά δίκτυα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2010 η Γερμανία απαγόρευσε τη δράση της «IHH Öffentlichkeitsarbeit e.V.», υποστηρίζοντας ότι διοχέτευε χρήματα σε οργανώσεις που συνδέονταν με τη Χαμάς. Παρότι η τουρκική πλευρά επιμένει στη νομική διάκριση μεταξύ της γερμανικής και της τουρκικής νομικής οντότητας, αρκετές υπηρεσίες ασφαλείας και αναλυτές διεθνώς αντιμετωπίζουν αυτά τα δίκτυα ως συγκοινωνούντα δοχεία με κοινό ιδεολογικό προσανατολισμό και κοινή στόχευση. Το Reuters είχε τότε μεταδώσει ότι το Βερολίνο έκρινε πως η υποστήριξη προς τη Χαμάς παραβίαζε ευθέως τη γερμανική νομοθεσία.
Παράλληλα, το Ισραήλ αντιμετωπίζει σταθερά την İHH ως οργάνωση που λειτουργεί ουσιαστικά ως πολιτικός και επιχειρησιακός πολλαπλασιαστής της Χαμάς. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η İHH είναι επισήμως χαρακτηρισμένη ως τρομοκρατική οργάνωση από το σύνολο της Δύσης. Όμως, η πολιτική και ιδεολογική εγγύτητά της με τη Χαμάς αποτελεί αντικείμενο διεθνών αναφορών και ανησυχιών των υπηρεσιών ασφαλείας στη Δύση.
Στην πραγματικότητα, η İHH εκφράζει πλήρως τη νέα στρατηγική της Τουρκίας του Ερντογάν. Πρόκειται για ένα μοντέλο που βασίζεται στην «εύλογη άρνηση». Η Άγκυρα χρησιμοποιεί μη κρατικούς δρώντες οργανισμούς για να προωθήσει την ατζέντα της, διατηρώντας την ευχέρεια να αποστασιοποιείται επίσημα αν η κατάσταση κλιμακωθεί επικίνδυνα, ενώ την ίδια στιγμή καρπώνεται τα πολιτικά οφέλη της δράσης τους.
Η Τουρκία δεν επιχειρεί πλέον να επεκτείνει την επιρροή της μόνο μέσω στρατού, drones ή μυστικών υπηρεσιών, αλλά και μέσω ενός πλέγματος ισλαμικών οργανώσεων, ΜΚΟ και «ανθρωπιστικού ακτιβισμού». Η Γάζα έχει μετατραπεί για τον Ερντογάν σε ιδανικό πεδίο πολιτικής νομιμοποίησης στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, με την İHH να λειτουργεί ως βασικός βραχίονας αυτής της στρατηγικής.
Το «Μαβί Μαρμαρά» δεν ήταν ιστορικό ατύχημα. Ήταν το πρότυπο μιας δράσης που σήμερα επανέρχεται για να υπηρετήσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δηλαδή την αντίληψη ότι η Τουρκία δικαιούται να επανακαθορίζει πολιτικά και επιχειρησιακά τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι κινήσεις αυτές στη θάλασσα δεν αφορούν μόνο τη βοήθεια προς τους Παλαιστινίους· αποτελούν εργαλείο πολιτικής και επιχειρησιακής πίεσης που δοκιμάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα αντανακλαστικά των κρατών της περιοχής, αμφισβητώντας στην πράξη το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας υπό το πρόσχημα της ανθρωπιστικής κρίσης.
Δεκαέξι χρόνια μετά, η Άγκυρα δείχνει ότι επιχειρεί να επαναφέρει το ίδιο μοντέλο πίεσης απέναντι στο Ισραήλ, αυτή τη φορά μέσα σε ένα ακόμη πιο εκρηκτικό περιφερειακό περιβάλλον. Το επικίνδυνο στοιχείο είναι πως όσο περισσότερο η Τουρκία χρησιμοποιεί τέτοιες οργανώσεις ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής, τόσο περισσότερο θολώνει η γραμμή ανάμεσα στον ακτιβισμό και στην κρατικά υποστηριζόμενη αναθεωρητική πολιτική.
Και αυτό δεν αφορά μόνο το Ισραήλ. Αφορά συνολικά την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Μεσόγειος παύει να είναι πεδίο μόνο στρατιωτικών ισορροπιών και μετατρέπεται σε θέατρο μιας ιδιότυπης «ιδεολογικής ναυμαχίας», όπου η ισχύς προβάλλεται πλέον μέσα από υβριδικά, παρακρατικά και ιδεολογικά δίκτυα επιρροής.
