Η μία ασφαλιστική παρέμβαση διαδέχεται την άλλη, με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως να επιταχύνει τις αλλαγές σε έναν τομέα που για χρόνια παρέμενε στάσιμος.
Μετά τη ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας, η υπουργός ανοίγει πλέον τον φάκελο της επαγγελματικής ασφάλισης, επιχειρώντας να επεκτείνει έναν θεσμό που στην Ελλάδα εξακολουθεί να έχει περιορισμένη διείσδυση, την ώρα που στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί βασικό συμπλήρωμα της δημόσιας σύνταξης.
Η κατεύθυνση που επιλέγει το υπουργείο είναι περισσότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι ελεύθεροι επαγγελματίες και περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε ευνοϊκές διατάξεις. Πλέον θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια πρόσθετη συνταξιοδοτική παροχή μέσω των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη ενίσχυσης της αποταμίευσης, αλλά και με τη δημιουργία μεγαλύτερης οικονομικής ασφάλειας για τους ασφαλισμένους μετά την αποχώρησή τους από την αγορά εργασίας.
Η μεταρρύθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά εργασίας εμφανίζει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα της προηγούμενης δεκαετίας. Το κυρίαρχο πρόβλημα δεν είναι πλέον η μαζική ανεργία, αλλά η δυσκολία πολλών επιχειρήσεων να βρουν προσωπικό. Οπως έχει επισημάνει και η ίδια η υπουργός, η Ελλάδα πέρασε από την εποχή τού «δεν βρίσκω δουλειά» στην εποχή τού «δεν βρίσκω εργαζόμενο». Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ενίσχυση της απασχόλησης, οι καλύτερες αμοιβές και η δημιουργία πρόσθετων ασφαλιστικών κινήτρων αποτελούν κομμάτια της ίδιας στρατηγικής.
Οι τρεις άξονες
Η Νίκη Κεραμέως παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την εργασία και την κοινωνική ασφάλιση. Από τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της απασχόλησης και τις Ημέρες Καριέρας της ΔΥΠΑ μέχρι τις δράσεις για τον επαναπατρισμό Ελλήνων που εργάζονται στο εξωτερικό, η στόχευση παραμένει κοινή: περισσότερες θέσεις εργασίας, υψηλότεροι μισθοί και καλύτερες προοπτικές για τους εργαζόμενους. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επαγγελματική ασφάλιση.
Ο δεύτερος πυλώνας του ασφαλιστικού δεν αντικαθιστά την κύρια σύνταξη. Προσφέρει όμως τη δυνατότητα δημιουργίας ενός επιπλέον εισοδήματος μετά την ολοκλήρωση του εργασιακού βίου, αξιοποιώντας τη μακροχρόνια αποταμίευση και τις επενδύσεις των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες ο θεσμός αποτελεί βασικό εργαλείο ενίσχυσης του συνταξιοδοτικού εισοδήματος και της οικονομικής σταθερότητας των νοικοκυριών.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο κινείται σε τρεις βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την απλοποίηση της λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να ιδρύονται και να λειτουργούν με ταχύτερες διαδικασίες, λιγότερη γραφειοκρατία και ισχυρότερη εποπτεία.
Ο δεύτερος στοχεύει στη διεύρυνση της συμμετοχής, δίνοντας πρόσβαση σε μικρότερες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, μέσα από νέα ανοιχτά σχήματα επαγγελματικής ασφάλισης αλλά και μέσω ενός νέου ομαδικού συνταξιοδοτικού προϊόντος που θα μπορούν να προσφέρουν ασφαλιστικές εταιρείες.
Παράλληλα, αναμορφώνονται τα φορολογικά κίνητρα, καθώς η φορολόγηση συνδέεται πλέον με την ηλικία και όχι με τα χρόνια ασφάλισης, αίροντας μια στρέβλωση που λειτουργούσε αποτρεπτικά για όσους εντάσσονταν στον θεσμό σε μεγαλύτερη ηλικία. Ο τρίτος άξονας επικεντρώνεται στην προστασία των ασφαλισμένων.
Προβλέπεται πλήρης φορητότητα των ασφαλιστικών δικαιωμάτων όταν κάποιος αλλάζει εργασία ή επάγγελμα, δυνατότητα παραμονής στην επαγγελματική ασφάλιση ακόμη και σε περιόδους ανεργίας, ενισχυμένη ενημέρωση για την πορεία των επενδύσεων και αυστηρότερο πλαίσιο εποπτείας. Στόχος είναι να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των ασφαλισμένων και να καταστεί η επαγγελματική ασφάλιση μια ουσιαστική επιλογή για πολύ περισσότερους πολίτες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόθεση του υπουργείου να διευκολύνει τη συμμετοχή μικρότερων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων.
Μέχρι σήμερα, η πρόσβαση στα επαγγελματικά ταμεία ήταν σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με μεγάλες επιχειρήσεις και οργανισμούς. Η διεύρυνση του θεσμού μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για χιλιάδες εργαζόμενους που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός ενός συμπληρωματικού συνταξιοδοτικού μηχανισμού.
Η στρατηγική αυτή αποκτά και έντονη αναπτυξιακή διάσταση. Η ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης δημιουργεί περισσότερα μακροπρόθεσμα κεφάλαια που μπορούν να επενδυθούν στην ελληνική οικονομία, ενισχύοντας την ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια στους ασφαλισμένους. Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι ένας ισχυρός δεύτερος πυλώνας συμβάλλει τόσο στη βελτίωση των συντάξεων όσο και στη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων.
Η Νίκη Κεραμέως επιχειρεί να περάσει από τη διαχείριση των καθημερινών ζητημάτων στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου ασφαλιστικού πλαισίου με ορίζοντα δεκαετιών. Μετά τη ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας, η επαγγελματική ασφάλιση αναδεικνύεται στο επόμενο μεγάλο εγχείρημα του υπουργείου Εργασίας, με στόχο να προσφέρει περισσότερες επιλογές στους ασφαλισμένους, μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις και ένα ισχυρότερο δίχτυ προστασίας για τις επόμενες γενιές εργαζομένων.
