Τριάντα τρία χρόνια ήταν πολλά. Τριάντα τρία χρόνια εξαγγελιών, συμβολισμών, ασκήσεων επί χάρτου και μεγαλόστομων διακηρύξεων.
Και ξαφνικά, μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα του Μαρτίου 2026, το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας – Κύπρου έπαψε να είναι θεωρία. Έγινε επιχειρησιακή πραγματικότητα. Με απόφαση του ΚΥΣΕΑ και εντολή της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, ελληνικές φρεγάτες και μαχητικά F-16 viper βρέθηκαν στην Κύπρο, υψώνοντας για πρώτη φορά ουσιαστική ασπίδα προστασίας πάνω από τη Μεγαλόνησο.
Το δόγμα γεννήθηκε το Νοέμβριο του 1993 από τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Γλαύκο Κληρίδη. Η φιλοσοφία του ήταν απλή και ηχηρή: ο αμυντικός χώρος Ελλάδας και Κύπρου είναι ενιαίος. Η δημιουργία της βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο αποτέλεσε τότε το υλικό αποτύπωμα μιας φιλόδοξης στρατηγικής. Όμως, παρά τον συμβολισμό, το δόγμα έμεινε επί δεκαετίες περισσότερο πολιτική διακήρυξη παρά εφαρμοσμένο σχέδιο αποτροπής.
Η κρίση των S-300 το 1997-98 αποκάλυψε τα όρια εκείνης της περιόδου. Η υπαναχώρηση και η μεταφορά των πυραύλων στην Κρήτη τραυμάτισαν την αξιοπιστία της αποτρεπτικής απειλής. Από εκεί και πέρα, το δόγμα μπήκε σε φάση ατονίας. Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να διεκδικεί την πατρότητα της σύλληψης, δεν μπορεί όμως να διεκδικήσει την υλοποίηση. Για 33 χρόνια, η θεωρία δεν μεταφράστηκε σε σταθερή, διαρκή στρατιωτική παρουσία.
Και φτάνουμε στο 2026. Με την ενεργοποίηση του δόγματος σε πραγματικό επιχειρησιακό επίπεδο, η Αθήνα δεν περιορίστηκε σε δηλώσεις. Έστειλε μέσα, εγκατέστησε αντιαεροπορική κάλυψη, κατέστησε σαφές ότι οποιαδήποτε απειλή κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στα λόγια και στην έμπρακτη τοποθέτηση δυνάμεων.
Οι αντιδράσεις της αριστεράς ήταν προβλέψιμες. Φόβοι περί «εμπλοκής», καταγγελίες για «προκεχωρημένο φυλάκιο», ρητορική περί πολεμικής κλιμάκωσης. Την ίδια στιγμή, οι αυτοαποκαλούμενοι υπερπατριώτες που κατηγορούσαν την κυβέρνηση για ενδοτικότητα βρέθηκαν προ αμηχανίας. Εκεί που έβλεπαν υποχωρήσεις, είδαν αιφνιδιασμό. Εκεί που προεξοφλούσαν αδράνεια, είδαν αποτροπή στην πράξη.
Για πρώτη φορά μετά το 1993, το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα δεν είναι απλώς ιστορική αναφορά. Είναι ενεργός μηχανισμός ισχύος. Και αυτή η μετάβαση φέρει καθαρή πολιτική υπογραφή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αναβίωσε ένα σύνθημα· το μετέτρεψε σε στρατηγική πράξη. Με αποφασιστικότητα, με ταχύτητα, με επίγνωση του γεωπολιτικού βάρους της στιγμής.
Η Ιστορία θα καταγράψει ποιος το εμπνεύστηκε. Αλλά θα θυμάται ποιος το εφάρμοσε.
