Τα γεγονότα στη Θέουτα δεν εντάσσονται σ’ αυτό που γενικά ονομάζουμε μεταναστευτικό πρόβλημα.
Υβριδική επίθεση και η διαφορά Ελλάδας - Ισπανίας
Αποτελούν ένα ακόμη κεφάλαιο (μετά τα γεγονότα του 2020 στον Εβρο) υβριδικής επίθεσης και εργαλειοποίησης του Μεταναστευτικού στη γεωπολιτική σκακιέρα.
Η διαφορά βρίσκεται στο γεγονός ότι το 2020 η Ελλάδα διέθετε μια αυτοδύναμη κυβέρνηση, ενώ η Ισπανία διαθέτει κυβέρνηση μειοψηφίας και ο πρωθυπουργός της Πέδρο Σάντσεθ είναι όμηρος των αριστερών συμμάχων του.
Αυτό που συνέβη στη Θέουτα είναι το αποτέλεσμα των πιέσεων της ισπανικής Αριστεράς, που –στην προσπάθειά της να υπονομεύσει στο εσωτερικό της Ισπανίας τη συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ-Μαρόκου– υποχρέωσε τον Σάντσεθ να συμφωνήσει στην απόδοση ιθαγένειας σε Σαχράουι που γεννήθηκαν στη Δυτική Σαχάρα πριν από τις 29 Σεπτεμβρίου του 1977, όταν μετά την περίφημη μαροκινή «Πράσινη Πορεία» (16 Οκτωβρίου 1975) το έδαφος της Δυτικής Σαχάρας έπαψε να ανήκει στην κυριαρχία της Ισπανίας.
Το ιστορικό υπόβαθρο της Δυτικής Σαχάρας
Συνέβη όταν ο δικτάτορας Φράνκο βρισκόταν στο νεκροκρέβατό του και ο πρίγκιπας Χουάν Κάρλος δεν είχε ακόμη στεφθεί βασιλιάς και ορκίσει την πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση.
Επί Φράνκο, οι πολίτες της Δυτικής Σαχάρας είχαν ισπανική υπηκοότητα και εξέλεγαν αντιπροσώπους στο φρανκικό «κοινοβούλιο».
Οι «μπλε βουλευτές» –από τους «Μπλε Ανθρώπους», όπως ονομάζονται οι κάτοικοι της περιοχής, καθώς η ντεράα, η παραδοσιακή ενδυμασία τους, ήταν λευκή και μπλε που ξέβαφε πάνω στο δέρμα τους– πρόσθεταν μια εξωτική πινελιά στο δικτατορικό καθεστώς.
Στις 17 Οκτωβρίου 1975, επομένη της έναρξης της «Πράσινης Πορείας», ο Φράνκο προήδρευσε του υπουργικού συμβουλίου παρουσία των γιατρών του.
Στις 30 Οκτωβρίου μεταβίβασε τελικά τις εξουσίες του στον πρίγκιπα Χουάν Κάρλος.
Η «Πράσινη Πορεία» του βασιλιά Χασάν Β΄ είχε υποστηριχθεί από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία που δεν ήθελαν να βρεθεί η Δυτική Σαχάρα στη σοβιετική σφαίρα επιρροής μέσω της Αλγερίας.
Στις 14 Νοεμβρίου η Ισπανία υπέγραψε στη Μαδρίτη την τριμερή συμφωνία με το Μαρόκο και τη Μαυριτανία, δεσμευόμενη να αποσυρθεί από την περιοχή των Σαχράουι έως τις 28 Φεβρουαρίου 1976.
Ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί
Το θέμα είχε ήδη τεθεί από τον καιρό που ο Σάντσεθ είχε συμμαχήσει με τους Podemos –το 2022, όταν ο Ισπανός πρωθυπουργός είχε αποδεχθεί το Σχέδιο ΗΠΑ και Μαρόκου για τη Δυτική Σαχάρα– αλλά τότε είχε αντισταθεί.
Ολα αυτά τα χρόνια προσπαθούσε να διατηρεί καλές σχέσεις και με τις δύο αντίπαλες χώρες του Μαγκρέμπ, την Αλγερία και το Μαρόκο, που βρίσκονται στα μαχαίρια για το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας.
Καθώς η Ισπανία διατηρεί σοβαρούς οικονομικούς και εμπορικούς δεσμούς και με τις δύο προσπαθούσε πάντα να ισορροπεί.
Πολύ περισσότερο που η χώρα εξαρτάται από το φυσικό αέριο της Αλγερίας.
Ετσι, το τελευταίο διάστημα, ο Σάντσεθ ταξίδεψε στην Αλγερία (20 Ιουλίου) και φιλοξένησε για νοσηλεία τον ηγέτη του ανταρτικού κινήματος «Πολισάριο» Μπραχίμ Γκάλι, όταν το 2021 προσβλήθηκε από covid.
Αλλά την ίδια ώρα καθησύχαζε το Μαρόκο και δέχθηκε το Σχέδιο Τραμπ για τη Δυτική Σαχάρα.
Μια ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί –κι από κάτω το βάραθρο– αλλά τα κατάφερνε.
Ωστόσο, η πίεση που δέχεται σε όλα τα μέτωπα –ειδικά όσον αφορά τα σκάνδαλα– τον υποχρέωσε αυτήν τη φορά να υποχωρήσει.
Για να διατηρεί, βέβαια, την κυβέρνηση μειοψηφίας –δέκα χρόνια τώρα τις εκλογές κερδίζει το Λαϊκό Κόμμα, αλλά πρωθυπουργός παραμένει ο Σάντσεθ– έχει κάνει και άλλες υποχωρήσεις (απελευθέρωση των Βάσκων τρομοκρατών της ΕΤΑ, ειδικό φορολογικό καθεστώς στους Καταλανούς).
Αλλά αυτό ήταν εσωτερικό ζήτημα.
Διαφορετικό από μια υποχώρηση που αφορά τις διεθνείς σχέσεις της χώρας.
Το γαϊτανάκι ξεκίνησε με τη στάση του απέναντι στο Ισραήλ, επίσης μετά από πίεση των αλλοπρόσαλλων συμμάχων του – αριστερών της Sumar, Βάσκων αυτονομιστών και Καταλανών αποσχιστών.
Συνεχίστηκε με το «όχι στον πόλεμο» και τη σύγκρουσή του με τις ΗΠΑ για το Ιράν.
Και η τραγωδία κορυφώθηκε με την απόφασή του να υποκύψει στις πιέσεις για τους Σαχράουι.
Τι θα συνέβαινε στον Εβρο χωρίς αυτοδύναμη κυβέρνηση;
Αναρωτιέται κανείς τι θα συνέβαινε αν το 2020, κατά την υβριδική επίθεση στον Εβρο, δεν είχαμε μια αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Θυμίζω ότι εκείνη την εποχή, ο Αλέξης Τσίπρας, από το βήμα της Βουλής, μιλούσε για «ασύμμετρη βία κατά προσφύγων» και στην Πολιτική του Απόφαση ο ΣΥΡΙΖΑ μιλούσε για «προπαγάνδα πολέμου» και «ψευδή εικόνα πολέμου».
Ηταν τότε που στον Εβρο έβλεπαν «παρακρατικούς» και «βίλες» και στη Λέσβο έβλεπαν… «ναζί»!
«Είναι ανοησία η ασύμμετρη απειλή, ο όρος θέλει να κρύψει ασύμμετρη βία κατά των προσφύγων», είχε πει ο Τσίπρας στη Βουλή.
Και στην Πολιτική Απόφασή του, ο ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε πως «η κυβέρνηση κάνει προπαγάνδα πολέμου, παρουσιάζοντας ψευδή εικόνα πολέμου».
Σκεφθείτε να χρειαζόταν να κάνουμε διαβουλεύσεις εκείνη τη δραματική νύχτα.
Θα είχαν περάσει όλοι τα σύνορα!
Επιστρέφοντας στην Ισπανία, θα ήταν καλύτερα ο Πέδρο Σάντσεθ να παραδεχθεί δημόσια πως δεν μπορείς να κυβερνάς μια χώρα εξαρτώμενος από κάθε κόμμα και κομματίδιο και από κάθε ευκαιριακή συμμαχία μόνο και μόνο για να παραμένεις στην εξουσία.
Κι αν υπάρχει κάτι που πρέπει να ακούσει από τις Βρυξέλλες και τους Ευρωπαίους συναδέλφους του είναι πως ούτε ολόκληρη η Ευρώπη μπορεί να εξαρτάται από την επιμονή του να παραμένει στην εξουσία με κάθε κόστος.
Ο ίδιος άλλωστε χαρακτήρισε την εισβολή στη Θέουτα «παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας».
Τρίβουν τα χέρια τους Βάσκοι και Καταλανοί
Τώρα, τα εσωτερικά ισπανικά παιχνίδια κατέληξαν σε διπλωματικό εφιάλτη για τη χώρα.
Αλλά και σε σοβαρή υπαρξιακή απειλή για την ίδια την Ισπανία.
Μετά τα γεγονότα της Θέουτα, Βάσκοι και Καταλανοί σύμμαχοι του Σάντσεθ τρίβουν τα χέρια τους.
Υπήρξαν μάλιστα και επίσημες δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες αν η κυβέρνηση δεν μπορεί να προστατέψει τα σύνορα και αν δεν διστάζει να έλθει σε αντιπαράθεση με το Μαρόκο στο θέμα της αυτονομίας της Δυτικής Σαχάρας, τότε μια χαρά θα μπορούσαν να αποκτήσουν την αυτονομία τους τόσο η Χώρα των Βάσκων όσο και η Καταλανία!
Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους: επίσκεψη στην Αλγερία στις 20 Ιουλίου και δύο μέρες μετά η Επιτροπή Δικαιοσύνης του ισπανικού κοινοβουλίου συμφώνησε στην απονομή ιθαγένειας στους Σαχράουι που γεννήθηκαν υπό ισπανική διοίκηση, καθώς και στους απογόνους τους –περίπου 200.000 άνθρωποι– ακόμη και αν δεν διαμένουν στην Ισπανία!
Η διάταξη περιλήφθηκε στο νομοσχέδιο για την παροχή άδειας εργασίας σε 500.000 αλλοδαπούς.
Τον Σεπτέμβριο το νομοσχέδιο αναμένεται να φθάσει στην Ολομέλεια και να ψηφιστεί.
Μάλιστα, προκειμένου να μειωθεί η ενόχληση από την πλευρά του Μαρόκου, το ισπανικό υπουργείο Εξωτερικών κατέβαλε προσπάθεια να αποφευχθεί η αναφορά σε «λαό των Σαχράουι».
Αλλά ούτε σ’ αυτό έκανε πίσω η «σύμμαχος» Sumar, που είχε λάβει τη νομοθετική πρωτοβουλία.
Για τις (μελλοντικές) ψήφους των Σαχράουι!
Στην επιτροπή, υπέρ ψήφισαν η Sumar και το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σάντσεθ που δεν ήθελε να χάσει την εξουσία (19 ψήφοι υπέρ, 3 κατά και 15 αποχές).
Καθώς πρόκειται για κυβέρνηση μειοψηφίας, η διάταξη δεν θα μπορούσε να ψηφιστεί αν καταψήφιζε το Λαϊκό Κόμμα – ό,τι κι αν λέει τώρα ο αρχηγός του, Αλμπέρτο Φεϊχό.
Ωστόσο, το Λαϊκό Κόμμα απείχε και καταψήφισε μόνο η ακροδεξιά του VOX.
Απείχε επίσης και το καταλανικό κόμμα Junts (Ενωμένοι για την Καταλανία) του φυγόδικου Πουτζεμόντ, που μπαινοβγαίνει στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Το Λαϊκό Κόμμα δεν θέλησε να απαρνηθεί τις ψήφους των Σαχράουι, παρά το γεγονός ότι όλοι γνωρίζουν πως η μεγάλη μάχη δόθηκε από την Αριστερά, της οποίας η αναπληρώτρια πρόεδρος, βουλευτής Τες Σίντι, είναι Σαχράουι!
Μετά αναρωτιόμαστε για την άνοδο της Ακροδεξιάς – ο αμοραλισμός της οποίας επιτρέπει τα πάντα αρκεί να την ψηφίζουν!
Βέβαια, το Λαϊκό Κόμμα πάντα υποστήριζε πως πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να διορθωθεί αυτό το «ιστορικό λάθος».
Αλλωστε και ο εκπρόσωπος του VOX, που καταψήφισε, εξέφρασε την αλληλεγγύη του προς τον λαό των Σαχράουι που «υπέφερε για δεκαετίες υπό μαροκινή κατοχή».
Εν όψει της ψηφοφορίας στην Ολομέλεια, λοιπόν, άνοιξαν οι πύλες της κολάσεως στα σύνορα του Μαρόκου με τη Θέουτα, αλλά και με τον άλλον ισπανικό θύλακα, τη Μελίγια.
Φυσικά, το τελευταίο που χρειαζόταν αυτήν την ώρα η Ευρώπη ήταν να ξανανοίξει μια υπόθεση που θεωρείται κλειστή από το 1976.
Στις 26 Φεβρουαρίου 1976 ανακοινώθηκε επίσημα από την Ισπανία στον ΟΗΕ.
Πολύ περισσότερο που ουδέποτε υπήρξε πλήρης ισπανική κυριαρχία στην περιοχή.
Κααι πολύ περισσότερο που οι Σαχράουι θα συνεχίσουν να φέρουν τη μαροκινή υπηκοότητα, οπότε δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς πως η Ισπανία θα προσφέρει κάποιου είδους διεθνή προστασία στους ανθρώπους αυτούς.
Κατάφεραν να δυσαρεστήσουν τους πάντες!
Στο μεταξύ, ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου 2020, με προεδρικό διάταγμα το οποίο κοινοποιήθηκε στον ΟΗΕ, ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ αναγνώρισε την κυριαρχία του Μαρόκου στο σύνολο των εδαφών της Δυτικής Σαχάρας.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ αναγνώρισαν ως σοβαρή και αξιόπιστη τη δέσμευση του Μαρόκου για αυτονομία, ως τη μοναδική βάση για μια δίκαιη και διαρκή λύση.
Το κείμενο περιέχει και τη δήλωση ότι «οι ΗΠΑ θεωρούν πως ένα ανεξάρτητο κράτος του Σαχράουι δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή».
Μ’ αυτό είχε συμφωνήσει και ο Σάντσεθ, παρά τις αντιρρήσεις των συμμάχων του – οι οποίοι τώρα τον υποχρέωσαν να δεχθεί κάτι που δυσαρεστεί ΗΠΑ και Μαρόκο, αλλά και δεν ικανοποιεί ούτε το Πολισάριο ούτε τον βασικό του υποστηρικτή που είναι η Αλγερία.
Τι πραγματικά συμβαίνει και τι δεν καταλαβαίνει η Ευρώπη
Η Δυτική Σαχάρα βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της Αφρικής, βρέχεται από τον Ατλαντικό Ωκεανό και έχει έκταση 266.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ερήμου.
Το 80% τελεί υπό την κυριαρχία του Μαρόκου, ενώ το Μέτωπο Πολισάριο ελέγχει μια στενή λωρίδα μεταξύ Αλγερίας και Μαυριτανίας.
Η Αραβική Λαϊκή Δημοκρατία της Σαχάρας (SADR), η οποία ανακηρύχθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1976, αναγνωρίζεται σήμερα από 46 κράτη μέλη του ΟΗΕ και είναι πλήρες μέλος της Αφρικανικής Ενωσης.
Αλλά δεν αναγνωρίζεται από τις ΗΠΑ και την πλειοψηφία των δυτικών κυβερνήσεων.
Η Δυτική Σαχάρα διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φωσφορικών αλάτων στον κόσμο (ορυχείο Bou Craa), βασική πρώτη ύλη για τα αζωτούχα λιπάσματα, τεράστιας σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια.
Ολα αυτά τα χρόνια, καταβάλλεται προσπάθεια να υπάρξει μια βιώσιμη λύση χωρίς να υποστεί βλάβη το Μαρόκο, αλλά και χωρίς να ταπεινωθεί η Αλγερία, χώρα που στήριξε την ύπαρξή της σε έναν μεγάλο αντιαποικιακό αγώνα ανεξαρτησίας.
Στην υλική και πολιτική στήριξη της Αλγερίας οφείλει την ύπαρξή του το Πολισάριο.
Επιπλέον, στη Νοτιοδυτική Αλγερία, στους καταυλισμούς Τιντούφ, υπολογίζεται ότι ζουν περί τους 150.000 Σαχράουι.
Η προσπάθεια του Σάντσεθ να δίνει συνεχώς το φιλί της ζωής στην εύθραυστη κυβέρνησή του και στις ανίερες συμμαχίες του απειλεί να δημιουργήσει ένα ακόμη ανοιχτό γεωπολιτικό μέτωπο.
Μ’ αυτό οφείλει να ασχοληθεί η Ευρώπη, που πρέπει κάποτε να αρχίσει να προβλέπει τις γεωπολιτικές απειλές και να μην απλουστεύει μιλώντας (δήθεν) για το Μεταναστευτικό.
