Η δήλωση του Χρήστου Κακλαμάνη, ότι «ο στόχος για πρώτη θέση με μία ψήφο διαφορά έχει δυσκολέψει πολύ», προκάλεσε εύλογες συζητήσεις.
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που μία φράση αρκεί για να συνοψίσει μια κατάσταση, ειδικά όταν ξεφεύγει από την προσεκτικά κατασκευασμένη επικοινωνιακή εικόνα. Οι αρχαίοι το είχαν αποδώσει με τη γνωστή ρήση «γλώττα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει». Και αυτό φαίνεται να ταιριάζει απόλυτα στην περίπτωση του ΠΑΣΟΚ.
Η δήλωση του τομεάρχη Δικαιοσύνης του κόμματος, Χρήστου Κακλαμάνη, ότι «ο στόχος για πρώτη θέση με μία ψήφο διαφορά έχει δυσκολέψει πολύ», προκάλεσε εύλογες συζητήσεις. Oχι μόνο επειδή παραδέχεται ότι ο διακηρυγμένος στόχος απομακρύνεται, αλλά κυρίως γιατί αποτυπώνει μια εικόνα εσωτερικής αμφιβολίας που δύσκολα μπορεί να κρυφτεί.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ επένδυσε στο αφήγημα ότι αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη εναλλακτική διακυβέρνησης. Η πραγματικότητα, όμως, αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Οι δημοσκοπήσεις δεν επιβεβαιώνουν τη δυναμική που θα επέτρεπε αισιοδοξία για πρωτιά, ενώ η πολιτική παρουσία του κόμματος συχνά δείχνει να κινείται περισσότερο αμυντικά παρά επιθετικά.
Κι όμως, την ίδια στιγμή που στελέχη αναγνωρίζουν δημοσίως τις δυσκολίες, ο πρόεδρος του κόμματος, Νίκος Ανδρουλάκης, εξακολουθεί να δηλώνει ότι «οι πολίτες θέλουν την αλλαγή και το ΠΑΣΟΚ μπορεί να τη φέρει».
Η πολιτική αισιοδοξία ασφαλώς είναι θεμιτή. Ομως, όταν απέχει από τον ρεαλισμό και τα δεδομένα που καταγράφονται στη δημόσια συζήτηση και στις μετρήσεις της κοινής γνώμης, κινδυνεύει να εκληφθεί ως επικοινωνιακή υπερβολή και όχι ως πειστική στρατηγική.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένας πολιτικός αρχηγός θέτει υψηλούς στόχους. Το πρόβλημα προκύπτει όταν η δημόσια εικόνα του κόμματος δεν συνάδει με αυτούς τους στόχους. Και εκεί ακριβώς φαίνεται να βρίσκεται σήμερα το ΠΑΣΟΚ.
Η εσωτερική πολυφωνία, η τοξικότητα της πολιτικής Ανδρουλάκη, οι διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις και οι συχνές αντιφατικές τοποθετήσεις δημιουργούν την εικόνα ενός κόμματος που ακόμη αναζητά τον βηματισμό του.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το πολιτικό παρασκήνιο συνεχίζει να αναπαράγει σενάρια περί υπόγειων διαύλων επικοινωνίας ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και στον ΣΥΡΙΖΑ.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια τεκμηριωμένα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επίσημες διαπραγματεύσεις ή συμφωνίες μεταξύ των δύο κομμάτων. Ωστόσο, οι σχετικές φήμες και τα δημοσιεύματα εξακολουθούν να τροφοδοτούν τη δημόσια συζήτηση, δημιουργώντας ερωτήματα για τις μελλοντικές πολιτικές ισορροπίες.
Το γεγονός και μόνο ότι τέτοια σενάρια επιμένουν να επανέρχονται δείχνει πως το πολιτικό τοπίο παραμένει ρευστό και ότι αρκετοί αναζητούν πιθανές συγκλίσεις ή συνεργασίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από την πλευρά της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ, πάντως, η επίσημη θέση παραμένει ότι το κόμμα ακολουθεί αυτόνομη πορεία.
Ωστόσο, η πολιτική εμπειρία έχει δείξει πολλές φορές ότι οι διακηρύξεις της μίας ημέρας δεν αποτελούν πάντοτε ασφαλή οδηγό για τις εξελίξεις της επομένης.
Επιρρεπής στις γκάφες
Την ίδια ώρα, ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με επικοινωνιακά προβλήματα που δυσκολεύουν την προσπάθεια ενίσχυσης του πολιτικού του προφίλ.
Κατά καιρούς, δηλώσεις ή χειρισμοί του έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και πολιτική κριτική, δίνοντας αφορμή στους αντιπάλους του να υποστηρίζουν ότι κάνει επικοινωνιακά λάθη που επισκιάζουν το πολιτικό του μήνυμα.
Σε μια περίοδο όπου κάθε δημόσια παρέμβαση αναλύεται σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και μια άστοχη διατύπωση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα από την ουσία της πολιτικής πρότασης. Και αυτό φαίνεται να συμβαίνει επανειλημμένα.
Αντί η δημόσια συζήτηση να περιστρέφεται γύρω από το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, συχνά μετατοπίζεται σε ζητήματα επικοινωνιακής διαχείρισης, δημιουργώντας την αίσθηση ότι το κόμμα δυσκολεύεται να επιβάλει τη δική του πολιτική ατζέντα. Η εικόνα αυτή ενισχύεται όταν διαφορετικά στελέχη εκπέμπουν διαφορετικά μηνύματα ή όταν οι δημόσιες τοποθετήσεις δεν εμφανίζουν ενιαία στρατηγική.
Η πολιτική αξιοπιστία δεν οικοδομείται μόνο με συνθήματα περί αλλαγής. Χτίζεται μέσα από συνέπεια, καθαρό λόγο και σταθερό πολιτικό στίγμα. Σήμερα, όμως, αρκετοί παρατηρητές εκτιμούν ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται αντιμέτωπο περισσότερο με τα δικά του εσωτερικά διλήμματα παρά με τους πολιτικούς του αντιπάλους. Η απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες που καλλιεργούνται και στην πραγματική πολιτική δυναμική μοιάζει να μεγαλώνει.
Και όταν ακόμη και στελέχη του κόμματος αναγνωρίζουν δημόσια ότι οι βασικοί εκλογικοί στόχοι απομακρύνονται, τότε η γνωστή αρχαία ρήση αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό συμβολισμό. Ισως τελικά η πιο ειλικρινής αποτύπωση της σημερινής κατάστασης να μην προέρχεται από τις επίσημες διακηρύξεις, αλλά από εκείνες τις αυθόρμητες φράσεις που ξεφεύγουν από το επικοινωνιακό φίλτρο.
Γιατί πολλές φορές στην πολιτική, όπως και στη ζωή, η γλώσσα αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα θα ήθελαν όσοι τη χρησιμοποιούν. Και τότε η πραγματικότητα γίνεται πολύ πιο εύγλωττη από οποιοδήποτε προεκλογικό σύνθημα.
