Πώς αντιμετώπισαν ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ τις προκλήσεις, τις απειλές και τις ανυπόστατες αξιώσεις της Τουρκίας όσο βρίσκονταν στην εξουσία και τι ζητάνε σήμερα.
Αν και όλοι συμφωνούμε ότι τα εθνικά θέματα δεν πρέπει να αποτελούν πεδίο άγονων αντιπαραθέσεων, οι δηλώσεις των τελευταίων –και όχι μόνο– ημερών και οι αντιδράσεις για επιχειρησιακές αποφάσεις της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων οδηγούν στο αποκαρδιωτικό συμπέρασμα πως όλοι μεταμορφώνονται σε τουρκοφάγους όταν εγκαταλείπουν την καρέκλα της εξουσίας.
Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου στη δημοσιογραφία και την πολιτική, η στάση της Τουρκίας παραμένει σταθερή – όπως και οι παραβιάσεις, οι προκλήσεις, οι απειλές, οι ανυπόστατες αξιώσεις και δηλώσεις.
Άλλωστε, οι βλέψεις της Τουρκίας στο Αιγαίο, όπως είχε γράψει πριν από είκοσι χρόνια στο «Βήμα» ο αείμνηστος Στάθης Ευσταθιάδης, διαρκούν εδώ και πάνω από ογδόντα χρόνια. Από το 1942 και 1943 με το ενδιαφέρον της για τα Δωδεκάνησα και με τις προσπάθειές της να απορριφθεί, το 1946, η αξίωση της Ελλάδας για ενσωμάτωσή τους στον εθνικό κορμό.
Από το 1973, όταν γεννήθηκε το θέμα της υφαλοκρηπίδας. Από το 1987, όταν βγήκε το «Πίρι Ρέις». Τότε που Παπανδρέου και Οζάλ συναντήθηκαν στο Νταβός και υιοθετήθηκε η ιστορική φράση «μη πόλεμος», με την Ελλάδα να δεσμεύεται να μην εκτελεί έρευνες στο Αιγαίο πέραν των έξι μιλίων της αιγιαλίτιδος ζώνης. Τότε που ο Ανδρέας Παπανδρέου είπε το περίφημο mea culpa!
Δεκαετίες τώρα, η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την ελληνική εναέρια ζώνη των 10 μιλίων. Ούτε αναγνωρίζει τις διεθνείς συμφωνίες του Παρισιού (1952) και της Γενεύης (1958) που καθορίζουν τα όρια του FIR Αθηνών. Επί δεκαετίες ζητούσε περιορισμό της τερματικής περιοχής του αεροδρομίου της Λήμνου.
Επί δεκαετίες δημιουργεί προβλήματα με την αιγιαλίτιδα ζώνη και στήνει γκρίζες ζώνες, στις οποίες εντάσσει άλλοτε 1.000, άλλοτε 1.500 και άλλοτε… 3.000 νησιά και νησίδες. Και σταθερά 100 ως 150 νησιά και νησίδες.
Και παραβιάσεις στο Αιγαίο συνέβαιναν επί όλων των πρώην πρωθυπουργών και νυν τουρκοφάγων. Και με όλα τα κόμματα που τώρα τους σιγοντάρουν επειδή τους βολεύει.
Γιατί έχουμε και το ΠΑΣΟΚ που «ανησυχεί» για τα εθνικά θέματα και τον ΣΥΡΙΖΑ που επισήμως μιλούσε για «λεγόμενα» εθνικά θέματα.
Αν τώρα κάνουν ότι ξεχνούν, ας θυμηθούμε:
Τα «κατορθώματα» του ΠΑΣΟΚ
Με τη Συμφωνία της Μαδρίτης (Ιούλιος 1997), η τότε κυβέρνηση αναγνώριζε «ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο».
Στο κείμενο των συμπερασμάτων του Συμβουλίου Κορυφής του Ελσίνκι (Δεκέμβριος 1999), γινόταν αναφορά σε «συνοριακές διαφορές» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Τον Οκτώβριο του 2000 η Άγκυρα επετύγχανε απαγόρευση πτήσεων πάνω από τη Λήμνο και τον Αϊ-Στράτη, με το επιχείρημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αν. Αιγαίου.
Τον Ιούλιο του 2001, ο «αδελφός Τζεμ» επανέφερε την απαίτηση διμερούς διαλόγου για τις ελληνοτουρκικές «διαφορές» στο Αιγαίο.
Τον Δεκέμβριο του 2001, στο Συμβούλιο Κορυφής του Λάακεν, όλοι τάσσονταν υπέρ τους Τουρκίας για τον ευρωστρατό και το θέμα παρέμενε ανοιχτό μέχρι τον Νοέμβριο του 2002, οπότε το Κείμενο της Άγκυρας για τον ευρωστρατό μετονομαζόταν σε Κείμενο των Βρυξελλών και Κύπρος και Αιγαίο εξαιρούνταν από την ευρωάμυνα.
Τον Ιανουάριο του 2002, από τους ψηφιακούς χάρτες που προορίζονταν για χρήση από τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ απαλείφονταν τα ελληνοτουρκικά σύνορα στο Αιγαίο, επειδή, κατά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «δεν υπάρχουν συνθήκες κοινώς αποδεκτές από τις δύο χώρες για τον καθορισμό των συνόρων στο Αιγαίο».
Οι παραβιάσεις πήραν κι έδωσαν όλη τη χρονιά…
Ρεκόρ παραβιάσεων και «λυπηρά συμβάντα»
Τον Ιούνιο του 2003, ο Γ. Παπανδρέου υπενθύμιζε ότι αναμένει την ενεργοποίηση της Επιτροπής Πολιτικών Διευθυντών των δύο υπουργείων ώστε «μέσα στα πλαίσια των διεθνών κανόνων που ισχύουν για τα χωρικά ύδατα, τον εναέριο χώρο κ.λπ.»...
«Ο Γιώργος βάζει στο τραπέζι τις τουρκικές διεκδικήσεις», έγραφε στις 14 Ιουνίου η «Ελευθεροτυπία». Και συνέχιζε: «Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Γ. Παπανδρέου δείχνει διάθεση να επεκταθεί ο διμερής διάλογος με την Τουρκία σε όλα τα θέματα που παγίως εγείρει η Άγκυρα, ξεπερνώντας κατά πολύ τη μέχρι τώρα πάγια θέση των ελληνικών κυβερνήσεων ότι σε συζήτηση με την Τουρκία μπαίνουν μόνο τα θέματα νομικού χαρακτήρα, όπως η υφαλοκρηπίδα και το εύρος των θαλάσσιων συνόρων».
Στις 5 Αυγούστου 2004, 12 τουρκικά μαχητικά παραβίασαν τον ελληνικό εναέριο χώρο επτά φορές σε τέσσερα διαφορετικά σημεία του Αιγαίου και την επομένη είχαμε 28 παραβιάσεις στο Αιγαίο. Η τότε κυβέρνηση μίλησε για «λυπηρό συμβάν», με αναφορές στο πνεύμα των Ολυμπιακών Αγώνων.
Τα ίδια και τον Σεπτέμβριο. Μόνο στις 10 του μήνα είχαμε 35 παραβιάσεις από έξι ζεύγη τουρκικών μαχητικών σε όλο το μήκος της οριογραμμής από τη Λήμνο, τη Λέσβο και τη Σάμο μέχρι την Κω.
Μόνιμο γκριζάρισμα μετά τα Ίμια
Στις 2 Μαρτίου 2005, οι καθηγητές Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας Σερντάκ Χαμί Μπασερέν και Αλί Καραμαχμούτ δημοσίευσαν κοινό άρθρο σε τουρκικό περιοδικό με τον τίτλο «Η Τουρκία ζητά τα 150 νησιά της – Οι γκρίζες περιοχές του Αιγαίου, λησμονημένα-αλησμόνητα τουρκικά νησιά».
Τον Ιανουάριο του 2005, είχαμε «Ίμια Νο 2» με τρία τουρκικά πολεμικά πλοία να προσεγγίζουν και να παραμένουν στη βραχονησίδα Ζουράφα κοντά στη Σαμοθράκη. Στις 11 και 15 Ιανουαρίου προσέγγισαν τουρκικά σκάφη τα Ίμια.
Και στις 30 Μαρτίου 2005, τουρκική ακταιωρός έμεινε για δύο ώρες στα Ίμια και οι Τούρκοι αλώνισαν στο Αιγαίο με 32 μαχητικά. Δεν θυμάμαι να κηρύξαμε κανέναν πόλεμο…
Στις 17 Απριλίου 2005, σε άρθρο του στο «Βήμα», ο Αλέξης Παπαχελάς ανέφερε σχετικά με το επεισόδιο πως «από τα αρχεία του Πενταγώνου προκύπτει ότι αυτό συμβαίνει από το 1996 τουλάχιστον μια-δυο φορές κάθε μήνα, με μέσο όρο παραμονής 1-2 ώρες». Με έξαρση το 2003 και τον Οκτώβριο του 2004 – με έξι επεισόδια μέσα στον μήνα. Όπως ανέφερε ο γνωστός δημοσιογράφος, οι Τούρκοι προκαλούν για να αντιδράσουμε και να γίνει διμερής η διαφορά. Και πάντα η εντολή ήταν «μην κλιμακώνετε».
Ουδέποτε έκαναν πίσω
Την ίδια ώρα, Τούρκοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι δήλωναν πως «κανείς δεν υποσχέθηκε ότι θα κάνουμε πίσω στον πυρήνα των εκκρεμοτήτων στο Αιγαίο, παρά μόνο με συμφωνία-πακέτο. Οι θέσεις μας είναι καθαρές: Δεν αναγνωρίζουμε εναέριο χώρο δέκα μιλίων, θεωρούμε ότι τα Ίμια είναι αμφισβητούμενης κυριαρχίας και επιμένουμε ότι υπάρχει πληθώρα αντίστοιχων γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο και θα αντιδράσουμε αν επεκτείνετε τα χωρικά σας ύδατα. Αυτές είναι οι πάγιες θέσεις μας και θα τις υπογραμμίζουμε με διάφορες ενέργειες στην πράξη ώσπου να φτάσουμε σε μια τελική συμφωνία».
Και τον Απρίλιο του 2005, ο φίλος του Γ. Παπανδρέου, Ισμαήλ Τζεμ, είχε πει στο CNN Türk: «Το πρακτικό που υπογράφηκε το 1997 στη Μαδρίτη μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας καθιστά ανούσια τη συζήτηση περί απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης για το ζήτημα των χωρικών υδάτων, αφού με το πρωτόκολλο η Ελλάδα δεσμεύεται να απέχει από μονομερείς ενέργειες, όπως θα ήταν η επέκταση των χωρικών υδάτων». Ήταν τότε που το «Έθνος» έγραψε (12 Απριλίου) ότι «θα είχε ενδιαφέρον να ακούσουμε τις απόψεις εκείνων που υπέγραψαν εκ μέρους της Ελλάδας τη Συμφωνία της Μαδρίτης»…
Στις 18 Δεκεμβρίου 2005, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή», ο Γκιουλ ανέφερε: «Η δήλωση της Μαδρίτης (1997) προβλέπει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να προεκτείνει τα χωρικά της ύδατα και η Τουρκία οφείλει να μην καταφύγει σε στρατιωτική λύση».
Ούτε τότε κηρύξαμε κανέναν πόλεμο!
Τον Μάρτιο του 2013, ο Αχμέτ Νταβούτογλου, ως υπουργός Εξωτερικών, ανέφερε στην τουρκική Εθνοσυνέλευση ότι «στο Αιγαίο δεν υπάρχουν σύνορα». Και ότι «τα προβλήματα στο Αιγαίο είναι ζήτημα ερμηνείας των διεθνών συμβάσεων»!
Δεν θυμάμαι να κηρύξαμε κανέναν πόλεμο…
Αντίθετα, θυμάμαι ότι στις 9 Σεπτεμβρίου 2013 είχαμε κανονικά στην Κωνσταντινούπολη τον 55ο γύρο των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, υπογράφοντας διάφορες συμφωνίες. Άλλωστε, μέχρι και τον Μάρτιο του 2013, η Ελλάδα και η Τουρκία είχαν υπογράψει περί τις 160 διμερείς συμφωνίες και πρωτόκολλα.
Αναρίθμητες υπήρξαν οι παραβιάσεις και το 2010, 2011 και 2012. Μάλιστα, τον Ιούλιο του 2012, η Άγκυρα είχε στείλει τη φρεγάτα «Gökova» στα Δαρδανέλλια μέσω… Κυκλάδων, αφού προηγουμένως κινήθηκε μεταξύ Κάσου και Κρήτης!
Εδώ να σημειώσω ότι η μεγαλύτερη έξαρση παρουσιάστηκε τον καιρό που κάναμε τις δύο εκλογές του 2012, αλλά και στη διάρκεια της προηγούμενης μεταβατικής κυβέρνησης Παπαδήμου. Διότι η αστάθεια γίνεται πάντα παράγοντας εκμετάλλευσης.
Θα χρειαζόταν τόμος για να αναφέρω τα περιστατικά σε αέρα και θάλασσα! Όσοι είχαν τότε την ευθύνη γνωρίζουν πολύ καλά…
Τόμο θα χρειαζόμουν και για όσα συνέβησαν το 2013 – αλλά ούτε τότε κηρύξαμε κανέναν πόλεμο!
Πέντε φορές τουρκικά Φάντομ πέταξαν πάνω από τους Φούρνους, τρεις πάνω από το Αγαθονήσι, αναρίθμητες πάνω από το Βόρειο Αιγαίο. Τουρκικά πολεμικά πλοία παραβίασαν τα ελληνικά χωρικά ύδατα στις Κυκλάδες, φθάνοντας ως το Στενό Καφηρέα ή κινούμενα μεταξύ Μυκόνου και Νάξου. Ή Σίφνου και Σερίφου. Ή μεταξύ Ευβοίας και Άνδρου, Κέας και Κύθνου, βορείως και νοτίως της Κρήτης (κορβέτα «Μπάφρα»).
Τι κάναμε; Τα γνωστά – αναγνωρίσεις, αναχαιτίσεις, παρακολούθηση από ελληνικά πολεμικά πλοία. Πάντως, όχι πόλεμο…
Τα ίδια και χειρότερα το 2014
Στις 3 Απριλίου 2014, η τουρκική φρεγάτα «Barbaros» εισήλθε εντός ελληνικών χωρικών υδάτων μεταξύ Αμοργού και Κινάρου.
Στις 20 Μαΐου, εντός ελληνικών χωρικών υδάτων εισήλθαν η φρεγάτα «Turgut Reis» και η πυραυλάκατος «Βora». Παράλληλα σημειωνόταν στο Αιγαίο ρεκόρ παραβιάσεων (129).
Στις 26 Μαΐου, την επομένη των ευρωεκλογών, μία φρεγάτα («Kemal Reis») και τέσσερις πυραυλάκατοι («Meltem», «Imbat», «Ruzgar», «Firtina») του τουρκικού πολεμικού ναυτικού εισήλθαν εντός ελληνικών χωρικών υδάτων στην περιοχή των Κυκλάδων.
Αυτά συνεχίστηκαν όλο τον χρόνο, ενώ και το 2013 και το 2014 το τουρκικό σεισμογραφικό σκάφος «Μπαρμπαρός» αλώνιζε στην Κύπρο, διεξάγοντας παράνομες έρευνες εντός των κυπριακών χωρικών υδάτων.
Τι κάναμε; Διαβήματα στην ΕΕ, διαμαρτυρίες, καβγάδες στο ΝΑΤΟ με τον Κάμερον κ.λπ. Πάντως, πόλεμο δεν θυμάμαι να κάναμε.
Αντίθετα, θυμάμαι ότι στις 6 Δεκεμβρίου 2014 υποδεχθήκαμε τον Αχμέτ Νταβούτογλου, που στο μεταξύ είχε γίνει πρωθυπουργός, στο 3ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας. Με κοινές δηλώσεις των δύο πρωθυπουργών, για προώθηση της συνεργασίας, «παρά τις ουσιαστικές διαφορές των δύο χωρών».
Τονίσαμε «ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Και επ’ αυτού είχαμε μια ουσιαστικότατη συζήτηση με τον φίλο Τούρκο πρωθυπουργό. Είναι χρήσιμο ο γείτονάς μας να ανήκει στην ευρωπαϊκή οικογένεια, εκπληρώνοντας, βεβαίως, πλήρως τα ευρωπαϊκά προαπαιτούμενα και τις υποχρεώσεις. Και να είναι σίγουρη η Τουρκία ότι εντασσόμενη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτύχει τεράστια οφέλη».
Και από την πλευρά του, ο Νταβούτογλου ευχαρίστησε τον «αξιότιμο και πολύτιμο φίλο του», τόσο για τη «θερμότατη φιλοξενία» όσο και για το «πολύ φιλικό κλίμα μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκαν οι συνομιλίες και οι εργασίες μας»…
Μετά ήλθε η πρώτη φορά Αριστερά με τον Τσίπρα και τους υπουργούς του να πηγαινοέρχονται στην Τουρκία, να υποδέχονται τον Ερντογάν για να αμφισβητήσει μέσα στα μούτρα μας τη Συνθήκη της Λωζάννης, να προβάλλει απαιτήσεις για Θράκη και μουφτείες και να παριστάνουν τους… Στράβωνες, μιλώντας για τη «μεγάλη ακτογραμμή της Τουρκίας» και τα «δικαιώματά» της.
Με λίγα λόγια, ας ηρεμήσουμε λιγάκι και ας θυμηθούν όλοι τα ζεϊμπέκικα, τη «διπλωματία των σεισμών», τις κουμπαριές, τις εκφράσεις φιλίας και την παρακολούθηση πλάι πλάι ποδοσφαιρικών αγώνων…
