Η ατμόσφαιρα γύρω από το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τα επαγγελματικά ταμεία είναι απολύτως θετική στα γραφεία των χρηματοοικονομικών αναλυτών.
Δεν πρόκειται για μια τυπική νομοθετική παρέμβαση, αλλά για μια δομική αναδιάρθρωση που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον χάρτη της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης στην Ελλάδα. Βασική ιδέα της μεταρρύθμισης είναι ότι η επαγγελματική ασφάλιση ξεκλειδώνει πλέον τον δεύτερο πυλώνα για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θέτοντας τις βάσεις για θεαματική αύξηση των ασφαλισμένων και των διαθέσιμων κεφαλαίων.
Με την ψήφιση του σχετικού σχεδίου νόμου, ο δεύτερος πυλώνας πέρασε ουσιαστικά σε μια εντελώς νέα εποχή. Το νέο θεσμικό πλαίσιο αφήνει πίσω του αγκυλώσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια δεκαετιών, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα σε εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους και επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα έμεναν ουσιαστικά αποκλεισμένοι από την παράλληλη συνταξιοδοτική προστασία.
Οι στόχοι της μεταρρύθμισης
Η ουσία αυτής της μεγάλης τομής αποτυπώνεται καθαρά τόσο στους αριθμούς όσο και στις προσδοκίες των παραγόντων της αγοράς. Σήμερα, μόλις το 5% του εργατικού δυναμικού της χώρας –δηλαδή λίγο περισσότεροι από 215.000 ασφαλισμένοι– συμμετέχει σε κάποιο Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης, τοποθετώντας την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις των σχετικών δεικτών του ΟΟΣΑ.
Οι εκτιμήσεις όμως για την ερχόμενη πενταετία δείχνουν μια εντυπωσιακή ανατροπή του σκηνικού. Ο αριθμός των ασφαλισμένων αναμένεται να τετραπλασιαστεί, φτάνοντας τα επίπεδα των 800.000 ατόμων, δηλαδή το 15% με 20% του εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, το ενεργητικό των ταμείων προαιρετικής ασφάλισης εκτιμάται ότι μπορεί να πενταπλασιαστεί, σπάζοντας το φράγμα των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ από 620 εκατομμύρια που είναι σήμερα, εξέλιξη που θα δώσει τεράστια αναπτυξιακή ώθηση.
Ανοιχτά ταμεία για περισσότερους
Αυτή η αναμενόμενη έκρηξη συμμετοχής δεν συμβαίνει στην τύχη, αλλά στηρίζεται σε τρεις κομβικές αλλαγές που αφουγκράζονται την πραγματική δομή της ελληνικής οικονομίας.
Η πρώτη και ίσως η πλέον καθοριστική παρέμβαση είναι η θεσμοθέτηση των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των Ανοιχτών Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων. Μέχρι σήμερα, η επαγγελματική ασφάλιση ήταν ένα προνόμιο που αφορούσε κυρίως μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και συγκεκριμένους κλάδους, αφήνοντας στο περιθώριο τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής επιχειρηματικότητας, δηλαδή τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Με τη δυνατότητα εισδοχής επιχειρήσεων εκτός του αρχικού κλάδου αναφοράς, ακόμα και μια πολύ μικρή εταιρεία με ελάχιστους εργαζόμενους αποκτά πλέον άμεση πρόσβαση σε οργανωμένα συνταξιοδοτικά προγράμματα με χαμηλό διαχειριστικό κόστος, ενώ οι συστημικές τράπεζες προετοιμάζονται ήδη να αξιοποιήσουν το εργαλείο αυτό.
Τα φορολογικά κίνητρα
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά το φορολογικό πλαίσιο, το οποίο αναμορφώνεται πλήρως και μετατρέπεται σε ισχυρότατο οικονομικό δέλεαρ για όλους.
Οι εισφορές στα συνταξιοδοτικά αυτά προγράμματα εκπίπτουν πλέον στο 100% από το φορολογητέο εισόδημα, ενώ τα ανώτατα όρια αυξάνονται θεαματικά στις 35.000 ευρώ ετησίως για τους αυτοαπασχολούμενους και στο 35% του ετήσιου εισοδήματος για τους μισθωτούς. Παράλληλα, η φορολόγηση των παροχών αποσυνδέεται από τα έτη ασφάλισης και συνδέεται πλέον με την ηλικία συνταξιοδότησης.
Με αυτόν τον τρόπο επιβραβεύονται όσοι παραμένουν περισσότερο στο σύστημα, καθώς οι φορολογικοί συντελεστές μειώνονται σημαντικά μετά το 62ο έτος και υποχωρούν μόλις στο 2,5% για τη σύνταξη και στο 5% για το εφάπαξ μετά το 67ο έτος ηλικίας, ενώ καταργείται και η φορολογική ποινή για όσους εισέρχονται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η φορητότητα των δικαιωμάτων
Τέλος, η τρίτη κεντρική παρέμβαση αφορά την κατοχύρωση της πλήρους φορητότητας των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, λύνοντας έναν από τους μεγαλύτερους φόβους των εργαζομένων. Η αλλαγή εργοδότη, η μετακίνηση σε άλλον κλάδο ή η αλλαγή επαγγελματικής κατάστασης δεν σημαίνει πλέον απώλεια δικαιωμάτων ή εγκλωβισμό των κεφαλαίων. Θεσπίζεται τόσο η ομαδική φορητότητα μεταξύ διαφορετικών ταμείων όσο και η ατομική φορητότητα, επιτρέποντας στον εργαζόμενο να μεταφέρει αλώβητες τις αποταμιεύσεις του στον νέο φορέα.
Τα οφέλη για εργαζόμενους και οικονομία
Οπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς και η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, το όφελος της μεταρρύθμισης αυτής είναι τριπλό.
Για τους εργαζόμενους εξασφαλίζεται η ενίσχυση του μελλοντικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος σε μια εποχή έντονων δημογραφικών πιέσεων. Για τις επιχειρήσεις προσφέρεται ένα πολύτιμο εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης αξιόλογου ανθρώπινου δυναμικού. Για την εθνική οικονομία συσσωρεύονται μακροπρόθεσμοι επενδυτικοί πόροι που θα διοχετευθούν στην εγχώρια αγορά, ενισχύοντας τη ρευστότητα, την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
