Στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας βρίσκεται από τη Δευτέρα (21/9) η Νέα Υόρκη, όπου αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται για την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Αξίξει να σημειωθεί πως οι συζητήσεις διεξάγονται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με το Ιράν, την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, το Παλαιστινιακό και το Σουδάν να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Οι δε ομιλίες των ηγετών αρχίζουν την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνονται τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου.
Η 81η Σύνοδος πραγματοποιείται υπό την προεδρία του Χαλιλούρ Ραχμάν από το Μπανγκλαντές. Κεντρικό θέμα είναι «Αποκαθιστώντας την εμπιστοσύνη, διαχειριζόμενοι τον μετασχηματισμό: Ένας ΟΗΕ που αποδίδει για όλους».
Εκτός από τις πολεμικές συγκρούσεις και τις διεθνείς κρίσεις, στο τραπέζι βρίσκονται η κλιματική αλλαγή, η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, η προετοιμασία για μια πιθανή νέα πανδημία, καθώς και το μέλλον και η μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών.
Η φετινή Γενική Συνέλευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι η τελευταία που πραγματοποιείται κατά τη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αποχωρεί στο τέλος του 2026, ενώ η διαδικασία για την επιλογή του διαδόχου του έχει ήδη ξεκινήσει.
Ο Τραμπ επιστρέφει στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης
Το ενδιαφέρον στρέφεται στην παρουσία του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να μιλήσει το πρωί της Τρίτης (22/9) Με βάση την καθιερωμένη σειρά, πρώτη παίρνει τον λόγο η Βραζιλία και ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως η χώρα που φιλοξενεί την έδρα του Οργανισμού.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, ο Τραμπ θα πραγματοποιήσει διμερείς συναντήσεις με τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ και την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι.
Παράλληλα, θα συναντηθεί με τους ηγέτες των έξι κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου: της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ και του Ομάν.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος θα παραθέσει δεξίωση για τους ηγέτες που θα βρίσκονται στη Νέα Υόρκη. Στο περιθώριό της έχει προγραμματιστεί σύντομη συνάντηση με την υπηρεσιακή Πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροδρίγκες.
Στη Γενική Συνέλευση θα συμμετάσχει αυτοπροσώπως και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το Κίεβο επιδιώκει να διατηρήσει τον πόλεμο με τη Ρωσία ψηλά στη διεθνή ατζέντα, την ώρα που συνεχίζονται οι προσπάθειες για εξεύρεση διπλωματικής διεξόδου.
Συγκεκριμένα, ο Ουκρανός Πρόεδρος αναμένεται να έχει σειρά διμερών επαφών, προβάλλοντας τις θέσεις της χώρας του για την ασφάλεια, την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τις προϋποθέσεις μιας πιθανής ειρηνευτικής διαδικασίας. Τη Ρωσία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Χωρίς βίζα για δεύτερη χρονιά ο Μαχμούντ Αμπάς
Η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε να μην επιτρέψει στον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.
Η Ουάσιγκτον επέκτεινε τους περιορισμούς στη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου σε στελέχη της Παλαιστινιακής Αρχής και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Μεταξύ άλλων, επικαλέστηκε τις ενέργειες της παλαιστινιακής ηγεσίας ενώπιον διεθνών δικαστηρίων και την προσπάθειά της να «διεθνοποιήσει» τη σύγκρουση.
Η Παλαιστινιακή Αρχή απορρίπτει την αμερικανική αιτιολόγηση και υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη απόφαση πλήττει τις διπλωματικές προσπάθειες και τις προοπτικές επίλυσης του Παλαιστινιακού.
Μετά την άρνηση χορήγησης βίζας, τα Ηνωμένα Έθνη προετοιμάζουν τη δυνατότητα εξ αποστάσεως συμμετοχής του Μαχμούντ Αμπάς, ώστε να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση χωρίς να βρίσκεται στη Νέα Υόρκη.
Ο Πεζεσκιάν στη Νέα Υόρκη με αυστηρούς περιορισμούς
Διαφορετική στάση κράτησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες απέναντι στην ιρανική αντιπροσωπεία, επιτρέποντας τη μετάβασή της στη Νέα Υόρκη. Σε αυτήν συμμετέχουν ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Η Ουάσιγκτον επικαλείται τις υποχρεώσεις της ως χώρας που φιλοξενεί την έδρα του ΟΗΕ. Ωστόσο, η ιρανική αποστολή θα είναι μικρότερη από εκείνες προηγούμενων ετών και τα μέλη της θα τεθούν υπό αυστηρούς περιορισμούς.
Οι μετακινήσεις των Ιρανών αξιωματούχων θα επιτρέπονται κυρίως μεταξύ της έδρας του Οργανισμού, της Μόνιμης Αντιπροσωπείας του Ιράν, της κατοικίας του Ιρανού Μόνιμου Αντιπροσώπου και του αεροδρομίου JFK. Παράλληλα, έχουν επιβληθεί περιορισμοί στην αγορά ειδών πολυτελείας.
Αυξημένα μέτρα ασφαλείας στη Νέα Υόρκη
Η Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου αποτελεί κάθε χρόνο μία από τις μεγαλύτερες και πιο απαιτητικές επιχειρήσεις ασφαλείας στη Νέα Υόρκη.
Από την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου αναπτύσσονται χιλιάδες αστυνομικοί γύρω από την έδρα του ΟΗΕ και σε άλλα σημεία της πόλης. Την επιχείρηση υποστηρίζουν βαριά οπλισμένες ομάδες, μονάδες αντιτρομοκρατίας, εκπαιδευμένοι σκύλοι, πυροτεχνουργοί, εναέρια μέσα και ειδικά κλιμάκια αντιμετώπισης drones.
Τα μέτρα εφαρμόζονται με τη συνεργασία της αστυνομίας της Νέας Υόρκης, των Μυστικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ, του FBI, της Διπλωματικής Ασφάλειας του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών και άλλων ομοσπονδιακών και τοπικών υπηρεσιών.
Από τις 20 έως τις 26 Σεπτεμβρίου θα ισχύει προσωρινός περιορισμός πτήσεων σε ακτίνα δύο ναυτικών μιλίων γύρω από την έδρα του ΟΗΕ. Η απαγόρευση περιλαμβάνει και τα μη εξουσιοδοτημένα drones.
Προβλέπονται επίσης κυλιόμενοι αποκλεισμοί δρόμων, έκτακτες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και εκατοντάδες μετακινήσεις αυτοκινητοπομπών ξένων αντιπροσωπειών. Η επικεφαλής της NYPD Τζέσικα Τις διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συγκεκριμένη και αξιόπιστη απειλή κατά της Γενικής Συνέλευσης ή της πόλης.
Κυπριακό – Δεν προβλέπεται συνάντηση 3+1 ή 5+1
Το Κυπριακό θα βρίσκεται επίσης στο πεδίο των διπλωματικών επαφών, χωρίς ωστόσο να αναμένεται νέα διευρυμένη συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι δεν προβλέπεται συνάντηση σε σχήμα 3+1 ή 5+1, σημειώνοντας ότι «υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει». Υπογράμμισε, πάντως, ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν αποφασισμένα να συνεχίσουν τη διαδικασία και να συγκαλέσουν νέα συνάντηση όταν διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης θα μεταβεί στη Νέα Υόρκη για την 81η Γενική Συνέλευση. Σύμφωνα με την κυπριακή Προεδρία, θα συναντηθεί τόσο με τον Αντόνιο Γκουτέρες όσο και με την Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται ακόμη διμερείς επαφές με ξένους ηγέτες και αξιωματούχους.
Κλίμα, πανδημίες και δικαίωμα στην ανάπτυξη
Πέρα από τα γεωπολιτικά μέτωπα, η εβδομάδα περιλαμβάνει θεματικές συναντήσεις υψηλού επιπέδου για ζητήματα που απασχολούν συνολικά τη διεθνή κοινότητα.
Στις 23 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις για το δικαίωμα στην ανάπτυξη, την κλιματική δράση και τη δίκαιη μετάβαση. Στις 24 Σεπτεμβρίου θα ακολουθήσει συνάντηση υψηλού επιπέδου για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Τέλος στις 25 Σεπτεμβρίου θα διεξαχθεί η συνάντηση για την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση πανδημιών. Η Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου θα ολοκληρωθεί στις 28 Σεπτεμβρίου με τη συνάντηση για την 25η επέτειο της Διακήρυξης και του Προγράμματος Δράσης του Ντέρμπαν.
