Ο πρωθυπουργός συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με τον υπουργό Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, για το ενεργειακό.
Νέα αναταραχή στις αγορές
Η παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα δέχεται για ακόμη μία φορά ισχυρότατους κραδασμούς, με τις επιπτώσεις να φτάνουν με αστραπιαία ταχύτητα στην καρδιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά και στα ελληνικά νοικοκυριά.
Η πρόσφατη διακοπή λειτουργίας του στρατηγικής σημασίας αγωγού East-West στη Σαουδική Αραβία, ύστερα από το καταστροφικό πλήγμα της 10ης Σεπτεμβρίου, προκαλεί αλυσιδωτές αναταράξεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Ο συγκεκριμένος αγωγός, με την κομβική δυνατότητα μεταφοράς περίπου 7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, αποτελεί την κύρια ενεργειακή αρτηρία που παρακάμπτει τα επικίνδυνα Στενά του Ορμούζ, συνδέοντας τα πλούσια ανατολικά κοιτάσματα της χώρας με το κομβικό λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η πλήρης αναστολή της λειτουργίας του φέρνει ήδη τις πρώτες ακυρώσεις και μεταθέσεις παραδόσεων αργού πετρελαίου από τον κολοσσό της Saudi Aramco προς τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Φορτία που προγραμματίζονταν για το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου μετακυλίονται πλέον αναγκαστικά για τον Νοέμβριο, την ώρα που τα τοπικά αποθέματα στο Γιανμπού εκτιμάται ότι επαρκούν μόλις για πέντε ημέρες.
Αυτή η αιφνίδια έλλειψη προσφοράς, σε συνδυασμό με τις συνεχείς επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές στο μέτωπο της Ουκρανίας, συνθέτουν ένα εξαιρετικά εκρηκτικό και επικίνδυνο κοκτέιλ για τις διεθνείς τιμές.
Η πίεση στην Ελλάδα
Οπως είναι φυσικό, η νέα διεθνής ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο μελετάται διεξοδικά από το Μέγαρο Μαξίμου, αφού οι εξελίξεις από μέρα σε μέρα μπορεί να καταστούν ραγδαίες. Παρότι ο βαρύς χειμώνας απέχει ακόμη ημερολογιακά, οι χαμηλές θερμοκρασίες που καταγράφονται ήδη τις βραδινές ώρες στη Βόρεια Ελλάδα υπενθυμίζουν με ηχηρό τρόπο ότι ο χρόνος αρχίζει να πιέζει ασφυκτικά -όπως όλες τις ευρωπαϊκές χώρες- και την Ελλάδα.
Στα ελληνικά πρατήρια, οι τιμές της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έχουν πάρει ξανά την ανηφόρα, εξανεμίζοντας στην πράξη τις όποιες κρατικές επιδοτήσεις, αλλά και τις πρόσθετες εκπτώσεις των διυλιστηρίων. Την ίδια στιγμή, τα πρόδρομα στοιχεία για το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου πλησιάζει, δείχνουν ότι χωρίς κάποια δραστική παρέμβαση η τιμή εκκίνησης κινδυνεύει να διαμορφωθεί μεταξύ 1,80 και 1,90 ευρώ το λίτρο, επίπεδα εφιαλτικά και αισθητά υψηλότερα από τα περσινά.
Το σχέδιο της κυβέρνησης
Μπροστά σε αυτό το ζοφερό τοπίο, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με τον υπουργό Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου.
Στόχος της κρίσιμης αυτής συνάντησης ήταν η πρώτη ουσιαστική αποτίμηση των δεδομένων και ο σχεδιασμός ενός συγκροτημένου πλάνου άμυνας για τους δύσκολους μήνες που καταφθάνουν. Αν και οι άμεσες αποφάσεις δεν αναμένονται πριν από το τέλος του μήνα, οπότε και λήγει το ισχύον πλαίσιο ενισχύσεων στην αντλία, η κυβέρνηση αναζητά πυρετωδώς τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια για τη συνέχεια.
Το κλίμα καθίσταται ακόμη πιο περίπλοκο, αν συνυπολογίσει κανείς τις γενικότερες ευρωπαϊκές επαφές. Ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, επιστρέφοντας από το Βερολίνο, όπου είχε διαδοχικές συνομιλίες με τον Γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς, και τον αντικαγκελάριο, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, μετέφερε την εικόνα μιας Ευρώπης που διστάζει να υιοθετήσει μια ενιαία, συλλογική απάντηση απέναντι στο νέο κύμα ακρίβειας.
Η απουσία κεντρικού ευρωπαϊκού βηματισμού αναγκάζει μοιραία κάθε χώρα να στηριχθεί στις δικές της αποκλειστικά δυνάμεις. Η συγκεκριμένη πρακτική ακολουθήθηκε δυστυχώς και στον πόλεμο της Ουκρανίας, με όλα τα δυσάρεστα αποτελέσματα για την ήπειρο κατά το παρελθόν.
Δημοσιονομικά περιθώρια
Στο εσωτερικό πεδίο, το στίγμα της κυβερνητικής τακτικής έχουν δώσει ήδη οι καθαρές τοποθετήσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, καθώς και του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου. Η γραμμή που χαράσσεται συμπυκνώνεται στη διαβεβαίωση ότι η πολιτεία θα σταθεί δίπλα στους πολίτες, εξαντλώντας τα όρια που θέτουν οι αντοχές της οικονομίας.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αποκάλυψε, μάλιστα, ότι έχει διατηρηθεί μια κρίσιμη δημοσιονομική εφεδρεία για το 2026, η οποία θα αξιολογηθεί εν όψει Οκτωβρίου, προκειμένου να διατεθεί το μέγιστο δυνατό πακέτο στήριξης για το ηλεκτρικό ρεύμα και τα καύσιμα. Ωστόσο, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους πως τα διαθέσιμα κονδύλια δεν είναι ανεξάντλητα και απορρίπτει εκ νέου τα πιεστικά αιτήματα της αντιπολίτευσης για οριζόντια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
Σύμφωνα με την ξεκάθαρη κυβερνητική επιχειρηματολογία, οι στοχευμένες επιδοτήσεις στην αντλία προσφέρουν αμεσότερο και ουσιαστικά μεγαλύτερο όφελος στον καταναλωτή από ό,τι μια οριακή μείωση του ΕΦΚ στα κατώτατα επιτρεπόμενα ευρωπαϊκά όρια.
Επιπλέον, υπογραμμίζεται με έμφαση ότι το τεράστιο δημοσιονομικό κόστος μιας καθολικής φοροελάφρυνσης στα καύσιμα θα στερούσε πολύτιμους πόρους από άλλες κρίσιμες κοινωνικές δαπάνες, όπως οι προγραμματισμένες ενισχύσεις προς τους συνταξιούχους.
Η εξίσωση για το οικονομικό επιτελείο -όπως και για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες- παραμένει εξαιρετικά δύσκολη και λεπτή. Η δήριτη ανάγκη για προστασία των νοικοκυριών από το επερχόμενο κύμα ανατιμήσεων πρέπει να ισορροπήσει οριακά με τη διατήρηση της απαραίτητης δημοσιονομικής σταθερότητας.
Η βασική πολιτική κατεύθυνση, πάντως, είναι ότι, την ώρα που οι διεθνείς αγορές πετρελαίου αντιδρούν σπασμωδικά στις επικίνδυνες εξελίξεις της Μέσης Ανατολής, η Αθήνα προετοιμάζεται πυρετωδώς για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ενεργειακά χειμώνα, με το βλέμμα σταθερά στραμμένο στις αντοχές των κρατικών ταμείων.
