Στο αεροδρόμιο της Αθήνας, η Aegean μαζί με την Olympic Air συγκέντρωσαν το 2025 το 43,3% της συνολικής επιβατικής κίνησης, ενώ η SKY express ακολούθησε με 12,9%. Η Ryanair είχε 5,8%.
Η χωρητικότητα και οι ναύλοι
Μπορεί μια αεροπορική εταιρεία να αποφασίσει ότι δεν θα αυξήσει τις πτήσεις της επειδή αυξάνεται το κόστος των καυσίμων; Προφανώς και έτσι λειτουργεί η αγορά και η ελεύθερη οικονομία.
Μπορεί να περιορίσει ακόμη και συχνότητες σε ορισμένα δρομολόγια, εάν κρίνει ότι αυτά δεν είναι πλέον οικονομικά βιώσιμα. Οταν όμως η συζήτηση συνδέει ευθέως τη μείωση της χωρητικότητας με την «αναγκαία προσαρμογή των ναύλων» και συνοδεύεται από την προσδοκία ότι και οι υπόλοιποι αερομεταφορείς θα ακολουθήσουν αντίστοιχα «πειθαρχημένη πολιτική», τότε γεννώνται εύλογα ερωτήματα για το πώς θα λειτουργήσει ο ανταγωνισμός στην ελληνική αεροπορική αγορά.
Ο πρόεδρος της Aegean Airlines, Ευτύχιος Βασιλάκης, στην ενημέρωση των αναλυτών για τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου, ξεκαθάρισε ότι με τα σημερινά δεδομένα δεν αναμένει αύξηση της χωρητικότητας το 2027. Αφησε, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο να μειωθούν οι συχνότητες πτήσεων σε δρομολόγια εσωτερικού και εξωτερικού, εφόσον αυτό απαιτηθεί για την προσαρμογή των ναύλων στο αυξημένο κόστος. Παράλληλα, ανέφερε ότι περιμένει και από τους άλλους αερομεταφορείς να κινηθούν προσεκτικά, καθώς αντιμετωπίζουν παρόμοια βάση κόστους.
Η Aegean ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει «ιδιαίτερα πειθαρχημένη πολιτική χωρητικότητας» τους επόμενους μήνες, καθώς η τιμή του jet fuel παραμένει, σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου διπλάσια από τις αρχές του έτους. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 μετέφερε 7,8 εκατ. επιβάτες, αριθμό αυξημένο κατά 3%, ενώ τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 4%, στα 816,6 εκατ. ευρώ. Η ίδια, όμως, επισημαίνει ότι οι ναύλοι δεν αυξήθηκαν αρκετά ώστε να καλύψουν το υψηλότερο κόστος.
Η ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς
Η ελληνική αγορά έχει μια ιδιαιτερότητα. Στο αεροδρόμιο της Αθήνας, η Aegean μαζί με την Olympic Air συγκέντρωσαν το 2025 το 43,3% της συνολικής επιβατικής κίνησης, ενώ η SKY express ακολούθησε με 12,9%. Η Ryanair είχε 5,8%. Τα ποσοστά δεν σημαίνουν ότι σε κάθε γραμμή υπάρχει η ίδια εικόνα. Δείχνουν, όμως, πόσο βαρύνουσα θέση έχουν οι δύο μεγαλύτεροι ελληνικοί αερομεταφορείς στην αγορά.
Το πρόβλημα μπορεί να γίνει εντονότερο σε επιμέρους γραμμές του εσωτερικού. Σε ένα νησί όπου υπάρχουν μόνο μία ή δύο ουσιαστικές επιλογές αεροπορικής σύνδεσης, ακόμη και μια μικρή μείωση συχνοτήτων έχει διαφορετικό αποτέλεσμα από αυτό που θα είχε σε ένα μεγάλο ευρωπαϊκό δρομολόγιο με πέντε ή έξι ανταγωνιστές. Εκεί η χωρητικότητα αποκτά άμεση σχέση με την τιμή, αλλά και με την ίδια τη δυνατότητα μετακίνησης κατοίκων, εργαζομένων και οικογενειών.
Οι πιέσεις από το κόστος
Υπάρχει, βεβαίως, και η άλλη πλευρά. Η κρίση του κόστους δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Η Ryanair έχει επίσης περιορίσει το πρόγραμμα πτήσεων για τον χειμώνα και έχει προειδοποιήσει ότι οι υψηλές τιμές του πετρελαίου μπορούν να οδηγήσουν σε ακριβότερους ναύλους το 2027.
Το κόστος καυσίμων αποτελεί σήμερα έναν από τους καθοριστικότερους παράγοντες για όλες τις ευρωπαϊκές αεροπορικές. Επομένως, ένα μέρος των αυξήσεων μπορεί να εξηγηθεί από πραγματικές πιέσεις κόστους και όχι από έλλειψη ανταγωνισμού. Το ζήτημα γίνεται πιο ευαίσθητο όταν οι επιχειρήσεις αρχίζουν να μιλούν δημόσια για τη μελλοντική πολιτική χωρητικότητας και να εκφράζουν προσδοκίες για αντίστοιχη στάση των ανταγωνιστών. Ενδεχομένως, να προκύπτουν έτσι και ερωτήματα περί ελεύθερου ανταγωνισμού.
Οι οδηγίες από την ΕΕ
Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για τον ανταγωνισμό αναφέρουν ότι οι εταιρείες οφείλουν να αποφασίζουν ανεξάρτητα την εμπορική πολιτική τους. Πολύ συγκεκριμένες δημόσιες ανακοινώσεις για μελλοντική τιμολόγηση ή ποσότητες μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λειτουργήσουν ως σήματα προς την αγορά και να διευκολύνουν συντονισμένη συμπεριφορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια τέτοια παράβαση έχει συμβεί. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τα πραγματικά στοιχεία κάθε περίπτωσης.
Για τον επιβάτη, πάντως, η διαφορά είναι καθοριστική. Εάν μία εταιρεία περιορίσει τις θέσεις και κάποιος ανταγωνιστής σπεύσει να καλύψει το κενό, η αγορά αυτορυθμίζεται. Εάν όμως η χωρητικότητα συγκρατηθεί παράλληλα σε ολόκληρη την αγορά, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι λιγότερες πτήσεις και ακριβότερα εισιτήρια.
Και τότε η συζήτηση για τον ανταγωνισμό παύει να αφορά μόνο τις αεροπορικές εταιρείες και περνά κατευθείαν στην τσέπη του ταξιδιώτη.
