Μήνας κρίσιμων προθεσμιών είναι ο Αύγουστος για χιλιάδες νοικοκυριά και ιδιοκτήτες ακινήτων.
Στο τέλος του μήνα ολοκληρώνονται δύο προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν με ευρωπαϊκούς πόρους και συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό αιτήσεων.
Πρόκειται για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» και το «Σπίτι μου ΙΙ».
Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος στέγασης εξακολουθεί να πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, οι ενδιαφερόμενοι επιχειρούν να προλάβουν τις καταληκτικές ημερομηνίες. Άλλοι διεκδικούν επιδότηση για να επισκευάσουν παλαιά ακίνητα. Άλλοι προσπαθούν να ολοκληρώσουν την αγορά πρώτης κατοικίας με ευνοϊκό στεγαστικό δάνειο.
Τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν ότι η ζήτηση ήταν ιδιαίτερα υψηλή.
Στο «Σπίτι μου ΙΙ» έχουν εγκριθεί περισσότερα από 15.000 στεγαστικά δάνεια, συνολικής αξίας άνω των 1,8 δισ. ευρώ. Η απορρόφηση του διαθέσιμου προϋπολογισμού έχει φτάσει στο 95%.
Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι τα διαθέσιμα κονδύλια βρίσκονται πλέον κοντά στην εξάντληση, πριν ακόμη εκπνεύσει η τελική προθεσμία.
Υψηλή είναι η συμμετοχή και στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας». Βασικός του στόχος είναι να επιστρέψουν στην αγορά παλιά ή αναξιοποίητα ακίνητα και να αυξηθεί το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα.
Μέχρι τα τέλη Ιουλίου είχαν υποβληθεί περισσότερες από 150.000 αιτήσεις. Από αυτές, πάνω από 77.000 ακίνητα είχαν ήδη κριθεί επιλέξιμα.
Το πρόγραμμα διαφέρει από προηγούμενες δράσεις. Δεν χρηματοδοτεί μόνο παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Καλύπτει και ευρύτερες εργασίες, όπως ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, αντικατάσταση πατωμάτων και βαψίματα.
Προτεραιότητα στα «κλειστά» ακίνητα
Για τα σπίτια που ήδη κατοικούνται, η διαδικασία υποβολής αιτήσεων ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου. Η παράταση έως το τέλος Αυγούστου αφορά αποκλειστικά κατοικίες που παρέμεναν κλειστές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στόχος είναι τα συγκεκριμένα ακίνητα να επιστρέψουν στην αγορά και να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση.
Οι ιδιοκτήτες, ωστόσο, καλούνται να αποδεχθούν αυστηρούς όρους. Προβλέπεται πενταετής δέσμευση του ακινήτου για μακροχρόνια ενοικίαση. Το ενοίκιο παραμένει «κλειδωμένο» για τρία χρόνια, ενώ απαγορεύεται η διάθεσή του μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Οι περιορισμοί αυτοί επιχειρούν να ενισχύσουν την προσφορά κατοικιών για σταθερή ενοικίαση. Ταυτόχρονα, όμως, φαίνεται ότι αποθαρρύνουν αρκετούς ιδιοκτήτες.
Η επιδότηση μέσω ΕΣΠΑ μπορεί να φτάσει έως τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο ή να καλύψει έως και το 95% των δαπανών ανακαίνισης. Προβλέπονται επίσης φορολογικά κίνητρα και απαλλαγές για σπίτια που παρέμεναν κλειστά και θα επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση.
Παρά τις ενισχύσεις, μόλις ένα στα δέκα επιλέξιμα ακίνητα αφορούσε κλειστή κατοικία. Το στοιχείο αυτό δείχνει το χάσμα ανάμεσα στον κυβερνητικό σχεδιασμό και στις πραγματικές επιλογές των ιδιοκτητών.
Για να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων, το ελάχιστο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας μειώθηκε από το 50% στο 20%. Αυξήθηκαν επίσης τα επιτρεπόμενα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε περισσότερα σπίτια να μπορούν να χαρακτηριστούν πραγματικά ανενεργά.
Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας εκδίδεται πλέον μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr. Η διαδικασία αφορά μόνο τα κλειστά ακίνητα και ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026.
«Σπίτι μου ΙΙ»: Στην τελική ευθεία οι συμβάσεις
Η ίδια ημερομηνία ισχύει και για τους ήδη εγκεκριμένους δικαιούχους του «Σπίτι μου ΙΙ». Έως τις 31 Αυγούστου πρέπει να έχουν υπογραφεί οι δανειακές συμβάσεις.
Εφόσον ολοκληρωθούν οι τελικές υπογραφές, η χρηματοδότηση αναμένεται να φτάσει ή ακόμη και να ξεπεράσει το 98% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.
Τα δύο προγράμματα αποτελούν βασικούς πυλώνες της κυβερνητικής προσπάθειας για τη στεγαστική κρίση. Από τη μία επιδοτείται η αγορά κατοικίας. Από την άλλη επιχειρείται η ενεργοποίηση χιλιάδων κλειστών ή παλαιών ακινήτων.
Η αποτελεσματικότητα της πολιτικής, πάντως, δεν θα κριθεί μόνο από την απορρόφηση των κονδυλίων. Θα φανεί από το πόσα σπίτια θα επιστρέψουν πράγματι στην αγορά και από το εάν οι τιμές αγοράς και ενοικίασης θα γίνουν πιο προσιτές.
Το μέτρο για την ανακαίνιση κατοικιών εντάχθηκε εκ των υστέρων στο Ταμείο Ανάκαμψης, μετά την αναθεώρηση του αρχικού σχεδιασμού. Η αλλαγή έγινε όταν η στεγαστική κρίση απέκτησε μεγαλύτερες διαστάσεις σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται επίσης στις 31 Αυγούστου.
Σχεδόν το 99% των δανείων του «Σπίτι μου ΙΙ» κατευθύνθηκε σε νοικοκυριά με δηλωμένο εισόδημα έως 44.000 ευρώ. Περίπου ένας στους τρεις δικαιούχους είχε εισόδημα άνω των 24.000 ευρώ, ενώ μόλις ένας στους δέκα δήλωνε λιγότερα από 12.000 ευρώ.
Στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν τη μεγαλύτερη απήχηση του προγράμματος στα μεσαία εισοδήματα. Πρόκειται κυρίως για νοικοκυριά με μηνιαίες αποδοχές από περίπου 2.000 έως 3.650 ευρώ.
