Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να εφαρμοστεί στην Ελλάδα το όριο των 15 ετών για την πρόσβαση στα social media, με την επαλήθευση ηλικίας να αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση του μέτρου.
Η κυβέρνηση προχωρά στην εθνική ρύθμιση, χωρίς να αναμένει την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, διευκρινίζει ότι το ελληνικό πλαίσιο θα ακολουθήσει τις βασικές κατευθύνσεις που διαμορφώνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όταν οριστικοποιηθούν οι ευρωπαϊκές αποφάσεις, θα υπάρχει δυνατότητα στοχευμένων αλλαγών στην εγχώρια νομοθεσία.
Στην εφαρμογή των περιορισμών θα συμβάλει το Kids Wallet, μέσω του οποίου θα πιστοποιείται η ηλικιακή κατηγορία του χρήστη. Οι πλατφόρμες δεν θα λαμβάνουν την ημερομηνία γέννησης ή άλλα προσωπικά δεδομένα, αλλά μόνο την ένδειξη ότι ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.
Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπενθύμισε ότι η Ελλάδα έθεσε το ζήτημα της «ψηφιακής ενηλικίωσης» περίπου δύο χρόνια νωρίτερα. Αφετηρία ήταν η παρέμβαση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Ακολούθησε η δημιουργία του Kids Wallet, το οποίο ο υπουργός παρουσίασε ως την ελληνική λύση στο πρόβλημα της επιβεβαίωσης ηλικίας. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην ουσιαστική εφαρμογή των περιορισμών για τους ανηλίκους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να νομοθετήσει άμεσα, ενώ η αντίστοιχη ευρωπαϊκή διαδικασία εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περίπου 20 μήνες. Η έναρξη εφαρμογής της εθνικής ρύθμισης τοποθετείται στην 1η Ιανουαρίου 2027, με περιθώριο επιμέρους προσαρμογών στη συνέχεια.
«Από την 1η Ιανουαρίου του 2027 ξεκινάμε και παράλληλα συμμετέχουμε πολύ πιο ενεργά πλέον γιατί υπάρχει και ένα κείμενο στο τραπέζι για την ευρωπαϊκή νομοθέτηση έτσι ώστε πραγματικά το EU KIDS Act να πιάσει και τα social media αλλά και το κομμάτι της Τεχνητής Νοημοσύνης. Γιατί και αυτό το κομμάτι θέλει ρύθμιση. Εκεί είναι πολύ επικίνδυνο, ένα παιδί να ρωτάει οτιδήποτε σε ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης και να παίρνει προφανώς οποιεσδήποτε απαντήσεις», ανέφερε.
Για τα παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών, ο κ. Παπαστεργίου ξεκαθάρισε ότι η ευρωπαϊκή πρόταση δεν αφορά πρόσβαση στις πλατφόρμες με τη σημερινή τους μορφή. Η δυνατότητα χρήσης θα μπορούσε να παρέχεται αποκλειστικά σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα, με γονική συναίνεση και χωρίς προσωπικούς λογαριασμούς που προσφέρουν όλες τις υφιστάμενες λειτουργίες.
Σε αυτά τα περιβάλλοντα προβλέπονται τεχνικοί περιορισμοί, όπως ανώτατη χρήση μίας ώρας την ημέρα, κλείδωμα τη νύχτα και απαγόρευση του ατελείωτου scrolling. Παράλληλα, θα περιορίζεται η δυνατότητα επικοινωνίας με αγνώστους.
Το Kids Wallet
Η επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet θα γίνεται χωρίς να κοινοποιούνται στις πλατφόρμες στοιχεία ταυτότητας ή ημερομηνία γέννησης. Το σύστημα θα επιστρέφει μόνο ένα «σήμα», με το οποίο θα επιβεβαιώνεται αν ο χρήστης υπερβαίνει ή όχι το σχετικό όριο ηλικίας.
Η ευθύνη για τον εντοπισμό της πραγματικής ηλικίας θα παραμένει στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες θα καλούνται να αξιοποιούν και τους αλγορίθμους τους για τον συγκεκριμένο έλεγχο.
Για τις εταιρείες που δεν εδρεύουν στην Ελλάδα, η εφαρμογή των κανόνων θα ακολουθεί τις διαδικασίες του Digital Services Act (DSA). Η ΕΕΤΤ θα μπορεί να αναφέρει παραβάσεις και, εφόσον η έδρα της εταιρείας βρίσκεται σε άλλο κράτος της ΕΕ, θα ενεργοποιείται ο προβλεπόμενος ευρωπαϊκός μηχανισμός.
Ο υπουργός υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η θέσπιση ενός ηλικιακού ορίου δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί ο ψηφιακός εθισμός. Το συνεχές scrolling, το FOMO, δηλαδή ο φόβος ότι κάποιος χάνει όσα συμβαίνουν, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η απομόνωση συγκαταλέγονται στα ζητήματα που συνδέει με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων από παιδιά.
Γι’ αυτό δίνει βάρος και στην ενημέρωση των γονέων, επιμένοντας ότι η ευθύνη για τον ασφαλή σχεδιασμό των υπηρεσιών ανήκει πρωτίστως στις πλατφόρμες. Όπως υποστηρίζει, δεν πρέπει να μεταφέρεται στις οικογένειες το βάρος της προστασίας από κινδύνους που προκύπτουν από τη λειτουργία αυτών των υπηρεσιών.
«Η Ευρώπη δεν λέει ότι στα 13 ένα παιδί θα μπει στο Instagram όπως είναι το Instagram σήμερα. Λέει πως θα μπορούν τα παιδιά να έχουν πρόσβαση, βέβαια με γονική συναίνεση σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα social media, χωρίς συνεχές scrolling, όπου δεν θα επιτρέπεται σε έναν ξένο να στέλνει μηνύματα και δεν θα λειτουργεί το βράδυ. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, λέει η Ευρώπη ότι θα μπορούσαν τα παιδιά να αρχίσουν να μπαίνουν. Θεωρώ, λοιπόν ότι η δική μας αυστηρή στάση βοήθησε και την Ευρώπη αλλά και τις πλατφόρμες να έρθουν λίγο πιο κοντά σε αυτά που θέλουμε» ανέφερε.
Ο ρόλος των γονέων, σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργίου, θα επικεντρώνεται στην επιβεβαίωση της ηλικίας και στην ενημέρωση των παιδιών. Παράλληλα, η κυβέρνηση προγραμματίζει ενημερωτικές δράσεις στα σχολεία, καθώς και συναντήσεις με εκπαιδευτικούς και συλλόγους γονέων, ώστε η εφαρμογή της ρύθμισης να συνοδευτεί από ευρύτερη ενημέρωση για τη χρήση των social media.
