Στο Καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026 εγκαινιάζεται η διατομική έκθεση της Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου και του Παναγιώτη Μαρίνη «Σμιλεύοντας», σε επιμέλεια Ίριδος Κρητικού και οργάνωση Αιμιλίας Κουγιά.
Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο που χρησιμοποιεί εργαλεία. Χωρίς εργαλεία δεν είναι τίποτα, με εργαλεία είναι τα πάντα – Thomas Carlyle
Τα εργαλεία πέτρας είναι ο παλαιότερος τύπος εργαλείου που παράχθηκε από τον άνθρωπο ως κύριο μέσον επιβίωσης ήδη κατά την Παλαιολιθική εποχή, συχνά ακολουθώντας τον συμβολικά ως ταφικό και σημαίνον κτέρισμα στην τελευταία του κατοικία.
Με την επιθυμία ενός ενεργού διαλόγου της ύλης και των συμβόλων της θεματικής τους, η Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου και ο Παναγιώτης Μαρίνης, συναντιούνται εικαστικά για πρώτη φορά, εξερευνώντας τη φόρμα, τη διαχρονική σήμανση και τη μυστική γλώσσα των εργαλείων.
Δημιουργώντας ένα συγκινητικό αλφαβητάριο ύπαρξης και αποτυπώνοντας δεξιοτεχνικά τη μετάσταση ενός τεχνουργήματος σε υψηλής αισθητικής και νοήματος καλλιτέχνημα.
Με καταγωγή από τα Λαγκάδια της Αρκαδίας και οικογένεια τρανών Λαγκαδινών μαστόρων της πέτρας, η Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου δημιουργεί μια ενότητα συναρπαστική, ζωγραφίζοντας με μολύβι και επίπονη ενδελέχεια τα πορτραίτα των χειροποίητων τοπικών εργαλείων του 19ου αι. και του 20ου αι., με την όψη, τον επαναληπτικό ήχο, τη χρήση και τη μνήμη των οποίων μεγάλωσε. «Παιδικά καλοκαίρια ανάμεσα σε βράχια και ιστορίες κτιστάδων, με την πέτρα να σημαδεύει τη ζωή σου και σταθερά να επανέρχεται στα έργα σου», σημειώνει η ίδια.
Με καταγωγή από την Αίγινα, ο αυτοδίδακτος γλύπτης Παναγιώτης Μαρίνης, κορυφαίος συνεχιστής της παράδοσης των πετράδων του νησιού του, είναι κυρίως γνωστός για τα αρχέγονα λίθινα προσωπεία του.
Η ενότητα των λίθινων εργαλείων που παρουσιάζει εδώ -σφυριά, καλέμια, αλφάδια και άλλα αιωρούμενα σε λευκό βάθος σώματα-, αποτελεί ως συγκινητική εικαστική αυτοτέλεια τη φυσική συνέχεια της θεματικής που τον απασχολεί και ταυτόχρονα «την αληθινή αφετηρία της έμπνευσής του και τον χειροποίητο τρόπο εφαρμογής της γλυπτικής του δημιουργίας», σημειώνει ο ίδιος.
Η επιμελήτρια της έκθεσης, αρχαιολόγος & ιστορικός της τέχνης Ίρις Κρητικού, σημειώνει:
«Τα έργα της Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου, έχοντας ήδη εν μέρει παρουσιαστεί ως θεματική στα γενέθλια Λαγκάδια, από κοινού με κατάλοιπα ημερολογίων μαστόρων και παλαιά εργαλεία, πιστά σε ακρίβεια και ταυτόχρονα άχρονα και αφαιρετικά μαυρόασπρα αναθήματα μνήμης μαεστρικά σχεδιασμένα με μολύβι σε χαρτί, εξέρχονται από την πέτρα της αρκαδικής γης, διασώζοντας μια μακραίωνη χειρωναξία και εναιωρούνται ως συγκινησιακά τάματα μόχθου στο άπειρο.
Καταθέτοντας με τρόπο συμβολικό τη μνήμη, τον βίο, το οδοιπορικό και την τέχνη μαστόρων που έστυψαν την πέτρα κυριολεκτικά και μεταφορικά, σκάβοντας, πελεκώντας, γεφυρώνοντας και χτίζοντας μονοπάτια και σπίτια, δημοσιές, πλατείες και γέφυρες, εκκλησιές και σχολεία που αντέχουν στον χρόνο και εξακολουθούν με το σοφό αρμολόγημα και την απέριττη ομορφιά τους να καθηλώνουν το βλέμμα και την ψυχή.
Με αφετηρία πάντοτε μια πέτρα αλάνθαστα «σωστή», που με κάποιον ανεξήγητα προαποφασισμένο τρόπο φτάνει στα χέρια του, ο Παναγιώτης Μαρίνης ξεκολλά σκοτεινές και φαιές μήτρες από το αιγινήτικο έδαφος και από τα θαλασσινά βάθη, δίνοντάς τους μια νέα ζωή. Εστιάζοντας τα τελευταία χρόνια όχι μόνον στο γλυπτό παραστατικό αποτέλεσμα μα και στην ίδια την επίπονη διαδικασία της λάξευσης και κατά συνέπεια, στα χρησιμοποιούμενα, κατασκευασμένα από τον ίδιο λίθινα εργαλεία.
Τα πρώτα δείγματα αυτής της αναζήτησης παρουσιάστηκαν αρχικά στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, σε συνομιλία με τα πρωτότυπα λίθινα εργαλεία της νεολιθικής εποχής και της εποχής του χαλκού από τις συλλογές του. Με επιμονή, εφευρετικότητα και ενστικτώδη οικονομία ο Παναγιώτης Μαρίνης δημιουργεί με τα χέρια του πρωτότυπα λίθινα τεχνουργήματα: αυτοτέλειες εργαλείων πέτρας διαφορετικών μεγεθών, δυνητικών χρήσεων και πρωτογενούς ύλης, που ακουμπώντας ως σύνολο στον πάγκο του εργαστηρίου σταδιακά αποκτούν μια νέα, σπάνια και αυθύπαρκτη πολυτιμότητα. Πλατιές επιφάνειες λείανσης, κροσέτες, λεπίδες και άλλα κοπτικά εργαλεία, μαχαίρια, τρυπάνια, αποξέστες, λόγχες και δόρατα, κατασκευάζονται με μια λιτή μα επινοητική μεθοδολογία που ολοκληρώνεται με στιλπνό αποτέλεσμα.
Η τωρινή συνύπαρξη των δύο διακεκριμένων εικαστικών, οργανώνει έναν συναρπαστικό διάλογο τόσο μεταξύ τους, όσο και με τα αντίστοιχα τεχνουργήματα των συλλογών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που περισσότερο από κάθε άλλο αντικείμενο, μιλούν για τον διαχρονικό ανθρώπινο μόχθο επιβίωσης αλλά και την αναβλύζουσα ανάγκη του για τέχνη και δημιουργία».
