Το ΠΑΣΟΚ αποδίδει την υποχώρησή του στα νέα κόμματα και το πολιτικό μάρκετινγκ, αποφεύγοντας τη δύσκολη συζήτηση για τα δικά του στρατηγικά αδιέξοδα.
Η δημοσκοπική υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ και η απώλεια της δεύτερης θέσης έχουν αναγκάσει τη Χαριλάου Τρικούπη να περάσει σε μια φάση διαρκούς πολιτικής απολογίας. Αντί όμως να αναζητήσει τις αιτίες στο εσωτερικό της, στις αντιφατικές τοποθετήσεις στελεχών, στην αδυναμία διαμόρφωσης πειστικού αφηγήματος και στη χαμηλή απήχηση της ηγεσίας της, η ηγετική ομάδα επιλέγει να αποδίδει το πρόβλημα σε εξωγενείς παράγοντες. Η ίδρυση νέων κομμάτων, η δημοσιότητα γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα και το πολιτικό μάρκετινγκ παρουσιάζονται ως οι βασικές αιτίες της κάμψης, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του κόμματος, Κώστα Τσουκαλά, την ώρα που τα ίδια τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων καταγράφουν μια βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας και προσανατολισμού για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δηλώσεις του Κώστα Τσουκαλά αποτυπώνουν την προσπάθεια της ηγεσίας να περιορίσει τις πολιτικές απώλειες και να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η επίκληση του «μάρκετινγκ» αρκεί για να εξηγήσει γιατί ένα κόμμα που φιλοδοξούσε να διεκδικήσει την εξουσία βρίσκεται σήμερα να δίνει μάχη για τη διατήρηση της πολιτικής του επιρροής.
Το μάρκετινγκ δεν εξηγεί τα πάντα
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να υποβαθμίσει τη δυναμική των νέων πολιτικών σχηματισμών, υποστηρίζοντας ότι πολλές φορές στο παρελθόν κόμματα εμφανίστηκαν εντυπωσιακά στις μετρήσεις χωρίς να επιβεβαιώσουν τις προσδοκίες στην κάλπη. Πρόκειται για μια βολική ερμηνεία που επιτρέπει στη Χαριλάου Τρικούπη να μεταθέτει τη συζήτηση αλλού.
Το πρόβλημα, όμως, για το ΠΑΣΟΚ δεν είναι ότι εμφανίστηκαν νέοι παίκτες στο πολιτικό σκηνικό. Είναι ότι ένα σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων που αναζητούσε εναλλακτική απέναντι στην κυβέρνηση δεν πείστηκε ότι το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη μπορεί να εκφράσει αυτή την προοπτική. Και αυτό δεν είναι επικοινωνιακό φαινόμενο αλλά πολιτικό πρόβλημα.
Το παράδοξο της «ισχυρής αντιπολίτευσης»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να παρουσιάσει την κοινοβουλευτική του παρουσία ως απόδειξη πολιτικής αποτελεσματικότητας. Αν πράγματι οι παρεμβάσεις του είχαν δημιουργήσει τόσο ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα όσο υποστηρίζει η ηγεσία του, τότε δύσκολα θα εξηγούνταν η συνεχής φθορά στις μετρήσεις της κοινής γνώμης.
Η επίκληση παραιτήσεων υπουργών ή επιμέρους κοινοβουλευτικών επιτυχιών δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: γιατί ένα κόμμα που εδώ και ενάμιση χρόνο κατέχει θεσμικά τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης αδυνατεί να μετατρέψει αυτό το πλεονέκτημα σε πολιτική δυναμική;
Η υπόθεση Δούκα και το θολό μήνυμα
Ο ίδιος ο κ. Τσουκαλάς παραδέχθηκε ότι το ΠΑΣΟΚ «δεν έχει την πολυτέλεια για θολό μήνυμα». Πρόκειται ίσως για τη σημαντικότερη παραδοχή των τελευταίων ημερών. Γιατί ακριβώς το θολό μήνυμα είναι αυτό που κυριαρχεί στη δημόσια εικόνα του κόμματος.
Οι δηλώσεις Δούκα για τις μετεκλογικές συνεργασίες, οι διαφορετικές τοποθετήσεις στελεχών για τον Αλέξη Τσίπρα, οι συζητήσεις περί διεύρυνσης προς κάθε κατεύθυνση και η διαρκής εναλλαγή πολιτικών προτεραιοτήτων έχουν δημιουργήσει την εντύπωση ενός κόμματος που ακόμη αναζητά τη θέση του στο νέο πολιτικό σκηνικό.
Η εύκολη επίθεση στον Τσίπρα δεν λύνει το πρόβλημα
Η επιλογή της Χαριλάου Τρικούπη να επενδύσει ξανά στην αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα δείχνει επίσης τα όρια της σημερινής στρατηγικής της. Όσο περισσότερο το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να εξηγήσει τις δυσκολίες του μέσω της παρουσίας του πρώην πρωθυπουργού, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται η αδυναμία του να μιλήσει για τον εαυτό του και για το δικό του πολιτικό σχέδιο.
Η κοινωνία δεν αξιολογεί ένα κόμμα με βάση το ποιον θεωρεί αντίπαλό του, αλλά με βάση το αν διαθέτει σαφή πρόταση διακυβέρνησης. Και εκεί ακριβώς φαίνεται να βρίσκεται η μεγαλύτερη δυσκολία της σημερινής ηγεσίας.
Οι δηλώσεις Τσουκαλά επιβεβαιώνουν ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε φάση πολιτικής άμυνας. Η επίκληση του μάρκετινγκ, των νέων κομμάτων και της υπερπροβολής αντιπάλων μπορεί να λειτουργεί ως πρόσκαιρη εξήγηση, δεν απαντά όμως στο βασικό πρόβλημα. Όταν ένα κόμμα χάνει έδαφος παρά τη θεσμική του θέση, το ζήτημα δεν είναι τι κάνουν οι άλλοι αλλά τι δεν καταφέρνει να κάνει το ίδιο. Και αυτή είναι η συζήτηση που η Χαριλάου Τρικούπη εξακολουθεί να αποφεύγει.
