Η ηγεσία Ανδρουλάκη κάνει ό,τι είναι δυνατό για να υποκαταστήσει την αντιπαράθεση με θέσεις και επιχειρήματα με χυδαιολογία, δίκη προθέσεων, ηθική καταρράκωση, ψέματα, συκοφαντίες.
Η επιλεκτική ταξική ηθικολογία της εφημερίδας «Αυριανή» σημάδεψε ολόκληρη τη δεκαετία του 1980, όχι μόνο ως δημοσιογραφικός λόγος αλλά και ως ρεύμα με πολιτικά και κοινωνικά ερείσματα που έριξαν τους σπόρους τους στις επόμενες γενιές. Εξέφρασε την αντιπάθεια στις ελίτ και στους αστούς διανοούμενους. Διακήρυξε την… απέχθεια για τον Λεωνίδα Κύρκο ως «αστό» αριστερό και την… περιφρόνηση για τον Μάνο Χατζιδάκι ως «αστό» φιλελεύθερο.
Γεννήθηκε και ανδρώθηκε ως ένας λαϊκισμός του Κέντρου μιας παθιασμένης αντιδεξιάς Ελλάδας, με εμπροσθοφυλακή τους εικονολάτρες του Ανδρέα Παπανδρέου. Ένας ελληνικός κεντρο-σοσιαλισμός του «εμείς ή αυτοί», με ποταμούς λέξεων για τον προδότη, τον Νενέκο, τον δωσίλογο και μια νέα εκδοχή του… δημοκράτη. «Ποινικοποιήθηκε» η σεξουαλική επιλογή, οι «καθηγητάδες» και οι «κουλτουριαρέοι», ενώ κάθε αστός «προστάτευε» και έναν… τοκογλύφο.
Έγινε το ιστορικό σύμβολο αυτού που αργότερα ονομάστηκε εθνικολαϊκισμός και ως αγανάκτηση παρόμοια με αυτή που εκφράστηκε μεταγενέστερα στις «πάνω» και «κάτω» πλατείες και έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία.
Κρατάει χρόνια…
Και αν τη δεκαετία του 1980 το σημείο αναφοράς ήταν το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα, το 2015 τον «αυριανισμό» τον σήκωσε στις πλάτες του ο «καβαλάρης» Τσίπρας, ενώ το 2026 μία ομάδα νοσταλγών στη Χαριλάου Τρικούπη ονειρεύεται να επαναφέρει τις δοξασμένες ημέρες του ανένδοτου πασοκικού αγώνα, υποκαθιστώντας την πολιτική αντιπαράθεση θέσεων και επιχειρημάτων με χυδαιολογία, δίκη προθέσεων, ηθική καταρράκωση, ψέματα, συκοφαντίες και… ψίθυρους δολοφονίας χαρακτήρων.
Η «Αυριανή» εργάστηκε για να διαμορφώσει και να εδραιώσει τη νοοτροπία πως όποιος διαφωνεί μαζί μας «είναι με τον εχθρό» και οι εκφραστές της άλλης άποψης ή «τα έχουν πιάσει» ή τα «έχουν βρει έτοιμα» και (γιατί όχι) «είναι ακόμη και πράκτορες».
Η πρακτική αυτή θα εγκαινιαστεί πολιτικά στις εκλογές του 1985. Από τη μια ήταν το «φως», δηλαδή το ΠΑΣΟΚ (κατά τον Μένιο Κουτσόγιωργα) και από την άλλη το «σκότος», δηλαδή η Δεξιά. Ήταν τότε που οι «Φλωράκηδες» είχαν κότερα και εργοστάσια, ήταν «πουλημένοι», γι’ αυτό και «ήταν με τη Δεξιά».
Με κάθε αφορμή στήνονταν τελετές θυσιών, με στόχο την απομόνωση του πολιτικού θύματος, τη διαπόμπευση και τελικά την εξόντωσή του. Και με αυτό το… τελετουργικό καλούσε το πλήθος να ομονοήσει. Η «Αυριανή» ήταν η εφημερίδα που εισήγαγε την τοξικότητα στην πολιτική αντιπαράθεση. Έκανε καμπάνια εναντίον της Δεξιάς του Γεώργιου Ράλλη για τα Lacoste. Εκτόξευε πρωτοφανείς ύβρεις αποκαλώντας «συκιά» τον Μάνο Χατζιδάκι, επειδή της άσκησε κριτική αποκαλώντας την «κινούμενο βόθρο».
Εμφάνισε, χρησιμοποιώντας παραπειστικά μια φωτογραφία, τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στην Κατοχή ως συνεργάτη των Γερμανών. Ήταν η εφημερίδα που ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε χαρακτηρίσει «υπόδειγμα δημοσιογραφίας».
Η εφημερίδα που δημιούργησε εργαστήριο ψεμάτων, λάσπης και οχετού, με το πέρας των χρόνων γκρέμισε τον καραμανλισμό, αλλά στη συνέχεια τον υπηρέτησε. Η εφημερίδα άλλαξε όνομα αλλά όχι αντίληψη ή κουλτούρα. Στήριξε τον Τσίπρα ο οποίος θα έσκιζε τα μνημόνια, θα χόρευε τις αγορές και θα αναφωνούσε «go back, κυρία Μέρκελ».
Και ο ΣΥΡΙΖΑ παρέλαβε τη σκυτάλη του αυριανισμού, ήδη από την επομένη των εκλογών του Μάη του 2012 με πανομοιότυπες πρακτικές: «Διλήμματα» ΣΥΡΙΖΑ ή Δεξιά, συνωμοτικές φωνές και προβοκάτσια περί «χαμένης ψήφου» στην Αριστερά, «πρώην πρασινοφρουροί» που καλούσαν σε συστράτευση με τον ΣΥΡΙΖΑ, συκοφαντίες και υπονοούμενα. Ποιος δεν θυμάται τα mail που διακινούσαν μέλη του ΣΥΡΙΖΑ και δήθεν «αθώα» αναρωτιόνταν «πού βρίσκει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ τα λεφτά και συμμετέχει στις εκλογές»;
Στη στρατηγική του νεο-αυριανισμού by ΣΥΡΙΖΑ ήταν ένας στρατός ψηφοφόρων στοιχισμένος πίσω από συνθήματα αντισυστημισμού, έτοιμος να αγωνιστεί για την αποσταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος, κόντρα σε οποιοδήποτε μεταρρυθμιστικό πολιτικό εγχείρημα, διαμορφώνοντας κοινωνικές ομάδες που διδάχτηκαν να έχουν μόνο απαιτήσεις και ποτέ υποχρεώσεις.
Οπαδοί και εύκολα θύματα κάθε είδους λαϊκισμού αλλά, κυρίως, θύτες και δράστες της πολιτικής τοξικότητας. Με την καταγγελία των ελίτ, το συνωμοσιολογικό ντελίριο, τον αντισημιτισμό, την ομοφοβία, την εργαλειοποίηση του ψεύδους, τον «κιτρινισμό» στην πρώτη γραμμή. Πηχυαίοι τίτλοι δολοφονίας χαρακτήρων, εμπρηστική αρθρογραφία, διχαστικός εμφυλιοπολεμικός λόγος και μίσος.
Ο αυριανισμός βρήκε χώρο για να αναπαραχθεί, όχι μόνο στα social media αλλά και στο Κοινοβούλιο, μέχρι τις μέρες μας. Με ύβρεις και ανεκδιήγητες συνωμοσιολογίες και fake news.
Βαθιές οι ρίζες
Πάνε 40 χρόνια και κάτι από εκείνη την Παρασκευή 10 Μαΐου του 1985, όταν η «Αυριανή» δημοσίευσε φωτογραφία με οκτάστηλο τίτλο «Άνθρωπος των ναζί ο Κώστας Μητσοτάκης!» και τελικό σκοπό να κερδίσει τις εκλογές το ΠΑΣΟΚ. Τον Ιανουάριο του 1995, ο Γιώργος Κουρής είχε πει σε τηλεοπτική συνέντευξή του ότι τη φωτογραφία τού την παρέδωσε προσωπικά ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Το 2026 στο ΠΑΣΟΚ ο αυριανισμός εμφανίζεται ανθεκτικός σαν αειφόρο ζιζάνιο. Μία άλλη φωτογραφία έχει στόχο αυτή τη φορά τον Κυριάκο Μητσοτάκη και μια κουμπαριά με τον… μίστερ «Φραπέ» του ΟΠΕΚΕΠΕ, σε έναν γάμο στην Κρήτη πριν από 21 χρόνια…
Το σημερινό ΠΑΣΟΚ φαίνεται να προσπαθεί να κρατήσει ζωντανές στην ιστορική μνήμη τις πιο μαύρες σελίδες της κυριαρχίας του. Υιοθετεί κάθε fake news και θεωρία συνωμοσίας του Διαδικτύου για να κάνει αντιπολίτευση. Υιοθετεί την καταστροφολογία, τον λαϊκισμό και τη ρητορική που παραπέμπει σε κόμματα των άκρων.
Δίνει διαπιστευτήρια στα άκρα και στα κόμματα της… Ψωροκώσταινας, και ο Νίκος Ανδρουλάκης παίζει τα ρέστα του έχοντας απολέσει τον χώρο του Κέντρου. Κάποιοι εκεί, στη Χαριλάου Τρικούπη, νοσταλγούν την αίγλη και τα πράσινα προνόμια της εποχής του αυριανισμού.
