Ο Νίκος Ανδρουλάκης έστρωσε το κόκκινο χαλί προκειμένου να υποδεχτεί πίσω στην αγκαλιά του ΠΑΣΟΚ στελέχη που έχτισαν πολιτικές καριέρες στον ΣΥΡΙΖΑ.
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που η λέξη «διεύρυνση» ακούγεται ελπιδοφόρα. Άλλες φορές, πάλι, ακούγεται σαν ομολογία αδυναμίας. Στην περίπτωση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ πρόκειται ξεκάθαρα για τη δεύτερη περίπτωση. Η περιβόητη «διεύρυνση» που ευαγγελίζεται το τελευταίο διάστημα δεν θυμίζει πολιτική ανανέωση. Δεν φέρνει νέα πρόσωπα, φρέσκες ιδέες, καινούργια κοινωνικά ρεύματα. Δεν ανοίγει το κόμμα στην κοινωνία.
Αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με μια αγχωμένη επιχείρηση ανακύκλωσης φθαρμένων υλικών: επιστροφές παλιών στελεχών τα οποία έφυγαν, αφού πρώτα είχαν καταγγείλει και βρίσει την παράταξη, και τώρα… ξαναχτυπούν την πόρτα. Και το ερώτημα είναι απλό: Αυτό λέγεται διεύρυνση ή πολιτική απελπισία;
Ένας κι ένας
Διότι δεν μιλάμε για ανθρώπους που αποχώρησαν ήσυχα. Μιλάμε για στελέχη που πέρασαν απέναντι, που πήγαν στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία σηκώνοντας σημαίες «αντι-πασοκισμού», που κατήγγειλαν το κόμμα ως «παρακμή», «διαφθορά», «παλιό σύστημα» και έχτισαν πολιτικές καριέρες καθυβρίζοντας την ιστορία που σήμερα υποτίθεται ότι ασπάζονται εκ νέου.
Χθες τους έφταιγε το ΠΑΣΟΚ. Σήμερα ζητούν θέση στα ψηφοδέλτιά του. Και η ηγεσία τούς στρώνει κόκκινο χαλί. Αντί για αυτοκριτική, έχουμε λήθη· αντί για πολιτική αξιοπρέπεια, μεταγραφές πανικού. Ο Ανδρουλάκης φαίνεται να πιστεύει ότι η αριθμητική λύνει τα πάντα. Αν μαζευτούν αρκετοί «πρώην», αν προστεθούν μερικά γνωστά επίθετα, αν γεμίσει η βιτρίνα με παλιές φωτογραφίες, θα δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση δυναμικής. Όμως η κοινωνία δεν είναι λογιστήριο. Η πολιτική δεν είναι Excel.
Ο κόσμος θυμάται ποιοι εγκατέλειψαν πρώτοι το καράβι, ποιοι λοιδορούσαν το κόμμα που τώρα ζητούν να τους φιλοξενήσει ξανά, ποιοι έκαναν καριέρα πάνω στην απαξίωση της παράταξης. Και κυρίως, θυμάται ότι το ΠΑΣΟΚ δεν κατέρρευσε μόνο από τους αντιπάλους του. Κατέρρευσε και από τους «δικούς του» που το εγκατέλειψαν όταν διέκριναν δυσκολία.
Η επιστροφή τους δεν μοιάζει με μετάνοια. Μοιάζει με πολιτικό τουρισμό. Σήμερα ΣΥΡΙΖΑ, αύριο ΠΑΣΟΚ, μεθαύριο οτιδήποτε προσφέρει καρέκλα. Αυτό δεν είναι διεύρυνση – είναι μετακόμιση συμφερόντων.
Και εδώ βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα της στρατηγικής Ανδρουλάκη: αντί να χτίσει ταυτότητα, τη διαλύει. Αντί να ξεκαθαρίσει τι πρεσβεύει το κόμμα, το μετατρέπει σε ξενώνα περαστικών. Αντί να επενδύσει σε νέα γενιά στελεχών, σε ανθρώπους της δουλειάς, της κοινωνίας, της παραγωγής, επιλέγει τους γνωστούς επαγγελματίες της πολιτικής.
Το μήνυμα που στέλνει είναι αποκαρδιωτικό: «Δεν έχουμε κάτι καινούργιο να πούμε, γι’ αυτό φέρνουμε πίσω τους παλιούς». Μόνο που η κοινωνία δεν ζητεί ρετρό πολιτική. Ζητεί αξιοπιστία, και η αξιοπιστία δεν χτίζεται με πολιτικές κωλοτούμπες.
Γιατί πώς μπορεί να πειστεί ένας ψηφοφόρος ότι το κόμμα αλλάζει, όταν οι ίδιοι άνθρωποι που το κατηγορούσαν ως «τελειωμένο» επιστρέφουν τώρα σαν σωτήρες; Πώς μπορεί να εμπνεύσει ένα σχέδιο αναγέννησης, όταν μοιάζει περισσότερο με reunion παλιών μηχανισμών;
Η εικόνα θυμίζει οικογενειακό τραπέζι όπου όλοι έχουν τσακωθεί, έχουν ανταλλάξει βαριές κουβέντες, έχουν φύγει χτυπώντας πόρτες – και ξαναγυρίζουν μόνο όταν τελειώνουν τα λεφτά. Δεν είναι πολιτική αυτό, αλλά ανάγκη. Και η ανάγκη δεν γεννά προοπτική – γεννά συμβιβασμούς.
Ο Ανδρουλάκης είχε την ευκαιρία να χαράξει καθαρή πορεία: νέα πρόσωπα, ρήξεις, φρέσκο λόγο, πραγματική ανανέωση. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε την εύκολη λύση της επιστροφής των γνωστών ονομάτων. Ίσως γιατί φοβάται το ρίσκο. Ίσως γιατί δεν εμπιστεύεται την κοινωνία. Ίσως γιατί δεν εμπιστεύεται ούτε το ίδιο του το κόμμα.
Μύρισε… φθορά
Όμως η πολιτική χωρίς ρίσκο είναι διαχείριση φθοράς. Και η φθορά δεν κρύβεται πίσω από λέξεις όπως «διεύρυνση». Φαίνεται – και μυρίζει. Όταν ένα κόμμα, αντί να κοιτά μπροστά, ψάχνει συνεχώς στο χθες, δεν μεγαλώνει. Απλώς γυρίζει γύρω από τον εαυτό του. Και αυτό δεν είναι σχέδιο εξουσίας. Είναι το πιο καθαρό σύμπτωμα πολιτικής απελπισίας.
Στο τέλος της ημέρας, η πολιτική δεν είναι καταφύγιο για τους απογοητευμένους ούτε λέσχη επαναπατρισμού για τους γυρολόγους της εξουσίας. Ενα κόμμα που βαφτίζει «διεύρυνση» την επιστροφή όσων το εγκατέλειψαν πρώτοι, δεν μεγαλώνει – μικραίνει. Γιατί δεν στέλνει μήνυμα ελπίδας. Εκπέμπει μήνυμα ανάγκης.
Κι όταν η στρατηγική σου στηρίζεται σε πολιτικούς που χθες σε έβριζαν και σήμερα ζητούν καρέκλα, δεν χτίζεις μέλλον. Απλώς μοιράζεις ρόλους σε έναν κουρασμένο θίασο. Η κοινωνία δεν ζητεί ανακύκλωση προσώπων, αλλά αλήθεια, καθαρότητα και θάρρος. Όσο το ΠΑΣΟΚ επιλέγει να κοιτάζει πίσω τόσο θα μένει πίσω.
