Κάθε φορά που ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχειρεί να εμφανιστεί ως σταθερός ηγέτης, το ίδιο του το κόμμα τον τραβά πίσω.
Όχι οι αντίπαλοι, αλλά το δικό του στρατόπεδο. Αποτέλεσμα αυτού είναι το ΠΑΣΟΚ να θυμίζει ξανά πεδίο εσωκομματικής σύγκρουσης και όχι κόμμα εξουσίας.
Ο πρόεδρος εμφανίζεται όλο και πιο νευρικός, όλο και πιο αμυντικός, όλο και πιο θυμωμένος. Δηλώσεις με αιχμές, σπασμωδικές κινήσεις, αποφάσεις χωρίς πολιτικό βάθος. Η εικόνα δεν παραπέμπει σε ηγεσία που ελέγχει το παιχνίδι, αλλά σε αρχηγό που τρέχει πίσω από τις εξελίξεις.
Και αυτό το μυρίζονται πρώτοι οι επίδοξοι διάδοχοι. Στα πηγαδάκια της Χαριλάου Τρικούπη η κουβέντα δεν αφορά το «πώς ανεβαίνει το ΠΑΣΟΚ», αλλά το «πότε ανοίγει θέμα ηγεσίας». Οι εσωκομματικοί αντίπαλοι δεν επιτίθενται ανοιχτά. Δεν χρειάζεται – μπορούν να περιμένουν. Αφήνουν τον χρόνο και τα λάθη να κάνουν τη δουλειά.
«Δεν τραβάει», ψιθυρίζουν βουλευτές. «Δεν ακούει», λένε στελέχη. «Δεν εμπνέει», παραδέχονται ακόμα και άνθρωποι του στενού του κύκλου. Κανείς όμως δεν το λέει δημόσια. Όχι ακόμη. Γιατί στο ΠΑΣΟΚ έμαθαν να περιμένουν τη σωστή στιγμή.
Άλλωστε η πραγματικότητα είναι σκληρή: το κόμμα παραμένει στάσιμο δημοσκοπικά, η πολιτική ταυτότητά του θολή και η στρατηγική μοιάζει με εκκρεμές – μια προς τον ΣΥΡΙΖΑ, μια προς το «αυτόνομη πορεία». Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει σύγχυση. Και στην πολιτική η σύγχυση πληρώνεται ακριβά.
Ο Ανδρουλάκης είχε αφήγημα «αναγέννησης». Πλέον παλεύει απλώς να κρατήσει τον έλεγχο του κόμματος. Κάθε εσωτερική γκρίνια, κάθε διαρροή, κάθε παρασκηνιακή κίνηση κινδυνεύει να τον ρίξει στο (πολιτικό) κανναβάτσο. Και όσο σκληραίνει η στάση του τόσο αποξενώνει στελέχη και βάση. Ο θυμός δεν είναι στρατηγική, είναι ένδειξη αδυναμίας, κάτι που γίνεται άμεσα αντιληπτό στο ΠΑΣΟΚ, γι’ αυτό και οι δελφίνοι δεν βιάζονται.
Δεν χρειάζεται να ρίξουν τον αρχηγό, απλώς τον παρακολουθούν να φθείρεται. Κάποιες φορές στην πολιτική η σιωπή είναι η καλύτερη τακτική. Και στο ΠΑΣΟΚ έχουν μάθει να περιμένουν τη σωστή στιγμή.
Αν ρωτήσεις σήμερα ανθρώπους του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, δεν θα σου πουν οι δημοσκοπήσεις. Θα σου πουν κάτι πιο επικίνδυνο:
«Δεν μας φοβούνται πια». Στον πολιτικό στίβο, όταν οι αντίπαλοι δεν σε φοβούνται και οι δικοί σου δεν σε ακολουθούν, τότε η ηγεσία έχει ήδη αποτύχει.
Σύμφωνα με πληροφορίες, σε πρόσφατη σύσκεψη στελεχών ειπώθηκε μάλλον κυνικά πως «δεν έχουμε αφήγημα. Εχουμε νεύρα». Η φράση έμεινε στον αέρα, χωρίς να ακουστεί ούτε μία διαφωνία…
Eσωτερική απομόνωση
Πηγές που γνωρίζουν το κλίμα μιλούν πλέον ανοιχτά για πρόεδρο απομονωμένο. Οι παλιοί συνομιλητές έχουν απομακρυνθεί. Οι αποφάσεις λαμβάνονται από ένα στενό και κλειστό κύκλο. Η Κοινοβουλευτική Ομάδα ενημερώνεται εκ των υστέρων. «Δεν είναι συλλογικό κόμμα. Είναι one man show», λέει βουλευτής με πολυετή διαδρομή.
Το χειρότερο; Αρκετοί απλώς σταμάτησαν να προσπαθούν να τον πείσουν. Και όταν τα στελέχη παύουν να διαφωνούν, δεν σημαίνει ότι συμφωνούν. Σημαίνει ότι έχουν ήδη αποστασιοποιηθεί.
Στα κομματικά γραφεία, σε δημοσιογραφικά πηγαδάκια, μια φράση ακούγεται ξανά και ξανά: «Δεν τραβάει». Ούτε στις συγκεντρώσεις, ούτε στη βάση, ούτε τηλεοπτικά, ούτε πολιτικά. «Δεν δημιουργεί ρεύμα. Απλώς υπάρχει», λέει άνθρωπος της επικοινωνίας. Για αρχηγό κόμματος που φιλοδοξεί να γίνει ρυθμιστής ή κυβερνητικός εταίρος, αυτό είναι καταδικαστικό. Η πολιτική δεν συγχωρεί τη μετριότητα, και η μετριότητα δεν κερδίζει εκλογές.
Το πιο βαρύ: άρχισαν να μιλούν για «μετά Ανδρουλάκη». Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, σε τουλάχιστον δύο διαφορετικές περιπτώσεις που συναντήθηκαν στελέχη του κόμματος το τελευταίο δεκαπενθήμερο, η κουβέντα δεν ήταν «πώς δυναμώνουμε τον πρόεδρο».
Ήταν: «Τι κάνουμε αν δεν αλλάξει τίποτα;». Με απλά λόγια, σχεδιάζουν σενάρια χωρίς αυτόν, κάτι που στην πολιτική συνιστά το πρώτο βήμα της αντικατάστασης. Κανείς δεν το λέει ανοιχτά, αλλά όλοι το υπολογίζουν κατ’ ιδίαν. Ποιος έχει δίκτυο, ποιος έχει περιφέρεια, ποιος μπορεί να ενώσει τάσεις. Οι δελφίνοι δεν κρύβονται πια. Απλώς δεν μιλούν on the record.
Έμπειρο ιστορικό στέλεχος το περιγράφει ωμά: «Ο Ανδρουλάκης δεν χάνει από τους αντιπάλους. Χάνει από την αδυναμία του να εμπνεύσει τους δικούς του». Και αυτό δεν διορθώνεται με ανακοινώσεις – ή με θυμό ή πειθαρχικά. Διορθώνεται μόνο με πολιτικό εκτόπισμα. Κι αυτό είτε το έχεις είτε δεν το έχεις.
