Σε έξαρση οι σχηματισμοί που ξεφυτρώνουν ως προσωπικά πρότζεκτ, χωρίς οργανωτική δομή για να καταλήξουν γρήγορα σε... διάττοντες πολιτικούς αστερισμούς.
Στην ελληνική πολιτική σκηνή τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα ένα γνώριμο αλλά επικίνδυνο φαινόμενο: τα λεγόμενα «κόμματα τηλεφωνικού θαλάμου». Πολιτικοί σχηματισμοί που περιστρέφονται αποκλειστικά γύρω από ένα πρόσωπο, χωρίς οργανωτική δομή, χωρίς συλλογικές διαδικασίες και, συχνά, χωρίς σαφή προγραμματική επεξεργασία. Κόμματα που λειτουργούν περισσότερο ως προσωπικά πολιτικά πρότζεκτ παρά ως πολιτικοί οργανισμοί με βάθος και κοινωνικές ρίζες.
Δεν είναι, βέβαια, κάτι καινούργιο, καθώς η μεταπολιτευτική ιστορία έχει γνωρίσει αρκετές τέτοιες περιπτώσεις. Ωστόσο, η εποχή των κοινωνικών δικτύων και της πολιτικής επικοινωνίας σε πραγματικό χρόνο επιταχύνει τον κύκλο ζωής τους. Η άνοδος μπορεί να είναι εκρηκτική, η προβολή εντυπωσιακή και η δημοσκοπική απογείωση γρήγορη. Το ίδιο γρήγορη, όμως, είναι και η φθορά.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Στέφανου Κασσελάκη. Στην αρχή το κόμμα του εμφανιζόταν στις δημοσκοπήσεις με σημαντική δυναμική, ενώ κατάφερε να κερδίσει για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ στελέχη όπως η Έφη Αχτσιόγλου με σημαντική πορεία όχι μόνο στην Κουμουνδούρου αλλά συνολικά στην Αριστερά.
Όμως, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα η δημοσκοπική δυναμική περιορίστηκε αισθητά και η δημόσια παρουσία του κόμματος συρρικνώθηκε ενώ ξεκίνησε και η φθορά. Η υπόθεση αυτή ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο το βασικό πρόβλημα των μονοπρόσωπων κομμάτων: η πολιτική τους επιβίωση εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την εικόνα και τις κινήσεις ενός ανθρώπου.
Το ίδιο ερώτημα τίθεται σήμερα και για άλλα πολιτικά εγχειρήματα που στηρίζονται πρωτίστως στο προσωπικό προφίλ του αρχηγού τους. Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου εμφανίζει σε αρκετά σημεία παρόμοια χαρακτηριστικά. Η πολιτική της παρουσία είναι τοξική μεν, έντονη δε, οι οργανωτικές δομές είναι περιορισμένες, οι συλλογικές διαδικασίες αδύναμες και η πολιτική ταυτότητα σε μεγάλο βαθμό προσωποκεντρική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, κάθε πολιτικό λάθος αποκτά δυσανάλογο βάρος, καθώς δεν υπάρχουν ισχυροί μηχανισμοί απορρόφησης των κραδασμών.
Στην ίδια κατηγορία προσωποκεντρικών πολιτικών σχηματισμών τοποθετείται και η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου. Παρά το γεγονός ότι έχει καταφέρει να διατηρήσει κοινοβουλευτική παρουσία, η λειτουργία της παραμένει έντονα αρχηγοκεντρική.
Η πολιτική γραμμή, η δημόσια παρουσία και η επικοινωνιακή στρατηγική ταυτίζονται σχεδόν πλήρως με τον ίδιο τον αρχηγό της, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξη ενός ευρύτερου κομματικού μηχανισμού με αυτόνομη πολιτική δυναμική. Το κόμμα αντλεί μεγάλο μέρος της απήχησής του από την τηλεοπτική και δήθεν αντισυστημική ρητορική του Κυριάκου Βελόπουλου, κάτι που του επέτρεψε να εδραιωθεί σε ένα συγκεκριμένο εκλογικό ακροατήριο. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία οργανωτική δομή και συλλογική επεξεργασία μιας γραμμής.
Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική ιστορία δείχνει ότι τα κόμματα που καταφέρνουν να επιβιώσουν στον χρόνο είναι εκείνα που διαθέτουν οργανωτική συγκρότηση και κοινωνικές αναφορές. Κόμματα με στελέχη, με τοπικές οργανώσεις, με παρουσία σε κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους, με ιδεολογική επεξεργασία και προγραμματική συνέπεια. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η πολιτική δυναμική παραπέμπει σε πυροτέχνημα.
