Η (έκτη) Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027, αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν από τους πλέον απαιτητικούς φακέλους: την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και την υιοθέτηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ), του επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.
Ανεξαρτήτως του χρόνου διεξαγωγής των εθνικών εκλογών, του ενδεχομένου επαναληπτικών αναμετρήσεων ή του κόμματος που θα βρίσκεται στην κυβέρνηση, η Αθήνα οφείλει να είναι καλά προετοιμασμένη για την Προεδρία, παρουσιάζοντας τις δικές της εθνικές προτεραιότητες. Και ταυτόχρονα να διευθετήσει μείζονες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις, όπως το ΠΔΠ.
Ο προτεινόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός είναι ύψους 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ. Για την Ελλάδα, σύμφωνα με την αρχική πρόταση της Κομισιόν, προβλέπονται ενισχύσεις ύψους 49,2 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που δυνητικά μπορεί να αυξηθεί καθώς οι ενδο-ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.
Η κατάσταση των πραγμάτων στις σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των εταίρων αναμένεται να αποτυπωθεί και στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες στις 18 και 19 Ιουνίου.
Ήδη έχουν διαμορφωθεί δύο μπλοκ: Τα κράτη – μέλη που είναι καθαροί συνεισφέροντες (net contributors), δηλαδή η συνεισφορά τους στον κοινοτικό προϋπολογισμό είναι μεγαλύτερη από τις άμεσες χρηματοδοτήσεις που εισπράττουν, ζητούν τη μείωση του ποσού του ΠΔΠ.
Προεξάρχουσα η Γερμανία, το Βέλγιο, αλλά και οι Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Αυστρία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Γαλλία. Οι συγκεκριμένες χώρες θεωρούν ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην άμυνα και στην ανταγωνιστικότητα αλλά όχι μέσω αύξησης του προϋπολογισμού ή έκδοσης νέου κοινού χρέους αλλά με ανακατανομή των υπαρχόντων πόρων και φυσικά με περικοπές στα Ταμεία Συνοχής.
Το έτερο στρατόπεδο που αποτελείται από 16 χώρες, περιλαμβανομένης της Ελλάδος (Ρουμανία, Βουλγαρία, Κροατία, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία), ζητά την αύξηση των πόρων στην Πολιτική Συνοχής, την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ), οι οποίες αντιμετωπίζουν μείωση παρά την συνολική αύξηση του προτεινόμενου προϋπολογισμού συγκριτικά με την περίοδο 2021-2027 (το ΠΔΠ ήταν 1,216 τρις ευρώ και προστέθηκαν εκτάκτως 807 δισ ευρώ για το Ταμείο Ανάκαμψης).
Επιπλέον, αυτό το μπλοκ ζητά επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Τις επόμενες ημέρες, η Κύπρος, που ασκεί την τρέχουσα Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, θα παρουσιάσει το λεγόμενο «διαπραγματευτικό κουτί» (negotiating box), ένα έγγραφο εργασίας με βασικές παραμέτρους και κατανομές δαπανών του ΠΔΠ. Το έγγραφο θα τεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης ευρωπαίων ηγετών στην ερχόμενη Σύνοδο Κορυφής.
Εφόσον οι διαπραγματεύσεις παραμείνουν ανοικτές μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027 (θα έχουν προηγηθεί οι προεδρίες Ιρλανδίας και Λιθουανίας), η Αθήνα θα κληθεί να προβεί σε άσκηση λεπτών ισορροπιών και να πετύχει δύσκολους συμβιβασμούς μεταξύ των καθαρών συνεισφέροντων κρατών - μελών και αυτών που ζητούν περισσότερα ευρωπαϊκά χρήματα, στους οποίους συγκαταλέγεται και η ίδια (γνωστοί και ως «Φίλοι της Συνοχής»).
ΕΛΚ στη Ρόδο
Υπό αυτό το πρίσμα, η συνάντηση της ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στην Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ), που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή στη Ρόδο, κατόπιν πρωτοβουλίας του περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, Γιώργου Χατζημάρκου, προσέλαβε ξεχωριστή σημασία.
Παρουσία του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Κομισιόν, Ραφαέλε Φίτο, του αντιπροέδρου της Ελληνικής Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη και του Ευρωπαίου επιτρόπου για τον προϋπολογισμό, Πιοτρ Σεραφίν, περισσότεροι από 100 αξιωματούχοι όλων των βαθμίδων -περιφερειάρχες, δήμαρχοι, νέοι αιρετοί της τοπικής αυτοδιοίκησης, ευρωβουλευτές και κεντροδεξιοί πολιτικοί από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες- συναντήθηκαν στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου και συζήτησαν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση με φόντο το τελευταίο ΠΔΠ.
Η «Διακήρυξη της Ρόδου» που υιοθετήθηκε μετά τη συνάντηση κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση με τα αιτήματα των «Φίλων της Συνοχής». Υπογραμμιζόταν η ανάγκη για ένα «φιλόδοξο και ισχυρό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ικανό να ανταποκριθεί τόσο στις παραδοσιακές όσο και στις νέες προτεραιότητες», με παράλληλη διατήρηση της Πολιτικής Συνοχής ως του βασικού μακροπρόθεσμου επενδυτικού εργαλείου της ΕΕ.
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που προηγήθηκαν, υποστηρίχθηκε η ανάγκη για δημιουργία νέων, ίδιων, πόρων της ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθούν οι περικοπές σε κρίσιμα προγράμματα (Πολιτική Συνοχής, ΚΓΠ, ΚΑΠ), ενώ ορισμένοι εξέφρασαν την άποψη ότι το υπό συζήτηση ΠΔΠ θα πρέπει να έχει υιοθετηθεί έως το τέλος του 2026.
Ακόμα, τονίστηκε η σημασία πλήρους συμμετοχής των Δήμων και των Περιφερειών στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των μελλοντικών Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, αλλά και στα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ).
Αξιοπιστία
Η εφημερίδα «Το Μανιφέστο» παρακολούθησε δια ζώσης τις εργασίες της συνάντησης στη Ρόδο και ρώτησε τον κ. Χατζηδάκη για τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις καθώς και για την προετοιμασία της ελληνικής κυβέρνησης δεδομένου ότι η έγκριση του ΠΔΠ ενδέχεται να συμπέσει με την ελληνική προεδρία.
«Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι οι διαπραγματεύσεις είναι δύσκολες και θα είναι δύσκολες μέχρι τέλος διότι υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις», εξήγησε ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης. Αναφερόμενος στην χρηματοδότηση της Ελλάδος, σημείωσε ότι η χώρα ξεκινά με μια «βάση 50 δις», χωρίς να υπολογίζονται οι ενισχύσεις από τα καινούργια δανειακά εργαλεία ή το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
«Υπάρχουν πιέσεις εκατέρωθεν, υπάρχουν τουλάχιστον 15 χώρες που θέλουν μια πιο γενναία στήριξη των Πολιτικών Συνοχής, υπάρχουν άλλες χώρες, οι οποίες δεν είναι καθόλου σε αυτή τη γραμμή. Και γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό η Ελλάδα να έχει διαρκή, σοβαρή και αξιόπιστη παρουσία στις Βρυξέλλες και συγκεκριμένα σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», προσέθεσε ο κ. Χατζηδάκης, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Ελληνική Προεδρία θα τα καταφέρει με το ΠΔΠ.
Γεωπολιτικές - κοινωνικές προκλήσεις
Από την πλευρά του, ο κ. Χατζημάρκος υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη που οραματιζόμαστε δεν εξαντλείται σε δημοσιονομικούς δείκτες και λογιστικές πράξεις, αλλά ταυτίζεται με τη Δημοκρατία, τον σεβασμό, τη συμμετοχή και τα δικαιώματα των πολιτών στην πράξη. Οι μεγάλες κρίσεις της εποχής μας πρέπει να γίνουν η αφορμή για περισσότερη και καλύτερη Ευρώπη».
Σύμφωνα με τον ίδιο, μια Ευρώπη «που επενδύει στις τοπικές κοινωνίες της, ενισχύει την πολιτική συνοχής και εξελίσσει τα εργαλεία της» μπορεί να ανταποκρίνεται και στις νέες γεωπολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει.
«Οι δαπάνες της ΕΕ πρέπει να διατηρήσουν τον τοπικό τους χαρακτήρα και να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, σεβόμενες την πολυμορφία των ευρωπαϊκών εδαφών, συμπεριλαμβανομένων των νησιών, των αγροτικών περιοχών και των περιφερειών που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά μειονεκτήματα», σχολίασε η πρόεδρος της ομάδας του ΕΛΚ στην ΕτΠ, Σάρι Ράουτιο. Συμπλήρωσε, δε, ότι η Πολιτική Συνοχής είναι η άλλη όψη του νομίσματος της εσωτερικής αγοράς.
Στη συνάντηση της Ρόδου το παρών έδωσε μεταξύ άλλων ο εκλεγμένος αντιπρόεδρος της Ομάδας του ΕΛΚ στην ΕτΠ, Χουάν Μανουέλ Μορένο Μπονίγια και ο Εμίλ Μποκ: ο μακροχρόνια εκλεγμένος δήμαρχος της Κλουζ-Ναπόκα, της μεγαλύτερης πόλης της Τρανσυλβανίας και πρώην πρωθυπουργός της Ρουμανίας.
Τέλος, παρέστησαν επίσης οι περιφερειάρχες Αττικής και Πελοποννήσου, Νίκος Χαρδαλιάς και Δημήτρης Πτωχός αντίστοιχα, καθώς και οι ευρωβουλευτές της ΝΔ και μέλη του ΕΛΚ, Φρέντης Μπελέρης και Γιώργος Αυτιάς.
