Η στεγαστική κρίση αναδεικνύεται σε κεντρικό θέμα της προεκλογικής στρατηγικής του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.
Οι εκλογές έρχονται εν μέσω μαζικών διαμαρτυριών για την εκτόξευση των ενοικίων και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων, σύμφωνα με το Politico.
Ο ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος επιδιώκει να μετατοπίσει το πολιτικό ενδιαφέρον από τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τις υποθέσεις διαφθοράς που αγγίζουν το περιβάλλον του, παρουσιάζοντας τη στέγαση ως βασικό κοινωνικό ζήτημα. Παράλληλα, επιχειρεί να εμφανίσει τη συντηρητική αντιπολίτευση ως εμπόδιο στη λήψη μέτρων.
Ωστόσο, εκπρόσωποι των ενοικιαστών αμφισβητούν την αξιοπιστία του. Η Βαλέρια Ρακού, εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστών, κατηγορεί τους Σοσιαλιστές ότι δεν αντιμετώπισαν αποτελεσματικά την κρίση, υποστηρίζοντας ότι επί των ημερών τους οι τιμές συνέχισαν να αυξάνονται.
Η στεγαστική πίεση έχει ενταθεί σημαντικά. Μεταξύ 2015 και 2025, οι μέσες τιμές κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκαν κατά 80% και τα ενοίκια κατά 87%, ενώ οι μισθοί αυξήθηκαν μόλις κατά 30%. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι νέοι: το 69% των Ισπανών ηλικίας 18 έως 34 ετών εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του.
Καθοριστικό ρόλο έχουν παίξει οι επενδύσεις σε ακίνητα, η τουριστική ανάπτυξη και η αύξηση του πληθυσμού. Ο τουρισμός απέφερε 200,7 δισ. ευρώ το 2024, αντιπροσωπεύοντας το 12,6% του ΑΕΠ, ενώ οι διανυκτερεύσεις σε τουριστικά διαμερίσματα έχουν διπλασιαστεί από το 2018. Παράλληλα, ο πληθυσμός της χώρας έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από τρία εκατομμύρια από το 2015.
Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη σε Μαδρίτη, Βαρκελώνη και Βαλένθια, όπου η αυξημένη ζήτηση έχει περιορίσει περαιτέρω την προσφορά κατοικιών. Ειδικοί επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της αγοράς έχει μετατραπεί σε επενδυτικό πεδίο, με ακίνητα να αγοράζονται όχι για ιδιοκατοίκηση αλλά ως περιουσιακά στοιχεία. Αυτό έχει συμβάλει στη δημιουργία μιας «γενιάς ενοικιαστών», η οποία δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να αποκτήσει δική της κατοικία.
Ο Σάντσεθ έχει χαρακτηρίσει τη στέγαση «μεγάλη συνταγματική πρόκληση» και είχε δεσμευτεί για 184.000 δημόσιες και οικονομικά προσιτές κατοικίες. Ωστόσο, μέχρι τον Αύγουστο του 2024 μόλις 14.000 είχαν διατεθεί στους πολίτες, ενώ περίπου 60.000 βρίσκονταν σε στάδιο ανάπτυξης.
Ενόψει των εκλογών, ο πρωθυπουργός σχεδιάζει να επαναφέρει μέτρα για περιορισμό της κερδοσκοπίας και προστασία των ενοικιαστών. Οι διαδηλωτές, πάντως, ζητούν πιο ριζικές παρεμβάσεις: μειώσεις ενοικίων, συμβάσεις αορίστου χρόνου, περιορισμό των εξώσεων και μεγάλη επέκταση της κοινωνικής κατοικίας.
