Η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας και οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν θέσει σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Στο επίκεντρο της προσοχής βρίσκεται η πορεία της τιμής του πετρελαίου τύπου Brent crude, καθώς ενδεχόμενη παρατεταμένη άνοδος προς τα 100 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να προκαλέσει νέες πιέσεις στο κόστος ζωής και στον πληθωρισμό.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και πραγματοποιεί ήδη ασκήσεις επί χάρτου στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εμπειρία από προηγούμενες διεθνείς κρίσεις.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στον ρόλο που διαδραματίζει η Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με δεδομένο ότι ο Κυριάκος Πιερρακάκης βρίσκεται στο τιμόνι του Eurogroup, το οποίο έχει προγραμματισμένη κοινή συνεδρίαση με την ΕΚΤ.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία θα εξαρτηθούν κυρίως από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Παράγοντες του υπουργείου υπογραμμίζουν ότι η χώρα διαθέτει τόσο δημοσιονομικά όσο και θεσμικά εργαλεία, ώστε να μπορέσει να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις εφόσον αυτό καταστεί απαραίτητο.
Ωστόσο, προς το παρόν δεν υπάρχει άμεση ανάγκη ενεργοποίησης νέων μέτρων, καθώς οι διεθνείς τιμές πετρελαίου δεν βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Παρ’ όλα αυτά, στο τραπέζι βρίσκονται δοκιμασμένες λύσεις, όπως η πιθανή επαναφορά του Fuel Pass, το οποίο αν εφαρμοστεί ξανά θα έχει πιο στοχευμένο χαρακτήρα, ώστε η ενίσχυση να κατευθυνθεί κυρίως προς τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Παράλληλα, εξετάζεται και η πιθανότητα νέων παρεμβάσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω μηχανισμών όπως το Power Pass, ενώ για την κάλυψη βασικών καταναλωτικών αναγκών δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί το Market Pass.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η ενεργοποίηση τέτοιων παροχών απέχει ακόμη αρκετά, αφού την τελευταία φορά που εφαρμόστηκαν αντίστοιχα μέτρα, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου είχαν παραμείνει για περίπου έναν μήνα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και οι τιμές των καυσίμων στην αντλία είχαν φτάσει ακόμη και τα 2 ευρώ το λίτρο.
Δημοσιονομικοί κανόνες
Επιπλέον, το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων είχε ξεπεράσει τα 200 εκατομμύρια ευρώ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες ήταν πιο χαλαροί. Σήμερα το πλαίσιο είναι διαφορετικό, καθώς οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες επιτρέπουν μεν ευελιξία σε περιόδους κρίσης, αλλά ταυτόχρονα απαιτούν προσεκτική διαχείριση των δημόσιων δαπανών.
Σε εθνικό επίπεδο, η δημοσιονομική ισορροπία που έχει επιτευχθεί δίνει στην κυβέρνηση περιορισμένα αλλά υπαρκτά περιθώρια παρεμβάσεων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εφόσον η κρίση ενταθεί, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί εκ νέου μια «ρήτρα διαφυγής».
Σύμφωνα με τα σενάρια που έχουν ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό του 2026, μια παρατεταμένη άνοδος της τιμής του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι σημαίνει ότι: Το πραγματικό ΑΕΠ θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά περίπου 0,45% σε σχέση με το βασικό σενάριο, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης θα περιοριζόταν κοντά στο 1,9%. Παράλληλα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί έως το 4,7%, επηρεάζοντας αρνητικά την ιδιωτική κατανάλωση.
Πάντως, παρά τις πιθανές πιέσεις, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις.
