Τη σύνδεση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων με παραγωγικές επενδύσεις έθεσε στο επίκεντρο ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ζητώντας βαθύτερη χρηματοπιστωτική ενοποίηση.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup μίλησε στις Βρυξέλλες σε εκδήλωση της BusinessEurope και της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας (EBF) για την ανταγωνιστικότητα των τραπεζών και την ευρωπαϊκή ατζέντα ενοποίησης του χρηματοπιστωτικού τομέα. Στη συνέχεια συμμετείχε σε συζήτηση με την Ευρωπαία επίτροπο Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων Maria Luís Albuquerque, με συντονιστή τον επικεφαλής οικονομολόγο της BusinessEurope, Lúcio Vinhas de Souza.
Η Ευρώπη δεν αναπτύσσεται αρκετά γρήγορα
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η Ευρώπη παραμένει μία από τις ισχυρότερες οικονομικές περιοχές παγκοσμίως, με επιχειρήσεις υψηλής ανταγωνιστικότητας, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, Ενιαία Αγορά 450 εκατ. καταναλωτών και μεγάλες ιδιωτικές αποταμιεύσεις, χωρίς όμως να μετατρέπει αυτά τα πλεονεκτήματα σε ανάπτυξη με τον απαιτούμενο ρυθμό.
Όπως επισήμανε, η ανάπτυξη μεταφράζεται σε καλύτερες θέσεις εργασίας, υψηλότερους μισθούς, ισχυρότερο βιοτικό επίπεδο και περισσότερους πόρους για δημόσιες υπηρεσίες, συντάξεις και το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Για τις επιχειρήσεις σημαίνει πρόσβαση σε κεφάλαια για εξοπλισμό, ψηφιοποίηση, ενεργειακή αποδοτικότητα, τεχνολογία και Τεχνητή Νοημοσύνη.
Παράλληλα, συνέδεσε την οικονομική ισχύ με τη γεωπολιτική ισχύ, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις σε άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια, Τεχνητή Νοημοσύνη, κρίσιμες τεχνολογίες και στρατηγικές υποδομές, ώστε να περιορίσει υπερβολικές εξαρτήσεις και να ενισχύσει την οικονομική της κυριαρχία.
Πρόσθετες επενδύσεις 800 δισ. ευρώ ετησίως
Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού καθιστά αναγκαία την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων στις δεξιότητες, την ενέργεια, την καινοτομία και την τεχνολογία.
Επικαλέστηκε την έκθεση του Mario Draghi, σύμφωνα με την οποία η Ευρώπη χρειάζεται περίπου 800 δισ. ευρώ πρόσθετων επενδύσεων κάθε χρόνο, σημειώνοντας ότι οι δημόσιοι προϋπολογισμοί και τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν επαρκούν από μόνα τους για να χρηματοδοτήσουν αυτή τη μετάβαση.
«Δεν μας λείπουν τα χρήματα. Έχουμε τις αποταμιεύσεις», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα διοχετεύει μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, υπερβολικά πολλά κεφάλαια παραμένουν εγκλωβισμένα στα εθνικά σύνορα, ενώ οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διαφορετικές συνθήκες χρηματοδότησης ανάλογα με τη χώρα στην οποία βρίσκονται.
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Ο Πιερρακάκης περιέγραψε τον βασικό στόχο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ως τη σύνδεση «των αποταμιεύσεων της Ευρώπης με τις ευκαιρίες της Ευρώπης», ώστε τα κεφάλαια να μπορούν να κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις ανεξαρτήτως χώρας.
Όπως είπε, ένας πολίτης πρέπει να έχει περισσότερους τρόπους να επενδύει στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη και μια επιχείρηση περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε απαραίτητη την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, καθώς οι τράπεζες εξακολουθούν να παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και παραμένουν καθοριστικές για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι σήμερα ανθεκτικές, κερδοφόρες και καλά κεφαλαιοποιημένες, έχοντας συμβάλει στην απορρόφηση των κραδασμών της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης.
Στρατηγικός φόρος ο κατακερματισμός
Παρά την πρόοδο, μόλις περίπου το 16% του εταιρικού δανεισμού στην Ευρωζώνη είναι διασυνοριακό, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στην κυκλοφορία κεφαλαίων και ρευστότητας εντός τραπεζικών ομίλων.
Ο υπουργός χαρακτήρισε τον χρηματοπιστωτικό κατακερματισμό έναν «στρατηγικό φόρο» στην κλίμακα, τις επενδύσεις, την καινοτομία και, τελικά, την ευρωπαϊκή ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τεχνολογική υστέρηση, σημειώνοντας ότι οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν στην πληροφορική, σε σχέση με το ενεργητικό τους, πάνω από δυόμισι φορές περισσότερο από τις ευρωπαϊκές. Κατά τον ίδιο, η διαφορά αυτή επηρεάζει άμεσα την ποιότητα, την ταχύτητα και το κόστος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Διευκρίνισε πάντως ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν συνεπάγεται ομοιομορφία ούτε τη δημιουργία μόνο λίγων μεγάλων τραπεζικών ομίλων, καθώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρειάζονται παράλληλα ισχυρές περιφερειακές και τοπικές τράπεζες με γνώση των πελατών τους.
Τρεις προτεραιότητες για την Τραπεζική Ένωση
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συνόψισε την ατζέντα σε τρεις βασικές προτεραιότητες: ολοκλήρωση, εμπιστοσύνη και ανταγωνιστικότητα.
Στο πρώτο σκέλος έθεσε την άρση των περιττών εμποδίων στη διασυνοριακή δραστηριότητα, ώστε «ένα ευρώ που αποταμιεύεται σε ένα μέρος της Ευρώπης» να μπορεί να χρηματοδοτεί επένδυση σε οποιοδήποτε άλλο.
Στο δεύτερο έδωσε έμφαση στις κοινές ευρωπαϊκές δικλίδες ασφαλείας, τη διαχείριση κρίσεων, την παροχή ρευστότητας, την εξυγίανση τραπεζών και την πρόοδο στην ασφάλιση καταθέσεων.
Ως τρίτη προτεραιότητα έθεσε τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής ανθεκτικότητας με ταυτόχρονη απλοποίηση του πλαισίου. «Καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση», ήταν η αρχή που πρότεινε.
Το πολιτικό εμπόδιο και ο ρόλος του Eurogroup
Ο πρόεδρος του Eurogroup σημείωσε ότι το δυσκολότερο μέρος της μεταρρύθμισης είναι πλέον πολιτικό, καθώς τα κράτη μέλη διαθέτουν διαφορετικές τραπεζικές δομές, ιστορικές διαδρομές και εθνικές ευαισθησίες.
Προειδοποίησε ότι εάν κάθε χώρα προστατεύει όλες τις εθνικές της δικλίδες θεωρώντας πως έτσι ενισχύεται, το αποτέλεσμα είναι μια συλλογικά ασθενέστερη Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε σημαντικό τον ρόλο του Eurogroup στη γεφύρωση των εθνικών διαφορών, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την αναζήτηση κοινού εδάφους για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.
«Κανείς δεν θα πάρει όλα όσα θέλει από αυτή τη μεταρρύθμιση», σημείωσε, τονίζοντας ότι όλα τα κράτη θα πρέπει να είναι διατεθειμένα να κάνουν συμβιβασμούς.
Η μη Ευρώπη έχει κόστος
Στη συζήτηση που ακολούθησε, ο Πιερρακάκης συμφώνησε με τη Maria Luís Albuquerque ότι τα κυριότερα εμπόδια για την περαιτέρω ενοποίηση είναι πολιτικά και όχι τεχνικά.
Εξέφρασε ωστόσο αισιοδοξία, υποστηρίζοντας ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρώπης συγκλίνουν ολοένα περισσότερο σε ένα κοινό λεξιλόγιο και, συνεπώς, σε μια κοινή διάγνωση των προβλημάτων.
Όπως ανέφερε, αυξάνεται η αντίληψη μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής ότι υπάρχει μεγάλο κόστος ευκαιρίας από τη «μη Ευρώπη», δηλαδή από την απουσία μεγαλύτερης ενοποίησης.
Έφερε ως παραδείγματα τη μείωση της διασυνοριακής δραστηριότητας συγχωνεύσεων και εξαγορών μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση και το επενδυτικό χάσμα στην τεχνολογία μεταξύ ευρωπαϊκών, αμερικανικών και κινεζικών τραπεζών.
Κατά τον ίδιο, οι επιμέρους ευρωπαϊκές ατζέντες πρέπει να προχωρήσουν ταυτόχρονα, με στόχο την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, ενώ οι εκθέσεις Draghi και Letta έχουν ήδη περιγράψει τη στρατηγική. «Η συζήτηση δεν αφορά τη στρατηγική. Αφορά την υλοποίηση», τόνισε.
Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική
Αναφερόμενος στις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα, ο υπουργός εξέφρασε τη στήριξή του στη φιλοδοξία τους.
«Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική», είπε, εξηγώντας ότι αποτελεί απαραίτητη βάση πάνω στην οποία πρέπει να οικοδομηθεί μια στρατηγική ανάπτυξης με σωστή διαχείριση κινδύνου.
Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενσωματώσει τα διδάγματα των προηγούμενων κρίσεων χωρίς να εγκλωβιστεί σε αυτά, επιδιώκοντας το μέγιστο δυνατό αναπτυξιακό δυναμικό με αποδεκτό επίπεδο κινδύνου.
Επικαλέστηκε μάλιστα φράση καθηγητή κυβερνοασφάλειας σύμφωνα με την οποία «απόλυτη ασφάλεια υπάρχει μόνο σε συνθήκες απόλυτης απομόνωσης», για να επισημάνει ότι το πραγματικό ζητούμενο είναι η διαχείριση και όχι η εξάλειψη κάθε κινδύνου.
Τεχνητή Νοημοσύνη, ψηφιακό ευρώ και MiCA
Ο Πιερρακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στην ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης, επισημαίνοντας ότι η καινοτομία επιταχύνεται εκθετικά, ενώ οι θεσμοί και η πολιτική αντίδραση συχνά κινούνται με πολύ βραδύτερο ρυθμό.
Αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια, τις ψηφιακές πληρωμές και την τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού, τονίζοντας ότι τα ρυθμιστικά πλαίσια θα χρειάζονται συνεχή προσαρμογή.
Υποστήριξε ότι η Ευρώπη κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση με το ψηφιακό ευρώ και τον κανονισμό MiCA, που επιτρέπει την ανάπτυξη ιδιωτικής καινοτομίας με κανόνες χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Παράλληλα, ανέφερε ότι δεν επιδιώκεται η παράλληλη έκδοση stablecoins με τρόπο που θα μπορούσε να προσθέσει αστάθεια στο σύστημα, σημειώνοντας ότι το ζητούμενο παραμένει η αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης χωρίς υπονόμευση της σταθερότητας.
Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα πρέπει να προσαρμόζονται διαρκώς στις τεχνολογικές αλλαγές, με την κυβερνοασφάλεια να αναδεικνύεται, όπως εκτίμησε, σε μείζον ζήτημα πολύ νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν.
Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη τα κρίσιμα συστατικά, δηλαδή ταλέντο, αποταμιεύσεις, επιχειρήσεις και την κλίμακα της Ενιαίας Αγοράς, και ότι πλέον το ζητούμενο είναι η ταχεία υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, καθώς επιχειρήσεις, επενδυτές και διεθνείς ανταγωνιστές λαμβάνουν αποφάσεις σήμερα.
