Η υπόσχεση του Νίκου Ανδρουλάκη για εκλογική «νίκη του ΠΑΣΟΚ έστω και με μία ψήφο» αποδεικνύεται κάθε μέρα που περνάει σκέτη αυταπάτη.
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που η απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και την αφήγηση γίνεται τόσο χαοτική, που παύει να είναι απλώς πολιτική εκτίμηση και μετατρέπεται σε πολιτική αυταπάτη. Στην περίπτωση του Νίκου Ανδρουλάκη, η απόσταση αυτή δεν είναι απλώς μεγάλη – είναι ιλιγγιώδης.
Πρώτος εφιάλτης: τα γκάλοπ που δεν λένε να… συμμορφωθούν. Όσο κι αν επιμένει να μιλά για «πρωτιά» και «νίκη έστω και με μία ψήφο», οι δημοσκοπήσεις τον προσγειώνουν ανώμαλα. Το ΠΑΣΟΚ δεν διεκδικεί την κορυφή· παλεύει να μη χαθεί στο γκρουπ των μεσαίων, εκεί όπου η τρίτη, η τέταρτη ακόμη και η πέμπτη θέση εναλλάσσονται σαν καρέ σε κακό μοντάζ. Και όμως, η ηγεσία συνεχίζει να μιλά λες και βρίσκεται σε παράλληλο σύμπαν, όπου τα ποσοστά γράφονται με ευχές και όχι με ψήφους.
Δεύτερος εφιάλτης: η ίδια του η ρητορική. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ανδρουλάκης επενδύει σε προσδοκίες που δεν αντέχουν στην κάλπη. Στις ευρωεκλογές μιλούσε για δεύτερη θέση και χαρακτήριζε κάθε άλλο αποτέλεσμα ως ήττα. Τελικά, η κάλπη δεν τον διέψευσε, απλώς τον εξέθεσε. Κι όμως, αντί για αυτοκριτική, επιλέγει την επανάληψη του ίδιου έργου, όπως κάποιος που πιστεύει ότι αν πει κάτι αρκετές φορές, θα γίνει αλήθεια.
Τρίτος εφιάλτης: η αποσύνδεση από την κοινωνία. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τα ποσοστά – είναι το γιατί παραμένουν χαμηλά. Ένα κόμμα που δεν καταφέρνει να πείσει, να εμπνεύσει ή έστω να εκφράσει ένα καθαρό αφήγημα εξουσίας, δεν χάνει απλώς έδαφος· γίνεται αόρατο. Και ο Ανδρουλάκης μοιάζει να μην αντιλαμβάνεται ότι η κοινωνία δεν ψηφίζει προθέσεις αλλά αξιοπιστία.
Ουσιαστικά, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει εγκλωβιστεί σε μια πολιτική φούσκα, όπου η επιθυμία βαφτίζεται στρατηγική και η αισιοδοξία υποκαθιστά την πραγματικότητα. Μόνο που η πολιτική δεν είναι άσκηση αυτοεπιβεβαίωσης. Είναι σύγκρουση με τα δεδομένα. Και όταν αρνείσαι τα δεδομένα, αργά ή γρήγορα σε συντρίβουν.
Αν ο Νίκος Ανδρουλάκης συνεχίσει να πολιτεύεται σαν να δίνει συνέντευξη στον καθρέφτη του, τότε το ΠΑΣΟΚ δεν κινδυνεύει απλώς να χάσει εκλογές. Κινδυνεύει να χάσει και το τελευταίο ίχνος σοβαρότητας που του έχει απομείνει. Γιατί στην πολιτική το πιο επικίνδυνο δεν είναι να χάνεις. Είναι να μην καταλαβαίνεις ότι χάνεις.
Αν κάτι χαρακτηρίζει τη μέχρι τώρα πορεία του Νίκου Ανδρουλάκη στην αντιπολίτευση, δεν είναι η αιχμηρότητα ή η πολιτική ετοιμότητα. Είναι μία σειρά από αστοχίες που δίνουν την εικόνα ενός αρχηγού που περισσότερο αντιδρά, παρά σχεδιάζει.
Σε κρίσιμα ζητήματα, από την ακρίβεια μέχρι την ενέργεια, η στάση του ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρουλάκη μοιάζει αποσπασματική. Άλλοτε υιοθετεί σκληρή ρητορική, κι άλλες φορές χαμηλώνει τους τόνους χωρίς σαφή γραμμή. Το αποτέλεσμα; Ένα κόμμα που δεν πείθει ότι αποτελεί εναλλακτική εξουσίας, καθώς θυμίζει περισσότερο σχολιαστή των εξελίξεων.
Καθυστερημένα αντανακλαστικά
Δεν είναι λίγες οι φορές που η Χαριλάου Τρικούπη εμφανίζεται να τρέχει πίσω από τα γεγονότα. Θέματα που κυριαρχούν στην επικαιρότητα βρίσκουν το ΠΑΣΟΚ είτε καθυστερημένο είτε εγκλωβισμένο σε γενικόλογες ανακοινώσεις. Σε μια εποχή που η πολιτική ταχύτητα είναι κρίσιμη, αυτή η υστέρηση κοστίζει.
Εξάλλου, ο Ανδρουλάκης συχνά καταφεύγει σε μεγάλες κουβέντες – περί «θεσμικής εκτροπής», «αλλαγής σελίδας», «νέας αρχής». Όμως, πίσω από τα συνθήματα, σπανίως ακολουθεί συγκεκριμένο σχέδιο. Και η κοινωνία, κουρασμένη από λόγια χωρίς αντίκρισμα, δείχνει να γυρίζει την πλάτη.
Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις, η ρητορική του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται αντιφατική: από τη μία επιχειρεί να διαφοροποιηθεί από τη ΝΔ, από την άλλη αποφεύγει να συγκρουστεί ουσιαστικά. Πότε απορρίπτει συνεργασίες, πότε αφήνει «παραθυράκια». Αυτή η διγλωσσία δεν περνά απαρατήρητη, αντίθετα, ενισχύει την αίσθηση πολιτικής ασάφειας.
Κουραστικά «ούτε ούτε»
Η στρατηγική ίσων αποστάσεων, που κάποτε ίσως φάνταζε ασφαλής, σήμερα μοιάζει αδιέξοδη. Ο Ανδρουλάκης προσπαθεί να μην ενοχλήσει κανέναν – και τελικά δεν πείθει κανέναν. Ούτε ως αντιπολίτευση που συγκρούεται ούτε ως δύναμη που εμπνέει.
Η αντιπολίτευση δεν είναι άσκηση ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί. Είναι μάχη. Και ο Νίκος Ανδρουλάκης δείχνει να κατεβαίνει σε αυτή τη μάχη χωρίς σχέδιο, χωρίς ένστικτο και, το κυριότερο, χωρίς αντίπαλο στο μυαλό του. Γιατί όταν δεν ξέρεις ποιον πολεμάς και με ποιον τρόπο, το πιθανότερο είναι ότι έχεις ήδη χάσει.
