Ένα σχέδιο με άμεσες και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους (ρεύμα) παρουσίασε από τη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η πρώτη αλλαγή προβλέπει περικοπή κατά 50% των χρεώσεων για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας από τον Ιανουάριο του 2027. Παράλληλα, η κυβέρνηση θέτει ως στόχο τη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% έως το 2029.
Η άμεση ελάφρυνση αφορά περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές. Η βασική χρέωση των ΥΚΩ αναμένεται να μειωθεί από τα 6,9 στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η αλλαγή θα περάσει στους λογαριασμούς όλων των νοικοκυριών, ανεξάρτητα από τον προμηθευτή ή το είδος τιμολογίου που έχουν επιλέξει.
Οι δε αναλυτικές προϋποθέσεις και ο τρόπος εφαρμογής των ενεργειακών παρεμβάσεων αναμένεται να παρουσιαστούν την προσεχή Τρίτη από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το ποσό που πληρώνει κάθε νοικοκυριό για τις ΥΚΩ διαμορφώνεται ανάλογα με την κατανάλωση, καθώς οι σχετικές χρεώσεις είναι κλιμακωτές. Για κατανάλωση περίπου 300 κιλοβατώρων εκτιμάται ότι αντιστοιχούν στο 3% έως 5% του συνολικού λογαριασμού. Σε υψηλότερες καταναλώσεις, ωστόσο, η επιβάρυνση γίνεται μεγαλύτερη, καθώς εφαρμόζονται τα επόμενα κλιμάκια χρέωσης.
Πώς σχεδιάζεται η μείωση στο ρεύμα κατά 30%
Η εξαγγελία για μείωση της τιμής του ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία δεν αφορά μια ενιαία έκπτωση που θα εμφανιστεί άμεσα στους λογαριασμούς. Αποτελεί έναν ευρύτερο κυβερνητικό στόχο, ο οποίος βασίζεται στην περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, στην αποθήκευση και σε δράσεις περιορισμού της κατανάλωσης.
Στον εν λόγω σχεδιασμό περιλαμβάνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, και η απομάκρυνση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας στις αρχές του 2028. Τα ποσά αυτά θα συνεχίσουν να εισπράττονται, αλλά μέσω διαφορετικού μηχανισμού.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση ακολουθεί την ευρωπαϊκή κατεύθυνση για περιορισμό των χρεώσεων που ενσωματώνονται στους λογαριασμούς, χωρίς να συνδέονται άμεσα με την κατανάλωση ρεύματος.
Στις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού περιλαμβάνεται ακόμη ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης. Στόχος είναι να ενταχθούν 100.000 δικαιούχοι, οι οποίοι θα μπορούν να αντικαταστήσουν ενεργοβόρο εξοπλισμό με λύσεις όπως οι αντλίες θερμότητας και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Μέσα από το πρόγραμμα επιδιώκεται να περιοριστεί τόσο η κατανάλωση ενέργειας όσο και η επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Πρόκειται για την πρώτη δράση που αξιοποιεί τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, ύψους έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028. Το περιθώριο αυτό προκύπτει από τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια. Κατά την ίδια τριετία προβλέπεται να ακολουθήσουν και άλλες αντίστοιχες πρωτοβουλίες, με περισσότερους ωφελούμενους.
Οι παρεμβάσεις ανακοινώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εξελίξεις επαναφέρουν ισχυρές πιέσεις στην αγορά ενέργειας. Η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF, που αποτελεί βασικό δείκτη αναφοράς για την Ευρώπη, έχει κινηθεί στην περιοχή των 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η άνοδος του φυσικού αερίου έχει ήδη επηρεάσει τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού. Στην Ελλάδα, η τιμή έφτασε στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας τα 192 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πλησιάζοντας το όριο των 200 ευρώ. Οι συνθήκες αυτές ενισχύουν τις ανησυχίες για έναν δύσκολο χειμώνα και εξηγούν την προσπάθεια δημιουργίας ενός πλέγματος προστασίας για τα νοικοκυριά.
Κατά την ομιλία του στη ΔΕΘ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ειδικά στο σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ, με χρέωση 11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Το παρουσίασε ως επιλογή που μπορεί να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών.
Το συγκεκριμένο προϊόν διατηρεί σταθερή την τιμή προμήθειας για δώδεκα μήνες. Με αυτόν τον τρόπο προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα ως προς το κόστος, ανεξάρτητα από τις μεταβολές στη χονδρεμπορική αγορά.
Οι διασυνδέσεις των νησιών και η μείωση των ΥΚΩ
Καθοριστικό ρόλο στην περικοπή των ΥΚΩ έχουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα. Μέσω των συγκεκριμένων χρεώσεων καλύπτεται, μεταξύ άλλων, η διαφορά ανάμεσα στο υψηλό κόστος παραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά και στην τιμή που καταβάλλουν οι κάτοικοί τους.
Για πολλές δεκαετίες η ηλεκτροδότηση αρκετών νησιών βασιζόταν σε αυτόνομους σταθμούς, οι οποίοι λειτουργούσαν με ντίζελ και μαζούτ. Το κόστος παραγωγής σε αυτές τις μονάδες είναι αισθητά υψηλότερο από εκείνο του διασυνδεδεμένου δικτύου. Η διαφορά καλύπτεται από τον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ, ο οποίος χρηματοδοτείται από τις χρεώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Όσο περισσότερα νησιά συνδέονται με το ηπειρωτικό δίκτυο, τόσο περιορίζεται η λειτουργία των ακριβών πετρελαϊκών μονάδων. Ορισμένες παραμένουν μόνο σε εφεδρεία, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται σταδιακά το περιθώριο για χαμηλότερες χρεώσεις.
«Μπορούμε να τα κάνουμε όλα αυτά διότι επενδύσαμε στις ΑΠΕ και στις διασυνδέσεις των νησιών», ανέφερε ο πρωθυπουργός, συνδέοντας την προβλεπόμενη ελάφρυνση με τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η ίδια ενεργειακή πολιτική έχει συμβάλει ώστε οι εγχώριες τιμές να βρίσκονται κατά 19% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το έλλειμμα στον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ
Η εφαρμογή της μείωσης από τον Ιανουάριο του 2027 επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις ότι τα οικονομικά οφέλη από τις διασυνδέσεις θα μπορούσαν να αρχίσουν να περνούν στους καταναλωτές από τα τέλη του 2026.
Μέχρι σήμερα, πάντως, το μεγαλύτερο μέρος της εξοικονόμησης δεν μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη μείωση των χρεώσεων. Αιτία ήταν το συσσωρευμένο έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ.
Η περικοπή των χρεώσεων κατά 50% δημιουργεί νέες χρηματοδοτικές ανάγκες για τον λογαριασμό, το έλλειμμα του οποίου εκτιμάται, σύμφωνα με πληροφορίες, στα 300 εκατ. ευρώ. Αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι η κυβέρνηση εξετάζει τη διάθεση επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό το 2027. Με αυτόν τον τρόπο θα συνεχιστεί η στήριξη που δόθηκε στον λογαριασμό και κατά το τρέχον έτος.
Βάσει των στοιχείων του ΑΔΜΗΕ, οι διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων αναμένεται να εξοικονομήσουν περίπου 509 εκατ. ευρώ από το κόστος των ΥΚΩ μέσα στο 2026. Η εξοικονόμηση προκύπτει κυρίως από τη μειωμένη χρήση των ακριβών πετρελαϊκών μονάδων.
Τα ποσά αυτά, ωστόσο, αξιοποιούνται αρχικά για να αποκατασταθεί η οικονομική ισορροπία του ειδικού λογαριασμού.
Για το 2027 η εξοικονόμηση υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 523 εκατ. ευρώ. Το ποσό αναμένεται να αυξηθεί στα 536 εκατ. ευρώ το 2028, στα 547 εκατ. ευρώ το 2029 και στα 630 εκατ. ευρώ το 2030.
Η συνεχής ενίσχυση του οικονομικού οφέλους από τις διασυνδέσεις επιτρέπει τη σταδιακή μείωση των ΥΚΩ, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η χρηματοδότηση των υπηρεσιών που καλύπτονται από τον ειδικό λογαριασμό.
Η επιλογή του Ιανουαρίου του 2027 για την έναρξη του μέτρου συνδέεται με την ολοκλήρωση της τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων. Συμπίπτει επίσης με την προσπάθεια οικονομικής εξυγίανσης του Ειδικού Λογαριασμού. Υπό αυτές τις συνθήκες, ένα μέρος του οφέλους θα μπορεί πλέον να επιστρέψει στα νοικοκυριά μέσα από χαμηλότερες ρυθμιζόμενες χρεώσεις.
Οικονομικό όφελος άνω των 3,5 δισ. ευρώ
Στην οικονομική συμβολή των έργων αναφέρθηκε και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, κατά την ομιλία του την Παρασκευή (4/9) στη Θεσσαλονίκη.
Όπως επισήμανε, με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις για το κόστος των ορυκτών καυσίμων, το συνολικό όφελος των ηλεκτρικών διασυνδέσεων για τους καταναλωτές ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ σε χρονικό ορίζοντα δεκαετίας. Το ποσό προκύπτει από τη μείωση των δαπανών που καλύπτονται μέσω των ΥΚΩ.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Διαχειριστή, έως το τέλος του 2026 θα έχει ολοκληρωθεί η τέταρτη και τελευταία φάση της διασύνδεσης των Κυκλάδων. Τότε αναμένεται να μεταφερθούν τα πρώτα φορτία ηλεκτρικής ενέργειας από το ηπειρωτικό σύστημα προς τη Σαντορίνη, τη Φολέγανδρο, τη Μήλο και τη Σέριφο.
Την ίδια στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη οι μεγάλες διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Έχει ήδη ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός για το καλωδιακό σύστημα συνεχούς ρεύματος ανάμεσα στην Κόρινθο και την Κω, ενώ προχωρά η διαδικασία για την κατασκευή των σταθμών μετατροπής.
Ο ΑΔΜΗΕ ολοκληρώνει επίσης, μέσω συμφωνίας-πλαίσιο, τον διαγωνισμό για τα καλώδια εναλλασσόμενου ρεύματος που θα συνδέσουν τα υπόλοιπα νησιά των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Παράλληλα εξελίσσονται οι διαγωνισμοί για τους απαραίτητους υποσταθμούς.
Ο Μάνος Μανουσάκης έθεσε το 2030 ως ορόσημο για την ολοκλήρωση όλων των μεγάλων έργων του εμπροσθοβαρούς επενδυτικού προγράμματος του ΑΔΜΗΕ. Η σταδιακή σύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα αναμένεται να περιορίζει κάθε χρόνο το κόστος των ΥΚΩ, δημιουργώντας πρόσθετο χώρο για μειώσεις στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
