Για «μεγάλη νίκη της διαφάνειας και της λογοδοσίας» έκανε λόγο ο Θάνος Πλεύρης, μετά την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ.
Ικανοποίηση επιφέρει στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ περί συνταγματικότητας της εγγραφής ΜΚΟ σε μητρώο, με τον Θάνο Πλεύρη να κάνει λόγο για «μεγάλη νίκη» υπέρ της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ εξέτασε τρεις υποθέσεις που αφορούν το Μητρώο Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ και το Μητρώο Μελών ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη διεθνή προστασία, τη μετανάστευση και την κοινωνική ένταξη. Οι υποθέσεις είχαν συζητηθεί στις 26 Ιουνίου 2026 και η διάσκεψη ολοκληρώθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου. Το αποτέλεσμα έχει δύο διαφορετικά σκέλη.
Το ΣτΕ έκρινε συνταγματική την εξουσιοδότηση του νόμου για τη ρύθμιση της λειτουργίας του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ. Αντίθετα, έκρινε αντισυνταγματική, κατά πλειοψηφία, την εξουσιοδότηση για τη λειτουργία του Μητρώου Μελών ΜΚΟ, επειδή ο νόμος δεν περιείχε τις βασικές ουσιαστικές ρυθμίσεις για τις προϋποθέσεις εγγραφής και πιστοποίησης των μελών και τις άφηνε σε υπουργική απόφαση.
Το σκεπτικό της απόφασης
Σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται:
«I. Tο Δικαστήριο έκρινε ότι η εξουσιοδοτική διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 78 του ν. 4939/2022 για τη ρύθμιση των σχετικών με τη λειτουργία του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων Μ.Κ.Ο. ζητημάτων είναι σύμφωνη με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος.
»Ως προς την εξουσιοδοτική διάταξη της παραγράφου 5 του άρθρου 78 του ν. 4939/2022 για τη ρύθμιση των σχετικών με τη λειτουργία του Μητρώου Μελών Μ.Κ.Ο. ζητημάτων, το Δικαστήριο έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι αντίκειται στο άρθρο 43 παρ. 2 εδ. β΄ του Συντάγματος, διότι με αυτήν παρέχεται εξουσιοδότηση για την έκδοση απόφασης του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου για τη ρύθμιση των εν λόγω ζητημάτων, χωρίς να περιέχεται στον νόμο η βασική ουσιαστική ρύθμιση σχετικά με τις προϋποθέσεις εγγραφής και πιστοποίησης των ενδιαφερομένων προσώπων στο Μητρώο Μελών Μ.Κ.Ο.
»II. Το Δικαστήριο έκρινε, στη συνέχεια, ότι η κατ’ αρχήν υποχρέωση εγγραφής των ενδιαφερομένων οργανώσεων στο Μητρώο Ελληνικών και Ξένων Μ.Κ.Ο. του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ως προϋπόθεση για τη δραστηριοποίησή τους εντός των δομών του υπουργείου και για τη λήψη κρατικής ή ενωσιακής χρηματοδότησης, δεν αντίκειται στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι».
Η αντίδραση του υπουργείου
«Σύμφωνα με την ανακοίνωση του αξιότιμου προέδρου του ΣτΕ, η υποχρεωτική εγγραφή των ΜΚΟ στο μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου κρίνεται συνταγματική και δεν αντίκειται στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.
»Αυτό αποτελεί μια μεγάλη νίκη υπέρ της διαφάνειας, του αυστηρού ελέγχου και της λογοδοσίας των ΜΚΟ και ειδικά έναντι όσων ΜΚΟ επιθυμούσαν να δραστηριοποιούνται ασύδοτα στο πεδίο της μετανάστευσης.
»Είναι προφανές ότι αναμένουμε το ακριβές περιεχόμενο της απόφασης για να συμμορφωθούμε σε όσα επιμέρους η ίδια ορίζει», σχολίασε ο Θάνος Πλεύρης με ανάρτησή του στο Χ.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ αποφάσισε, σύμφωνα με την ανακοίνωση, την αποστολή προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης σχετικά με τη συμβατότητα, προς το άρθρο 10 του ΓΚΠΔ, των ρυθμίσεων της ΥΑ 82876/8.5.2026.
Οι ρυθμίσεις αυτές αφορούν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σχετικά με ποινικές καταδίκες ,πιστοποιητικών ποινικού μητρώου, των φυσικών προσώπων που ασκούν τη διοίκηση ή και είναι νόμιμοι εκπρόσωποι των οργανώσεων.
Το πλαίσιο ελέγχου
Οπως έχει εξηγήσει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, ο νόμος αυστηροποίησε το πλαίσιο ελέγχου και λογοδοσίας, ιδίως όταν πρόκειται για περιπτώσεις διακίνησης παράνομων μεταναστών.
Σύμφωνα με τον Θάνο Πλεύρη, δεν ποινικοποιείται η δράση των ΜΚΟ, αλλά η εγκληματική συμπεριφορά φυσικών προσώπων που ενδεχομένως έχουν ιδιότητα μέλους, η οποία συνιστά επιβαρυντική περίσταση λόγω της προνομιακής τους σχέσης με το κράτος και τις δομές.
