Η υπόθεση της σύλληψης του Τόμι Όλσεν στη Νορβηγία είναι ακόμη ένα επεισόδιο στην αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό.
Έχει βάθος, πολιτικές προεκτάσεις και ένα σαφές μήνυμα. Ο επικεφαλής της ΜΚΟ Aegean Boat Report συνελήφθη κατόπιν διεθνούς εντάλματος με κατηγορίες που περιλαμβάνουν συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, παράνομη διακίνηση μεταναστών και κατασκοπεία. Σύμφωνα με τη νορβηγική εφημερίδα «vg.no», αναμένεται η έκδοσή του στην Ελλάδα, όπου θα κληθεί να λογοδοτήσει.
Οι ελληνικές Αρχές κινήθηκαν θεσμικά και μεθοδικά. Χωρίς θόρυβο, χωρίς επικοινωνιακές κορόνες. Μια εξέλιξη που αποτυπώνει ότι το κράτος λειτουργεί και δεν παρακολουθεί αμέτοχο. Και αυτό από μόνο του αλλάζει τη συζήτηση.
Για χρόνια, συγκεκριμένοι κύκλοι αντιμετώπιζαν ορισμένες ΜΚΟ ως κάτι σχεδόν ιερό. Εκτός κριτικής, εκτός ελέγχου. Όποιος εξέφραζε επιφυλάξεις, στιγματιζόταν. Η δημόσια συζήτηση εγκλωβίστηκε σε συνθήματα χάνοντας την ουσία.
Η υπόθεση Όλσεν έρχεται να ταράξει αυτή τη βολική ισορροπία. Οι κατηγορίες είναι βαριές και δεν επιτρέπουν εύκολες υπεκφυγές. Η εικόνα του «ανθρωπιστή» που δεν τον αγγίζει ο νόμος δοκιμάζεται. Και μαζί της δοκιμάζεται και ένα ολόκληρο αφήγημα που κυριάρχησε τα προηγούμενα χρόνια.
Σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία η υπεράσπιση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τον ρόλο του δικηγόρου. Όμως άλλο η άσκηση του επαγγέλματος και άλλο η διαμόρφωση ενός δημόσιου αφηγήματος που επιχειρεί να παρουσιάσει κάθε έρευνα ως δίωξη.
Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο. Η συζήτηση δεν αφορά το δικαίωμα υπεράσπισης αλλά τη συνολική εικόνα που χτίζεται γύρω από υποθέσεις με έντονο πολιτικό και κοινωνικό φορτίο.
Η σύλληψη Όλσεν δημιουργεί μια δύσκολη συνθήκη για όσους επένδυσαν σε απλουστευτικές αφηγήσεις. Οι ίδιοι που μέχρι χθες κατήγγελλαν «διώξεις ανθρωπιστών», σήμερα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Η πραγματικότητα δεν προσαρμόζεται πάντα στα συνθήματα.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει επιλέξει μια πιο στιβαρή προσέγγιση στο μεταναστευτικό. Με έλεγχο, με θεσμικές παρεμβάσεις και με σαφή αντίληψη ότι η διαχείριση του ζητήματος απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην ανθρωπιά και την ασφάλεια.
Η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη και η Δικαιοσύνη θα έχει τον τελευταίο λόγο. Ωστόσο, το μήνυμα έχει ήδη δοθεί. Οι νόμοι ισχύουν για όλους και καμία ιδιότητα δεν προσφέρει ασυλία.
Σε μια εποχή όπου οι λέξεις χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο από τα γεγονότα, η συγκεκριμένη εξέλιξη επαναφέρει τη συζήτηση σε πιο στέρεο έδαφος. Και θυμίζει κάτι απλό, αλλά ουσιαστικό. Ότι η πραγματικότητα, αργά ή γρήγορα, ζητά τον λόγο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαδρομές που διασταυρώνονται γύρω από την υπόθεση. Ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές, γνωστός από τη συμμετοχή του στην υπόθεση των παρακολουθήσεων ως συνήγορος του Θανάση Κουκάκη, είχε εμφανιστεί και ως υπερασπιστής του Όλσεν όταν είχε πρωτοανοίξει η σχετική συζήτηση στη χώρα μας πριν από μερικά χρόνια.
Τότε, είχε υποστηρίξει ότι οι ελληνικές αρχές στοχοποιούν άδικα ανθρωπιστικές οργανώσεις και ότι αποτυγχάνουν να εντοπίσουν τους πραγματικούς διακινητές. Μια γραμμή που επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές υποθέσεις και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Οι συμπτώσεις δεν σταματούν εκεί. Ο ίδιος δικηγόρος είχε αναλάβει και την υπεράσπιση ατόμου που κατηγορήθηκε για σχεδιαζόμενη τρομοκρατική επίθεση σε εβραϊκό εστιατόριο στο κέντρο της Αθήνας, υπόθεση με σαφείς διεθνείς προεκτάσεις και σύνδεση με δίκτυα ιρανικής τρομοκρατίας.
Για τη συγκεκριμένη επιχείρηση, οι ελληνικές αρχές είχαν λάβει τότε τα εύσημα και από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Παρ’ όλα αυτά, η υπερασπιστική γραμμή παρέμεινε σταθερή, με αμφισβήτηση των κατηγοριών και των στοιχείων.
