Η γεωπολιτική ένταση στα Στενά του Ορμούζ αυξάνει τον κίνδυνο για υποθαλάσσιες υποδομές που μεταφέρουν σχεδόν όλη την παγκόσμια κίνηση δεδομένων.
Σε μια εποχή όπου η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από την αδιάλειπτη ροή δεδομένων, οι θαλάσσιες υποδομές που στηρίζουν το διαδίκτυο αποκτούν στρατηγική σημασία αντίστοιχη με αυτή των ενεργειακών αγωγών. Κάτω από τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία του πλανήτη, διέρχεται ένα πυκνό δίκτυο υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, μεταφέροντας σχεδόν το σύνολο της διεθνούς διαδικτυακής κίνησης. Η συγκέντρωση τόσο κρίσιμων υποδομών σε μια περιοχή με αυξημένη στρατιωτική και πολιτική ένταση δημιουργεί ένα μοναδικό ρίσκο για την ψηφιακή σταθερότητα, καθώς οποιαδήποτε βλάβη, ατύχημα ή στοχευμένη ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες διαταραχές σε επικοινωνίες, χρηματοοικονομικές συναλλαγές και παγκόσμια δίκτυα υπηρεσιών.
Το Ιράν προειδοποίησε πριν λίγες ημέρες ότι τα υποθαλάσσια καλώδια στα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ευάλωτο σημείο για την ψηφιακή οικονομία της περιοχής, εγείροντας ανησυχίες για πιθανές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Η στρατηγική πλωτή οδός, που ήδη αποτελεί σημείο συμφόρησης για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου, είναι εξίσου ζωτικής σημασίας για τον ψηφιακό κόσμο. Αρκετά καλώδια οπτικών ινών διασχίζουν τον βυθό του πορθμού, συνδέοντας χώρες από την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία έως την Ευρώπη, μέσω των κρατών του Κόλπου και της Αιγύπτου.
Ο κρίσιμος ρόλος των υποθαλάσσιων καλωδίων
Οι πυθμένες των θαλασσών είναι γεμάτοι από τεράστια ηλεκτρικά καλώδια για τη μετάδοση ενέργειας και καλώδια οπτικών ινών για τη μετάδοση δεδομένων. Σύμφωνα με την ITU, την εξειδικευμένη υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τις ψηφιακές τεχνολογίες, μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων μεταφέρεται περίπου το 99% της παγκόσμιας κίνησης στο Διαδίκτυο.
«Κατεστραμμένα καλώδια σημαίνουν επιβράδυνση ή διακοπές λειτουργίας του Διαδικτύου, διαταραχές στο ηλεκτρονικό εμπόριο, καθυστερήσεις στις οικονομικές συναλλαγές και σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις που επιφέρουν όλες αυτές οι διαταραχές», σχολίασε η γεωπολιτική και ενεργειακή αναλύτρια Μάσα Κότκιν.
Οι χώρες του Κόλπου, ιδίως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και η Σαουδική Αραβία, επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακές υποδομές για να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους πέρα από το πετρέλαιο. Και τα δύο έθνη έχουν ιδρύσει κρατικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης που εξυπηρετούν πελάτες σε όλη την περιοχή. Όλες αυτές εξαρτώνται από υποθαλάσσια καλώδια για τη μεταφορά δεδομένων με αστραπιαία ταχύτητα.
Τα κύρια καλώδια που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ περιλαμβάνουν τον αγωγό Ασία-Αφρική-Ευρώπη 1 (AAE-1), που συνδέει τη Νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη μέσω της Αιγύπτου, με σημεία σύνδεσης στα ΗΑΕ, το Ομάν, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία· το δίκτυο FALCON, που συνδέει την Ινδία και τη Σρι Λάνκα με τις χώρες του Κόλπου, το Σουδάν και την Αίγυπτο· και το Διεθνές Σύστημα Καλωδίων Gulf Bridge, που συνδέει όλες τις χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν. Πρόσθετα δίκτυα βρίσκονται υπό κατασκευή, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος με επικεφαλής την εταιρεία Ooredoo του Κατάρ.
Οι κίνδυνοι
Το συνολικό μήκος των υποβρυχίων καλωδίων παγκοσμίως έχει αυξηθεί σημαντικά μεταξύ 2014 και 2025, εντούτοις ο αριθμός των ρήξεων έχει παραμείνει σταθερός, σε περίπου 150-200 περιστατικά ετησίως, σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Προστασίας Καλωδίων (ICPC). Η κρατική δολιοφθορά παραμένει ένας κίνδυνος, αλλά το 70-80% των ρήξεων προκαλούνται από τυχαίες ανθρώπινες δραστηριότητες ή αμέλειες – κυρίως αλιεία και άγκυρες πλοίων. Άλλοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν υποθαλάσσια ρεύματα, σεισμούς, υποθαλάσσια ηφαίστεια και τυφώνες, δήλωσε ο Άλαν Μόλντιν, διευθυντής έρευνας στην εταιρεία έρευνας τηλεπικοινωνιών TeleGeography, επισημαίνοντας ότι οι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν αυτούς τους κινδύνους θάβοντας τα καλώδια, θωρακίζοντάς τα ή επιλέγοντας τις πιο ασφαλείς διαδρομές.
Ο πόλεμος στον Κόλπο έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή αναστάτωση στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και σε περιφερειακές υποδομές, όμως μέχρι στιγμής τα υποθαλάσσια καλώδια είχαν γλιτώσει.
Ωστόσο, υπάρχει ακόμη και έμμεσος κίνδυνος, καθώς κατεστραμμένα σκάφη μπορεί να χτυπήσουν και να μετακινήσουν ακούσια συρματόσχοινα που σέρνουν άγκυρες στο βυθό που βρίσκονται τα καλώδια.
«Σε μια περίοδο ενεργών στρατιωτικών επιχειρήσεων, ο κίνδυνος ακούσιας ζημιάς αυξάνεται και όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερη είναι και αυτή η πιθανότητα», δήλωσε η Κότκιν. Ένα τέτοιο περιστατικό συνέβη το 2024, όταν ένα εμπορικό πλοίο που δέχτηκε επίθεση από τους Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έκοψε καλώδια με την άγκυρά του.
Δύσκολη η επιδιόρθωση
Η επισκευή κατεστραμμένων καλωδίων σε ζώνες συγκρούσεων αποτελεί μια ιδιαίτερη και σοβαρή πρόκληση ασφαλείας. Ενώ η ίδια η επισκευή από τεχνική άποψη δεν είναι υπερβολικά περίπλοκη, οι ιδιοκτήτες των σκαφών επισκευής και οι ασφαλιστικές εταιρείες εμφανίζονται διστακτικοί να αναλάβουν τις εργασίες λόγω του κινδύνου ζημιών από μάχες ή την παρουσία ναρκών.
Μόλις τελειώσει κάποια σύγκρουση, οι παράγοντες του κλάδου θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αρχικά την πρόκληση της εκ νέου έρευνας του πυθμένα της θάλασσας για τον προσδιορισμό ασφαλών θέσεων καλωδίων και την αποφυγή αντικειμένων που μπορεί να έχουν βυθιστεί κατά τη διάρκεια εχθροπραξιών.
Οι εναλλακτικές αν κοπούν τα καλώδια
Μια πιθανή ζημιά στα υποθαλάσσια καλώδια δεν θα προκαλούσε πλήρη απώλεια συνδεσιμότητας — λόγω των χερσαίων συνδέσεων —, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δορυφορικά συστήματα δεν αποτελούν εφικτή αντικατάσταση, καθώς δεν μπορούν να χειριστούν τον ίδιο όγκο κίνησης και είναι πιο ακριβά. Τα δίκτυα χαμηλής τροχιάς της Γης, όπως το Starlink, αποτελούν μια σχετική λύση, αλλά αυτή τη στιγμή δεν είναι επεκτάσιμη σε εκατομμύρια χρήστες», κατέληξε η Κότκιν.
