Οι δημοσκοπήσειςσυνεχίζουν να καταγράφουν την αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να πείσει ως εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Στη Χαριλάου Τρικούπη επικρατεί ένα παράδοξο που δύσκολα συναντάς στην πολιτική: ένας πρόεδρος βλέπει… πρωτιά, την οποία σχεδόν κανείς άλλος δεν διακρίνει, ούτε με κιάλια.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης, λοιπόν, επιμένει ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε τροχιά εξουσίας, ότι «το παιχνίδι γυρίζει» και πως η κοινωνία ετοιμάζεται να του δώσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Μόνο που στην πραγματικότητα, το κόμμα μοιάζει παγιδευμένο σε στασιμότητα – και η ηγεσία σε έναν επικίνδυνο πολιτικό αυτισμό.
Οι δημοσκοπήσεις δεν λένε ψέματα. Απλώς δεν λένε αυτό που θα ήθελε να ακούσει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Το κόμμα δεν απογειώνεται, δεν κεφαλαιοποιεί τη φθορά της κυβέρνησης και δεν εμπνέει ως εναλλακτική εξουσίας. Παραμένει «υπολογίσιμο», αλλά όχι καθοριστικό. Κι όμως, στο κλειστό σύστημα της ηγεσίας κάθε ανάλυση που δεν καταλήγει στην «επικείμενη πρωτιά» θεωρείται σχεδόν εχθρική.
Εδώ ακριβώς αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Γιατί όταν η επιθυμία συγχέεται με την πραγματικότητα, τότε ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για εσωκομματική αποσταθεροποίηση. Και στο ΠΑΣΟΚ αυτή η αποσταθεροποίηση δεν είναι πια θεωρητική. Είναι υπόγεια, μεθοδική και –κυρίως– οργανωμένη.
Χαμένη ευκαιρία
Οι δελφίνοι δεν κινούνται από φιλοδοξία μόνο. Κινούνται από την αίσθηση ότι το κόμμα χάνει χρόνο. Ότι η κοινωνική συγκυρία είναι ευνοϊκή, αλλά η πολιτική γραμμή άτονη. Ότι το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να μιλάει καθαρά, συγκρουσιακά, κοινωνικά – και αντ’ αυτού επιλέγει έναν άχρωμο θεσμισμό που δεν ενοχλεί κανέναν και άρα δεν κινητοποιεί κανέναν.
Στις εσωτερικές συζητήσεις τα λόγια είναι πλέον βαριά: «δεν υπάρχει αφήγημα», «δεν υπάρχει σχέδιο εξουσίας», «δεν υπάρχει πολιτικό ρίσκο». Κάποιοι μιλούν ανοιχτά για αρχηγισμό χωρίς στρατηγική, για έναν πρόεδρο που ελέγχει τον μηχανισμό αλλά όχι το πολιτικό παιχνίδι. Άλλοι, πιο ωμοί, λένε ότι το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να χάσει και αυτή την ιστορική ευκαιρία, εγκλωβισμένο σε μια ηγεσία που φοβάται τις μεγάλες αποφάσεις.
Το επικείμενο Συνέδριο, λοιπόν, δεν θα είναι περίπατος. Όσο κι αν επιχειρείται να παρουσιαστεί ως γιορτή ενότητας, στο παρασκήνιο ετοιμάζονται μαχαίρια – πολιτικά, αλλά κοφτερά. Δεν θα πέσουν όλα στο τραπέζι από την πρώτη μέρα. Θα πέσουν όμως υπαινιγμοί, θα τεθούν «αθώα» ερωτήματα, θα ακουστούν φράσεις για «επόμενη μέρα» και «αναγκαία διεύρυνση της στρατηγικής».
Και τότε θα φανεί αν ο «κραταιός Νικόλας» είναι πράγματι ισχυρός ή απλώς προστατευμένος από έναν μηχανισμό που αρχίζει να τρίζει. Διότι στην πολιτική η εξουσία δεν χάνεται πάντα με εκλογική ήττα. Συχνά χάνεται από αλαζονεία, αυτάρκεια και άρνηση να δεις αυτό που βλέπουν όλοι οι άλλοι.
Το... γερακίσιο μάτι του Ανδρουλάκη μπορεί να βλέπει μακριά. Αλλά αν δεν κοιτάξει εγκαίρως κάτω, στο έδαφος που υποχωρεί, κινδυνεύει να ανακαλύψει ότι πετά μόνος.
Στο παρασκήνιο, τρία ονόματα ακούγονται ξανά και ξανά. Ο Χάρης Δούκας, που μετά την εκλογή του στον Δήμο Αθηναίων αντιμετωπίζεται από πολλούς ως το πιο φρέσκο πολιτικό κεφάλαιο του χώρου. Η Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία εκπροσωπεί ένα πιο τεχνοκρατικό και μεταρρυθμιστικό ΠΑΣΟΚ και διατηρεί επαφές με κρίσιμα ακροατήρια. Ο Παύλος Γερουλάνος που έχει το δικό του ακροατήριο και έχει θέσει ήδη δημόσια χρονικά όρια για επανάκαμψη του κόμματος που ήδη εξαντλήθηκαν (πόσο μάλλον και μετά τις γιορτές).
Και, στο βάθος πάντα το παπανδρεϊκό μπλοκ, που ποτέ δεν εξαφανίστηκε και παρακολουθεί με υπομονή τις εξελίξεις, περιμένοντας στραβοπάτημα της ηγεσίας.
Οι αιχμές είναι πλέον φανερές. Στελέχη μιλούν για «κόμμα του 12% με ηγεσία που νομίζει ότι είναι στο 30%». Άλλοι κατηγορούν ευθέως τον Ανδρουλάκη ότι επενδύει περισσότερο στον έλεγχο του μηχανισμού παρά στη διαμόρφωση πειστικού σχεδίου εξουσίας. «Κερδίζει συνέδρια, χάνει πολιτικό χρόνο», λένε χαρακτηριστικά.
Ξεκαθαρίσματα
Το προγραμματισμένο Συνέδριο, που η ηγεσία θέλει να παρουσιάσει ως διαδικασία επιβεβαίωσης, αντιμετωπίζεται από τους δελφίνους ως σημείο καμπής. Δεν σχεδιάζουν –ακόμη– ανοιχτή ανατροπή. Σχεδιάζουν όμως κάτι πιο επικίνδυνο: πολιτική απονομιμοποίηση. Ερωτήματα για τη στρατηγική, παρεμβάσεις για την κατεύθυνση, δημόσιες διαφοροποιήσεις που θα δείξουν ότι ο πρόεδρος δεν έχει πια καθολική αποδοχή.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα. Αν ο Νίκος Ανδρουλάκης περάσει το Συνέδριο χωρίς σοβαρές απώλειες, θα εδραιωθεί ως αδιαμφισβήτητος αρχηγός – έστω και με χαμηλές πτήσεις. Αν όμως εμφανιστούν ρωγμές, αν τα «βαριά» ονόματα σηκώσουν κεφάλι, τότε το αφήγημα της πρωτιάς θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος.
Διότι στην πολιτική οι ηγεσίες δεν πέφτουν πάντα από τους αντιπάλους. Συχνά πέφτουν από εκείνους που κάποτε χειροκροτούσαν από κάτω και τώρα μετρούν αν αξίζει να συνεχίσουν.
