Την ανάγκη η επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση να ενισχύσει τον ρόλο της Βουλής και του βουλευτή στη λειτουργία του πολιτεύματος ανέδειξε ο Βουλευτής Χίου της Νέας Δημοκρατίας, Νότης Μηταράκης, κατά την τοποθέτησή του στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Ο κ. Μηταράκης υπογράμμισε ότι «το Σύνταγμα πρέπει να είναι πιο στρατηγικό, πιο λιτό και να δίνει κατευθύνσεις για την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος», επισημαίνοντας πως βασικός στόχος της Αναθεώρησης οφείλει να είναι «η επιπλέον αναβάθμιση του ρόλου της νομοθετικής εξουσίας».
Αναφερόμενος στη λειτουργία του Κοινοβουλίου, σημείωσε ότι η Βουλή πρέπει να αποκτήσει ουσιαστικότερο λόγο στη νομοθέτηση, τονίζοντας πως «οι τροπολογίες και οι προτάσεις νόμων πρέπει να τίθενται σε ψηφοφορία ανεξαρτήτως αν ο υπουργός τις δέχεται ή δεν τις δέχεται», καθώς «είναι προνόμιο της Βουλής τελικά να νομοθετεί και όχι της εκτελεστικής εξουσίας».
Ο κ. Μηταράκης πρότεινε, επίσης, την ενίσχυση των δικαιωμάτων των βουλευτών, ώστε να μπορούν να καταθέτουν προτάσεις νόμου που θα εισάγονται υποχρεωτικά στις αρμόδιες επιτροπές, ενώ ζήτησε την επανεξέταση των συνταγματικών κωλυμάτων εκλογιμότητας και των περιορισμών που ισχύουν σήμερα για αιρετούς της αυτοδιοίκησης και άλλα δημόσια πρόσωπα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον θεσμικό και κοινωνικό ρόλο του βουλευτή, υπογραμμίζοντας ότι «ο βουλευτής είναι ο πρώτος συνήγορος του πολίτη» και ότι οφείλει να βρίσκεται διαρκώς κοντά στην κοινωνία και στα προβλήματά της.
Παράλληλα, εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς τη θέσπιση αναπληρωτών βουλευτών, στην περίπτωση που εκλεγμένοι βουλευτές αναλαμβάνουν κυβερνητικά καθήκοντα, επισημαίνοντας ότι οι πολίτες πρέπει να εκπροσωπούνται από το πρόσωπο που οι ίδιοι επέλεξαν στις εκλογές.
Τέλος, ο κ. Μηταράκης τάχθηκε υπέρ της επιλογής των μελών της κυβέρνησης αποκλειστικά από την Εθνική Αντιπροσωπεία, επισημαίνοντας ότι σε ένα κοινοβουλευτικό πολίτευμα οι υπουργοί πρέπει να προέρχονται από τους εκλεγμένους βουλευτές.
«Το πολίτευμα της Ελλάδος είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και κατά συνέπεια η Βουλή πρέπει να παίζει πιο κυρίαρχο ρόλο στον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δημοκρατικό πολίτευμα στη χώρα μας», κατέληξε.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του κ. Μηταράκη:
Ευχαριστώ πολύ κύριε Πρόεδρε, κύριες και κύριοι συνάδελφοι.
Το Σύνταγμα πρέπει να είναι πιο στρατηγικό, πιο λιτό, και να δίνει κατευθύνσεις για την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, της Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία, μια βέλτιστη ισορροπία μεταξύ των εξουσιών. Εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική. Ζητούμενο της Συνταγματικής Αναθεώρησης πρέπει να είναι η επιπλέον αναβάθμιση του ρόλου της νομοθετικής εξουσίας. Αφενός του ρόλου εκάστου βουλευτή για την άσκηση των κοινοβουλευτικών του καθηκόντων και την πολιτική του δραστηριότητα εν γένει. Και η Κοινοβουλευτική Ομάδα πρέπει να αποτελεί το βασικό πυλώνα της δημοκρατικής λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων. Αφετέρου, συνολικά της Βουλής. Αλλά βέβαια, μετά από 14 χρόνια στην Εθνική Αντιπροσωπεία, επιτρέψτε μου να παρατηρήσω ότι όπου το Σύνταγμα απαιτούσε συναινέσεις, δυστυχώς η Βουλή ήταν κατώτερη των περιστάσεων.
Ενθυμούμενος την αποτυχημένη εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας το 2014, της αδυναμίας της Διάσκεψης των Προέδρων να επιλέξει με την απαραίτητη αυξημένη πλειοψηφία τους επικεφαλής των Ανεξάρτητων Αρχών και εδώ σήμερα στη συζήτηση που κάνουμε για την Αναθεώρηση του Συντάγματος η εκ προοιμίου άρνηση των κομμάτων της αντιπολίτευσης, να ψηφίσουν την όποια πρόταση, ανεξαρτήτως αν συμφωνούν, και ακούσαμε και το ακραίο από την αξιωματική αντιπολίτευση, ότι αν κάνουν αυτοί προτάσεις και εμείς τις στηρίξουμε, αυτοί δεν θα τις ψηφίσουν.
Βέβαια κύριε πρόεδρε είναι εμφανές εδώ ένα πολιτικό συμπέρασμα, θεωρούν δεδομένο τα κόμματα της αντιπολίτευσης την αυτοδύναμη νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 2027. Νομίζω αυτό ένα συμπέρασμα μπορώ να το κάνουμε όλοι.
Ως προς τα θέματα που αφορούν τη Συνταγματική Αναθεώρηση και τον ρόλο του βουλευτή επιτρέψτε μου να τονίσω τέσσερα θέματα. Πρώτα απ’ όλα είναι εύλογες οι σκέψεις που γίνανε για τα κολλήματα των υποψηφίων βουλευτών από προλαλήσαντες συναδέλφους. Ο τρόπος που σήμερα εμφανίζονται στο Σύνταγμα δημιουργεί πολλά οξύμωρα. Παραδείγματος χάρη θέτει κόλλημα εκλογιμότητας σε ένα Γενικό Γραμματέα υπουργείου, αλλά όχι στον πολιτικό του προϊστάμενο, που πιθανόν να είναι και Εξωκοινοβουλευτικός, ο υφυπουργός ή ο υπουργός. Και αυτή η γενική απαγόρευση που υπάρχει για τους Περιφερειάρχες, που δημιουργεί μια αδυναμία να επιστρέψουν στον πολιτικό σύστημα, σε κεντρικό επίπεδο, ακόμα και αν παραιτηθούν, και αυτό νομίζω πρέπει να το συζητήσουμε. Ως προς τα κολλήματα γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκο. Γιατί ναι, πρέπει να υπάρχουν κανόνες, σαφείς κανόνες που να αφορούν τη διαφάνεια και τη δεοντολογία των εκλεγμένων βουλευτών, ώστε να μην υπάρχουν συγκρούσεις συμφερόντων. Αλλά αυτοί οι απόλυτοι κανόνες που υπάρχουν στο Σύνταγμα που επιτρέπουν δράσεις που πιθανόν να δημιουργήσουν συγκρούσεις συμφερόντων και απαγορεύουν άλλες, όπως το παράδειγμα που είπε ο κ. Οικονόμου, ένας επιχειρηματίας βουλευτής να μπορεί να ενταχθεί σε ένα πρόγραμμα, το οποίο γίνεται αυτόματα με αντικειμενικά κριτήρια μέσω πλατφόρμας για τη στήριξη μιας επιχείρησης, στην οποία μπορεί να είναι και οικογενειακά μικρομέτοχος. Αυτά είναι θέματα που πρέπει να τα δούμε.
Το πιο σημαντικό πρέπει να δούμε είναι το δικαίωμα του βουλευτή να παρεμβαίνει ενεργά στη νομοθέτηση. Το δικαίωμα των βουλευτών να καταθέτουν προτάσεις νόμων που πρέπει υποχρεωτικά να εισάγονται στην Επιτροπή. Και αν δεν έχουν πλειοψηφία στην πρώτη συνεδρίαση, προφανώς εκεί διακόπτεται η διαδικασία. Το δικαίωμα των βουλευτών να καταθέτουν τροπολογίες και νομίζω συγχέουμε πολλές φορές, κ. Πρόεδρε, την τροπολογία με την προσθήκη, ή την τροπολογία με την νομοτεχνική βελτίωση. Όταν μιλάμε για τροπολογία, μιλάμε για μια αλλαγή διατύπωσης σε πρόταση σχεδίου νόμου ή πρότασης νόμου που βρίσκεται στη συζήτηση στην Επιτροπή στην Ολομέλεια. Δεν είναι δεδομένο το δικαίωμα των υπουργών να ψηφίζονται τελικά οι διατάξεις όπως αυτοί τις καταθέσανε ή όπως αυτοί δέχονται να τροποποιηθούν. Οι τροπολογίες και οι προτάσεις νόμων πρέπει να τίθενται σε ψηφοφορία ανεξαρτήτως αν ο υπουργός τις δέχεται ή δεν τις δέχεται. Γιατί είναι προνόμιο της Βουλής τελικά να νομοθετεί και όχι της εκτελεστικής εξουσίας. Και αυτές οι διατυπώσεις και στον κανονισμό της Βουλής και η στήριξη η Συνταγματική πρέπει να την πετύχουμε στη Συνταγματική Αναθεώρηση που θα οριστικοποιηθεί στην επόμενη Κοινοβουλευτική περίοδο.
Όπως είναι σημαντικό τρίτον, να διευκρινίσουμε το ρόλο του βουλευτή, την πολιτική του δραστηριότητα. Στην τελευταία μου ομιλία στην Ολομέλεια είχα αναφερθεί σε αυτό. Ο βουλευτής είναι ο πρώτος συνήγορος του πολίτη. Είναι ρόλος του βουλευτή να είναι κοντά στην κοινωνία και να αντιμετωπίζει τα προβλήματα της κοινωνίας. Τα κόμματα της αριστεράς θεωρούσαν πάντοτε ότι είναι προνόμιό τους. Δήθεν αυτοί είναι στον δρόμο κοντά στον πολίτη. Λάθος. Όλοι οι βουλευτές είναι στον δρόμο κοντά στον πολίτη και ο καθένας βουλευτής ασκεί αυτή την πολιτική δραστηριότητα με το δικό του τρόπο. Και τελικά αυτός ο βουλευτής κρίνεται από τους πολίτες. Και αυτός ο ρόλος του βουλευτή στην τοπική κοινωνία είναι κάτι το οποίο πρέπει να αντικατοπτρίζεται στις στρατηγικές κατευθύνσεις που ορίζει το Σύνταγμα.
Και αυτός ο ρόλος του βουλευτή, κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στην τοπική κοινωνία δυσχεραίνει απόλυτα, ίσως την κάνει και προβληματική τη σκέψη να υπάρχουν αναπληρωτές βουλευτές που θα καταλαμβάνουν θέση στο Εθνικό Κοινοβούλιο όταν ένας συνάδελφός τους εκλεγμένος επιλέγεται από τον Πρωθυπουργό σε θέση υπουργού, αναπληρωτή υπουργού ή υφυπουργού. Δεν μπορεί να υπάρξουν αναπληρωτές βουλευτές, διότι τελικά ο πολίτης θα εκπροσωπείται από ένα διαφορετικό πρόσωπο από το οποίο επέλεξε στις εθνικές εκλογές. Για να είναι ο βουλευτής που θα εκπροσωπήσει τη Λέσβο, όπως είναι ο κύριος Αθανασίου. Επιλέγει, τον επέλεξαν οι πολίτες και αυτό τον ρόλο πρέπει να εκπληρώνει ακόμα και αν επιλεγεί σε θέση κυβερνητικής ευθύνης – και πολλοί από εμάς έχουμε τιμηθεί στο παρελθόν με θέσεις υπουργικές, αυτό δεν σημαίνει ότι σταματήσαμε να ασκούμε τα καθήκοντά μας ως βουλευτές εκπροσωπώντας στην περίπτωση μου τη Χίο, ή ο καθένας στην εκλογική του περιφέρεια.
Κύριε πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Το πάω ένα βήμα παραπέρα και έχω αρθρογραφήσει γι’ αυτό. Θεωρώ ότι σε ένα Κοινοβουλευτικό πολίτευμα, τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, δηλαδή οι υπουργοί και οι αναπληρωτές υπουργοί, πρέπει να επιλέγονται αποκλειστικά από τα μέλη της εθνικής αντιπροσωπείας, από τους εκλεγμένους τους βουλευτές. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν δυνατότητες στον εκάστοτε Πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας που κέρδισε τις εκλογές, στον Πρωθυπουργό να επιλέγει και επιπλέον πρόσωπα. Γι’ αυτό υπάρχει το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, που δίνει τη δυνατότητα εκ των προτέρων, στο κάθε κόμμα, να δώσει στο λαό σαφείς ενδείξεις τα πρόσωπα, τα οποία θέλει να χρησιμοποιήσει είτε στη Βουλή, είτε στη Βουλή και στην Κυβέρνηση, και από αυτά τα πρόσωπα μπορούν να επιλεγούν υπουργοί, οι οποίοι δεν θα είναι όμως πλέον Εξωκοινοβουλευτικοί, θα είναι μέλη της Εθνικής Αντιπροσωπείας.
Επαναλαμβάνω το οποίο ξεκίνησα. Το πολίτευμα της Ελλάδος είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και κατά συνέπεια η Βουλή πρέπει να παίζει πιο κυρίαρχο ρόλο στον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δημοκρατικό πολίτευμα στη χώρα μας.
Σας ευχαριστώ κ. Πρόεδρε.
