Νέα εμπόδια συναντά η προσπάθεια της Λιβύης να επιβάλει μονομερώς τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της στη Μεσόγειο, καθώς μετά την Ελλάδα και την Αίγυπτο, τόσο η Ιταλία όσο και η Τυνησία κατέθεσαν επίσημες ρηματικές διακοινώσεις στον ΟΗΕ, απορρίπτοντας τη λιβυκή οριοθέτηση της ΑΟΖ.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση της Αθήνας, η οποία συνεχίζει τις διπλωματικές κινήσεις με στόχο την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Η ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Λιβύη στον ΟΗΕ τον Μάιο του 2025, συνοδευόμενη από χάρτη, προκάλεσε εξαρχής έντονες αντιδράσεις. Η Τρίπολη επιχείρησε να χαράξει μονομερώς την ΑΟΖ της στηριζόμενη στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, προβάλλοντας διεκδικήσεις που επεκτείνονται νότια της Κρήτης και αμφισβητούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Ελλάδα απέρριψε εξαρχής τις λιβυκές θέσεις. Πλέον, όμως, απέναντι στις ίδιες διεκδικήσεις έχουν ταχθεί επίσημα και η Ιταλία με την Τυνησία, γεγονός που δημιουργεί ένα ευρύτερο διπλωματικό μέτωπο απέναντι στις μονομερείς κινήσεις της Λιβύης.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ενισχύει το επιχείρημα ότι οι λιβυκές αξιώσεις δεν αφορούν μόνο τις ελληνολιβυκές σχέσεις, αλλά επηρεάζουν συνολικά την ασφάλεια και τη νομική τάξη στη Μεσόγειο.
Την ίδια ώρα συνεχίζονται οι επαφές με την κυβέρνηση της Τρίπολης, με επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας την υφυπουργό Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ενώ το ζήτημα τέθηκε και στον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Βεγγάζη.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει προχωρήσει στην αδειοδότηση των δύο θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης στην Chevron, χαράσσοντας περιοχές που βασίζονται στη μέση γραμμή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Μάλιστα, στα οικόπεδα που έχει παραχωρήσει η ίδια η Λιβύη για έρευνες, έχει ουσιαστικά αποδεχθεί τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, γεγονός που χαρακτηρίζεται θετικό προηγούμενο για την ελληνική επιχειρηματολογία.
Ωστόσο, καθώς δεν διαφαίνεται προοπτική συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, η ελληνική πλευρά εξακολουθεί να θεωρεί ως βασικό στόχο την κατάρτιση συνυποσχετικού για την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου θα τεθεί και το ζήτημα της νομιμότητας του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η επιστολή της Ιταλίας: «Παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντά μας»
Η Ιταλία, με επιστολή που απέστειλε στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, γνωστοποίησε τη δική της ρηματική διακοίνωση προς τη Λιβύη, ζητώντας μάλιστα να καταχωριστεί στις επίσημες εκδόσεις του Οργανισμού για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στο κείμενο αναφέρεται ότι: «Το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Λιβύη στην προαναφερθείσα ρηματική διακοίνωση παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ιταλίας σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, συγκεκριμένα ανατολικά του μεσημβρινού 15°10’ Α και δυτικά του μεσημβρινού 13°50’ Α, όπως αυτοί απεικονίζονται στον χάρτη που συνοδεύει την ανωτέρω ρηματική διακοίνωση».
Η ιταλική πλευρά υπογραμμίζει ακόμη ότι οι συγκεκριμένοι μεσημβρινοί: «Αποτελούν πράγματι τα "καθορισμένα όρια" που όρισε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) με την απόφαση της 3ης Ιουνίου 1985 στην υπόθεση "Υφαλοκρηπίδα Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας/Μάλτας"...»
Σύμφωνα με τη Ρώμη, η Λιβύη αποδέχεται τα παλαιότερα όρια με την Ιταλία, επιχειρεί όμως να μετακινήσει τη γραμμή προς βορρά, επεκτείνοντας μονομερώς τις διεκδικήσεις της. Παράλληλα, η ιταλική κυβέρνηση καλεί την Τρίπολη να προχωρήσει σε διάλογο με τις γειτονικές χώρες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Η θέση της Τυνησίας: Παραβίαση αποφάσεων της Χάγης
Στις 19 Απριλίου 2026, η Τυνησία απέστειλε επίσης ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, απορρίπτοντας τη λιβυκή οριοθέτηση και υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στην υπόθεση «Υφαλοκρηπίδα Τυνησίας/Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας» του 1982.
Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι η λιβυκή χάραξη είναι παράνομη και υπερβολική, καθώς:
- δεν ακολουθεί τη μεθοδολογία που καθόρισε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης,
- δεν συμβαδίζει με τη συμφωνία εφαρμογής που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 1988,
- αφορά μόνο την υφαλοκρηπίδα και όχι τα χωρικά ύδατα, για τα οποία δεν υπάρχει μέχρι σήμερα συμφωνία μεταξύ των δύο κρατών.
Η Τυνησία επισημαίνει ακόμη ότι το Διεθνές Δικαστήριο δεν είχε προσδιορίσει με ακρίβεια το τελικό σημείο της γραμμής οριοθέτησης προς τα βορειοανατολικά, καθώς αυτό θα εξαρτηθεί από μελλοντικές συμφωνίες με τρίτα κράτη.
Παράλληλα, απορρίπτει τη μονομερή χάραξη των εξωτερικών ορίων της ΑΟΖ και της συνορεύουσας ζώνης που παρουσίασε η Λιβύη στον ΟΗΕ, καλώντας την Τρίπολη να προσέλθει σε ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο για την επίλυση των εκκρεμοτήτων.
