Υπάρχουν πολλοί τρόποι να σκοτώσει κανείς τη δημοκρατία, όπως έχει δείξει η Ιστορία.
Όλοι ξεκινούν με τον ίδιο τρόπο: την απαξιώνουν, τη γεμίζουν με αμφιβολίες και ψέματα και μετά περιμένουν.
Απλά είναι τα πράγματα και πάμπολλα τα παραδείγματα στην Ιστορία.
Και η αντιπολίτευση στην Ελλάδα δεν χάνει την ευκαιρία να θυμίζει, κυρίως στον εαυτό της, ότι από τη στιγμή που δεν μπορεί να διαφημίσει πού είναι καλύτερη από την κυβέρνηση ή ποιες είναι οι πειστικές προτάσεις της, επιδίδεται μονίμως στο γνωστό μοτίβο του πριονίσματος της αξιοπιστίας της κυβέρνησης με κατασκευασμένες αλήθειες και πραγματικότητες προσαρμοσμένες στις ανάγκες της.
Το τελευταίο κρούσμα ήρθε πρόσφατα υπό τη μορφή πρωτοσέλιδου.
Σε αυτό εμφανιζόταν ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, να δειπνεί στο σπίτι επιχειρηματία μαζί με στελέχη του ΠΑΣΟΚ, την Άννα Διαμαντοπούλου και τον Μανώλη Χριστοδουλάκη, ενώ η φωτογραφία που συνόδευε τη δημοσίευση ήταν προϊόν ΑΙ.
Ο υπουργός χαρακτήρισε απολύτως ψευδές το δημοσίευμα.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σχολιάζοντας το περιστατικό, μίλησε για ένα νήμα που πλέον είναι εμφανές και επικίνδυνο: το ίδιο δίκτυο διακίνησης ψεμάτων που εμφανίζεται σε εθνικά ζητήματα, σε στημένες ιστορίες γύρω από τραγωδίες, σε παραποιημένες δηλώσεις και σε οργανωμένες επιθέσεις χαρακτήρα από ανώνυμα προφίλ, επανέρχεται τώρα με μια ακόμη ψευδή είδηση, ενισχυμένη πλέον και από τεχνητή νοημοσύνη.
Μια σειρά από ψέματα
Λίγα 24ωρα νωρίτερα, μέρος της αντιπολίτευσης είχε κατηγορήσει την κυβέρνηση για δήθεν ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των μνημείων, μέσω του νομοσχεδίου του υπουργείου Πολιτισμού για την πολιτιστική κληρονομιά.
Ο διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του πρωθυπουργού, Νίκος Ρωμανός, απάντησε παραπέμποντας στο ίδιο το κείμενο: το άρθρο 16 αποκλείει ρητά κάθε μεταβίβαση μετοχών ή μείωση της συμμετοχής του Δημοσίου στη νέα εταιρεία που συστήνεται.
Η καταγγελία διαψεύδεται όχι από κυβερνητική ανακοίνωση, αλλά από το ίδιο το νομικό κείμενο που υποτίθεται πως την τεκμηριώνει.
Αντίστοιχο σενάριο εκτυλίχθηκε και γύρω από το νομοσχέδιο για τη διαχείριση των υδάτων.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δημοσίευσε βίντεο απαντώντας σε όσα ο ίδιος αποκάλεσε «3+1 fake news» για το νερό: ότι θα ιδιωτικοποιηθεί, ότι οι τοπικές κοινωνίες θα χάσουν κάθε λόγο, ότι θα απολυθούν εργαζόμενοι των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης.
Αντέταξε πως η μεταρρύθμιση ενισχύει τις δύο δημόσιες εταιρείες κοινής ωφέλειας, ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, διασφαλίζει τις θέσεις εργασίας και έρχεται να αντιμετωπίσει ένα πραγματικό πρόβλημα: σε πολλούς δήμους της χώρας χάνεται περισσότερο από το μισό νερό σε διαρροές προτού καν φτάσει στη βρύση, ενώ 735 διαφορετικοί φορείς διαχειρίζονται σήμερα με τον πλέον κατακερματισμένο τρόπο το δημόσιο αγαθό του νερού.
Το τρίτο πρόσφατο παράδειγμα αφορά τον υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος φωτογραφήθηκε σε επισκέψεις του σε Λήμνο και Λέρο φορώντας «έξυπνα γυαλιά» τεχνολογίας.
Η αντίδραση μέρους της αντιπολίτευσης, με το ΠΑΣΟΚ να μιλά για «κινούμενο κοριό» και υπουργό κατάσκοπο, μεταμόρφωσε μια συνήθη συσκευή καταναλωτικής τεχνολογίας σε ζήτημα εθνικής ανησυχίας.
Ο υπουργός εξήγησε πως η συσκευή διαθέτει ενδεικτική λυχνία που ενεργοποιείται σε κάθε καταγραφή, με το λογισμικό να διακόπτει αυτόματα την εγγραφή αν κάποιος προσπαθήσει να την καλύψει· σημείωσε επίσης πως στους χώρους των επισκέψεών του λειτουργούσαν ήδη δεκάδες κάμερες τοπικών μέσων, γεγονός που καθιστά την επίκληση κινδύνου δυσανάλογη προς τα πραγματικά περιστατικά.
Ο κ. Μαρινάκης, σχολιάζοντας το σύνολο αυτών των περιστατικών, ανέφερε ότι το ίδιο δίκτυο εμφανίζεται με πολλά πρόσωπα: σε όσους διακινούν ψέματα για εθνικά θέματα, σε όσους εκμεταλλεύονται τις εθνικές τραγωδίες, όπως η «συνωμοσία του ξυλολίου», σε όσους έσπευσαν να «κλάψουν» για ένα δήθεν νεκρό κορίτσι στον Έβρο που αποδείχθηκε ανύπαρκτο περιστατικό, σε όσους κόβουν και ράβουν δηλώσεις και απαντήσεις όπως τους βολεύει, σε τηλεδικαστές και λαϊκιστές.
Ο σκοπός, κατά τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, είναι κοινός σε όλες τις περιπτώσεις: η παραπλάνηση της κοινής γνώμης και η καλλιέργεια οργής.
Στημένες σκευωρίες
Πριν από μια δεκαετία, η υπόθεση Novartis έδειξε πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η κατασκευή αφηγήματος πολιτικών αντιπάλων, όταν οργανώθηκε γύρω από δύο «προστατευόμενους μάρτυρες» που αργότερα καταδικάστηκαν για ψευδή κατάθεση, με στόχο να καθίσουν στο σκαμνί πολιτικά πρόσωπα, ανάμεσά τους και ο σημερινός υπουργός Υγείας.
Τότε το εργαλείο ήταν στημένη δικαστική διαδικασία και συγχρονισμένη διαπόμπευση στον Τύπο.
Ο στόχος, γνωστός: να μην μπορεί να λειτουργήσει κανένας θεσμός, να μην παράγεται κανένα έργο, να μεγιστοποιείται με κάθε τρόπο, ηθικό και ανήθικο, ο κοινωνικός θυμός που όλοι ξέρουμε πού οδηγεί και ποιοι κερδίζουν.
Αυτό δεν σημαίνει πως η κυβέρνηση είναι απρόσβλητη στην κριτική, ούτε πως κάθε αντίρρηση της αντιπολίτευσης είναι εξ ορισμού αστήρικτη.
Η δημοκρατική αντιπαράθεση προϋποθέτει ισχυρή, οργανωμένη και τεκμηριωμένη αντιπολίτευση.
Το ζήτημα είναι διαφορετικό: όταν η πολιτική αντιπαράθεση μετατοπίζεται συστηματικά από την ουσία στην παραπληροφόρηση και το σκόπιμο ψέμα, το κόστος δεν το πληρώνει μόνο η κυβέρνηση της στιγμής, αλλά η ίδια η δημόσια συζήτηση.
Και κατ’ επέκταση η ελληνική κοινωνία…
