Από την ίδρυσή της από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή έως τη σημερινή ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, η Νέα Δημοκρατία συμπληρώνει 52 χρόνια πολιτικής διαδρομής.
Η επίσημη ημερομηνία ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας είναι η 4η Οκτωβρίου 1974, λίγους μήνες μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, ενώ φέτος το κόμμα θα γιορτάσει την επέτειο τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου με εκδήλωση στο παλιό αμαξοστάσιο της ΟΣΥ στην Αθήνα.
Η ιστορία της ΝΔ εκτείνεται ουσιαστικά σε ολόκληρη τη Μεταπολίτευση. Από την πρώτη εκλογική νίκη του 1974 και την ευρωπαϊκή ένταξη της χώρας μέχρι τις κυβερνήσεις των Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, Κώστα Καραμανλή, Αντώνη Σαμαρά και Κυριάκου Μητσοτάκη, το κόμμα γνώρισε περιόδους κυριαρχίας, μακράς αντιπολίτευσης, εσωκομματικών αλλαγών και διαδοχικών μετασχηματισμών.
1974: Η ίδρυση στη χαραυγή της Μεταπολίτευσης
Η Νέα Δημοκρατία ιδρύθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1974 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος είχε επιστρέψει στην Ελλάδα τον Ιούλιο μετά την κατάρρευση της δικτατορίας και είχε αναλάβει την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Η ίδρυσή της σηματοδότησε τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού φορέα στον χώρο της Κεντροδεξιάς, διαφορετικού οργανωτικά από την προδικτατορική ΕΡΕ.
Στην ιδρυτική διακήρυξη αποτυπωνόταν η επιδίωξη συγκρότησης μιας ευρείας παράταξης, με αναφορές στη λαϊκή κυριαρχία, την πολιτική ελευθερία, την έννομη τάξη, την κοινωνική δικαιοσύνη και το κοινό αγαθό.
Μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τη δικτατορία, στις 17 Νοεμβρίου 1974, η ΝΔ συγκέντρωσε 54,37% και εξέλεξε 220 βουλευτές, εξασφαλίζοντας ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η πρώτη κυβερνητική περίοδος συνέπεσε με τη διαμόρφωση των νέων θεσμών της Μεταπολίτευσης και την ψήφιση του Συντάγματος του 1975. Στις εκλογές του 1977 η ΝΔ παρέμεινε στην κυβέρνηση με 41,84% και 171 έδρες.
Η ευρωπαϊκή επιλογή και η πρώτη αλλαγή εξουσίας
Ένα από τα κεντρικά γεγονότα της πρώτης περιόδου ήταν η πορεία ένταξης της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η Συνθήκη Προσχώρησης υπογράφηκε στο Ζάππειο στις 28 Μαΐου 1979, ενώ η πλήρης ένταξη της χώρας τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1981.
Το 1980 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μετακινήθηκε στην Προεδρία της Δημοκρατίας και την πρωθυπουργία και την ηγεσία της ΝΔ ανέλαβε ο Γεώργιος Ράλλης.
Οι εκλογές του Οκτωβρίου 1981 έφεραν τη μεγάλη πολιτική αλλαγή της δεκαετίας. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε με 48,07%, ενώ η ΝΔ περιορίστηκε στο 35,87% και στις 115 έδρες, περνώντας για πρώτη φορά στην αντιπολίτευση.
Τον Ράλλη διαδέχθηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ και το 1984 την ηγεσία ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Η ΝΔ παρέμεινε δεύτερο κόμμα στις εκλογές του 1985, αυξάνοντας πάντως το ποσοστό της στο 40,84%.
Από τις εκλογές του 1989 στην κυβέρνηση Μητσοτάκη
Το 1989 άνοιξε μία από τις πιο σύνθετες περιόδους της μεταπολιτευτικής πολιτικής ιστορίας. Η Νέα Δημοκρατία ήρθε πρώτη στις εκλογές του Ιουνίου και του Νοεμβρίου, χωρίς όμως να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ακολούθησαν η κυβέρνηση συνεργασίας υπό τον Τζαννή Τζαννετάκη και στη συνέχεια η οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Ξενοφώντα Ζολώτα.
Στις εκλογές της 8ης Απριλίου 1990, η ΝΔ του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έλαβε 46,89% και 150 έδρες και σχημάτισε κυβέρνηση με την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη.
Η κυβέρνηση παρέμεινε στην εξουσία μέχρι το 1993. Στις εκλογές του Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς η ΝΔ συγκέντρωσε 39,30%, ενώ το ΠΑΣΟΚ επέστρεψε στην κυβέρνηση. Την ηγεσία του κόμματος ανέλαβε στη συνέχεια ο Μιλτιάδης Έβερτ.
Η εποχή Κώστα Καραμανλή και η επιστροφή του 2004
Το 1997 πρόεδρος της ΝΔ εξελέγη ο Κώστας Καραμανλής. Υπό την ηγεσία του, το κόμμα έφτασε πολύ κοντά στην κυβέρνηση στις εκλογές του 2000, συγκεντρώνοντας 42,73%, έναντι 43,80% του ΠΑΣΟΚ.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις εκλογές της 7ης Μαρτίου 2004, η ΝΔ επέστρεψε στην εξουσία έπειτα από έντεκα χρόνια, λαμβάνοντας 45,36% και 165 έδρες. Το 2007 κέρδισε εκ νέου τις εκλογές και παρέμεινε στην κυβέρνηση έως το 2009.
Η ήττα στις εκλογές του Οκτωβρίου 2009 έκλεισε τη δωδεκαετή προεδρία του Κώστα Καραμανλή και οδήγησε σε εσωκομματική εκλογή, από την οποία αναδείχθηκε πρόεδρος ο Αντώνης Σαμαράς.
Η οικονομική κρίση και η κυβέρνηση Σαμαρά
Η επόμενη περίοδος συνέπεσε με τη βαθιά δημοσιονομική και οικονομική κρίση της χώρας και τις μεγάλες ανακατατάξεις στο κομματικό σύστημα.
Στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του 2012 η ΝΔ παρέμεινε πρώτο κόμμα. Τον Ιούνιο συγκέντρωσε 29,66% και 129 έδρες, με τον Αντώνη Σαμαρά να σχηματίζει κυβέρνηση συνεργασίας αρχικά με το ΠΑΣΟΚ και τη Δημοκρατική Αριστερά.
Η συγκεκριμένη κυβερνητική περίοδος ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2014, μετά την αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από τη Βουλή και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Τον Ιανουάριο του 2015 η ΝΔ πέρασε ξανά στην αντιπολίτευση.
Μετά την αποχώρηση του Αντώνη Σαμαρά από την ηγεσία, χρέη προέδρου ανέλαβαν διαδοχικά ο Ευάγγελος Μεϊμαράκης και ο Γιάννης Πλακιωτάκης, σε μια μεταβατική περίοδο που οδήγησε σε νέα εσωκομματική εκλογή.
Από το 2016 στην εποχή Κυριάκου Μητσοτάκη
Στις 10 Ιανουαρίου 2016, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, η οποία τότε βρισκόταν στην αξιωματική αντιπολίτευση.
Στις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019, η ΝΔ επέστρεψε στην κυβέρνηση με 39,85% και 158 έδρες, σχηματίζοντας αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Η πρώτη κυβερνητική θητεία της περιόδου Μητσοτάκη συνέπεσε, μεταξύ άλλων, με την πανδημία του κορωνοϊού, τις ελληνοτουρκικές εντάσεις του 2020, την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και σειρά μεταρρυθμίσεων και πολιτικών αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό.
Το 2023 πραγματοποιήθηκαν δύο εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις. Στη δεύτερη, στις 25 Ιουνίου, η Νέα Δημοκρατία συγκέντρωσε 40,56% και 158 έδρες, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να σχηματίζει εκ νέου αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Δέκα πρόεδροι σε περισσότερο από μισό αιώνα
Στα 52 χρόνια της ιστορίας της, την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας έχουν αναλάβει, μόνιμα ή μεταβατικά, δέκα πρόσωπα: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Γεώργιος Ράλλης, ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς, ο Ευάγγελος Μεϊμαράκης, ο Γιάννης Πλακιωτάκης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Η ίδια η ΝΔ έχει αναφερθεί επισήμως στους «δέκα προέδρους» της ιστορικής της διαδρομής.
Στην πορεία αυτή το κόμμα έχει βρεθεί επανειλημμένα τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην αντιπολίτευση, ενώ πέρασε από διαφορετικές φάσεις ως προς την οργανωτική και πολιτική φυσιογνωμία του, διατηρώντας σταθερή παρουσία στο κεντροδεξιό τμήμα του ελληνικού κομματικού συστήματος.
Η επέτειος των 52 χρόνων
Η φετινή εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις 18:00, στο παλιό αμαξοστάσιο της ΟΣΥ, στη συμβολή των οδών Πειραιώς και Ερμού στην Αθήνα, και θα ολοκληρωθεί με ομιλία του πρωθυπουργού και προέδρου της ΝΔ Κυριάκου Μητσοτάκη.
Στον χώρο θα παρουσιαστεί μια ψηφιακή διαδρομή από το 1974 έως το 2026, με ιστορικό εκλογικό και φωτογραφικό υλικό, παλαιότερες καμπάνιες της ΝΔ, της ΟΝΝΕΔ και της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, καθώς και διαδραστικές εφαρμογές αφιερωμένες στην ιστορία της παράταξης.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Νέα Δημοκρατία παραμένει ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές του πολιτικού συστήματος που διαμορφώθηκε μετά το 1974, με την ιστορική της διαδρομή να ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις διαφορετικές φάσεις της ίδιας της Μεταπολίτευσης.
