Την ομόφωνη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) έλαβε η αρχιτεκτονική μελέτη για την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, στο Σύνταγμα.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η αντικατάσταση τμημάτων της ασφάλτου με μάρμαρο Αλιβερίου, καθώς και η αποκατάσταση και συντήρηση των λίθινων και μεταλλικών στοιχείων του μνημείου.
Τα μέλη του Συμβουλίου ενέκριναν ομόφωνα την πρόταση, ζητώντας παράλληλα την εκπόνηση συμπληρωματικών μελετών για συγκεκριμένες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων ο φωτισμός, η φύτευση και η διαμόρφωση των καθιστικών στον χώρο.
Κατά την εξέταση της μελέτης παρουσιάστηκε η σημερινή κατάσταση του μνημείου και καταγράφηκαν οι φθορές που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο των χρόνων. Ειδικότερα, εντοπίστηκαν ρηγματώσεις και θραύσεις στα μαρμάρινα στοιχεία, καθώς και επικαθήσεις αιθάλης και μαύρης κρούστας. Παράλληλα, κρίθηκε αναγκαία η συντήρηση και ο καθαρισμός των μεταλλικών στοιχείων, εργασίες που θα αναλάβουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού.
Από την άσφαλτο στο μάρμαρο Αλιβερίου
Βασική παρέμβαση της ανάπλασης αποτελεί η αντικατάσταση τμημάτων της υφιστάμενης ασφαλτόστρωσης με μαρμάρινες ζώνες από μάρμαρο Αλιβερίου. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η άσφαλτος παρουσιάζει προβλήματα λόγω της ανάπτυξης υψηλών θερμοκρασιών, ενώ η φθορά της έχει καταστήσει την επιφάνειά της ιδιαίτερα ολισθηρή.
Η επιλογή του μαρμάρου αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, χωρίς να αλλοιώνεται η συνολική εικόνα του ιστορικού χώρου. Το γκρίζο χρώμα του μαρμάρου Αλιβερίου επιλέχθηκε ώστε να προσεγγίζει χρωματικά την υφιστάμενη άσφαλτο, η οποία είχε συμπεριληφθεί στον αρχικό σχεδιασμό του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Λαζαρίδη.
Η αρχιτεκτονική πρόταση είχε ήδη εξεταστεί και εγκριθεί από ειδική συμβουλευτική επιτροπή, η οποία συγκροτήθηκε από τα υπουργεία Πολιτισμού και Εθνικής Άμυνας.
Το ΚΣΝΜ έδωσε το τελικό «πράσινο φως» σε επίπεδο γνωμοδότησης, θέτοντας ως προϋπόθεση την εκπόνηση αναλυτικής μελέτης φωτισμού, φυτοτεχνικής μελέτης, καθώς και ειδικής μελέτης για τα παγκάκια που προβλέπεται να τοποθετηθούν στον περιβάλλοντα χώρο.
Θετική γνωμοδότηση για την επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου
Στην ίδια συνεδρίαση, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων και το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) γνωμοδότησαν επίσης ομόφωνα θετικά, με παρατηρήσεις, για την οριστική μελέτη επέκτασης και αναβάθμισης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η έγκριση καλύπτει το σύνολο των επιμέρους μελετών του έργου: την αρχιτεκτονική, τη στατική, την ηλεκτρομηχανολογική, την αρχιτεκτονική τοπίου και τη μελέτη φωτισμού.
Στις συνεδριάσεις συμμετείχε ο διεθνούς φήμης αρχιτέκτονας Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ (David Chipperfield), επικεφαλής του ομώνυμου αρχιτεκτονικού γραφείου, το οποίο έχει αναλάβει τον σχεδιασμό του έργου σε συνεργασία με το γραφείο Τομπάζη.
Ο αρχιτέκτονας χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη εξέλιξη ιδιαίτερα σημαντική, επισημαίνοντας ότι η πρόοδος του έργου στηρίχθηκε στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Όπως ανέφερε, η ποιότητα του περιβάλλοντος χώρου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία ενός αρχιτεκτονικού έργου.
Αναφερόμενος στη φιλοσοφία της επέκτασης, τόνισε ότι, παρά τη σημασία των μουσείων ως τουριστικών προορισμών, πρωταρχικός τους ρόλος είναι να απευθύνονται στους πολίτες. Για τον σχεδιασμό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, όπως εξήγησε, λήφθηκαν υπόψη η γειτονιά, η σχέση του κτιρίου με την πόλη και η θέση του στην ελληνική πολιτιστική κληρονομιά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ανάδειξη των συλλογών του μουσείου, με στόχο να είναι όσο το δυνατόν πιο προσιτές τόσο στους επισκέπτες από το εξωτερικό όσο και στους κατοίκους της Αθήνας. Παράλληλα, οι νέες παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν με γνώμονα τον σεβασμό στο ιστορικό κτίριο και την αρχιτεκτονική του ταυτότητα.
Οι βασικές αλλαγές στον σχεδιασμό του μουσείου
Η οριστική μελέτη ενσωματώνει παρατηρήσεις που είχαν διατυπωθεί από τα μέλη του ΚΑΣ και του ΚΣΝΜ κατά την προηγούμενη εξέταση των προμελετών.
Μία από τις σημαντικότερες τροποποιήσεις αφορά τη μείωση του ύψους της νέας πρόσοψης επί της οδού Πατησίων, το οποίο θα κυμαίνεται από 5,25 έως 7,25 μέτρα, ανάλογα με την κλίση του εδάφους.
Παράλληλα, προβλέπεται η εγκατάσταση κυλιόμενων κλιμάκων για τη σύνδεση του υπογείου με το ισόγειο, με στόχο τη διευκόλυνση της κίνησης των επισκεπτών και τον περιορισμό του συνωστισμού.
Αλλαγές έχουν γίνει και στην επιλογή των υλικών. Στους εσωτερικούς χώρους θα χρησιμοποιηθεί συμπιεσμένο χώμα, το οποίο αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση του μικροκλίματος και της ακουστικής. Για τις εξωτερικές όψεις προβλέπεται η χρήση συμπιεσμένου σκυροδέματος, υλικού με αυξημένη αντοχή, ακόμη και σε περιπτώσεις βανδαλισμών.
Επιπλέον, αναθεωρήθηκε ο σχεδιασμός των περιπτέρων στον κήπο, τα οποία θα αποκτήσουν απλούστερη μορφή και μαρμάρινη επένδυση, αντί της ξύλινης που είχε προβλεφθεί αρχικά.
Κήπος με 250 δέντρα και 5.000 θάμνους
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά την αναμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία νέου κήπου, με περίπου 250 δέντρα και 5.000 θάμνους, ο οποίος θα είναι προσβάσιμος στο κοινό. Για λόγους προστασίας, ωστόσο, θα παραμένει κλειστός κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Κατά τη συζήτηση εξετάστηκαν επίσης οι επιπτώσεις του έργου στην κυκλοφορία της ευρύτερης περιοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στη στάθμευση των τουριστικών λεωφορείων στην οδό Πατησίων.
Σύμφωνα με τους μελετητές, έχει εκπονηθεί μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων, η οποία προτείνει την οδό Βασιλείου Ηρακλείου ως χώρο προσωρινής στάθμευσης των τουριστικών λεωφορείων, καθώς και τη μεταφορά της υφιστάμενης στάσης λεωφορείων του ΟΑΣΑ.
Παρατηρήσεις διατυπώθηκαν και για τη μεγάλη κλίμακα που θα συνδέει την οδό Πατησίων με τον νέο κήπο, τόσο ως προς τη θέση της όσο και ως προς τον μνημειακό χαρακτήρα της.
Παράλληλα, τα μέλη των Συμβουλίων υπογράμμισαν την ανάγκη να διατηρηθεί η ιστορική φυσιογνωμία του μουσείου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο παλιό αμφιθέατρο. Οι μελετητές αναγνώρισαν την ιστορική του σημασία και ανέφεραν ότι έχουν διατυπωθεί σχετικές προτάσεις από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, χωρίς να έχει ληφθεί μέχρι στιγμής οριστική απόφαση.
Μετά την ολοκλήρωση των συνεδριάσεων, η γενική γραμματέας Πολιτισμού, Ολυμπία Βικάτου, χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντικό βήμα για την προώθηση του έργου, σημειώνοντας ότι στην οριστική μελέτη έχουν ενσωματωθεί οι παρατηρήσεις που είχαν διατυπωθεί κατά την προηγούμενη εξέταση από το ΚΑΣ και το ΚΣΝΜ.
Όπως έγινε γνωστό, το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει την εκπόνηση των μελετών εφαρμογής. Οι μελέτες αυτές θα υποβληθούν εκ νέου στα αρμόδια κεντρικά συμβούλια του υπουργείου Πολιτισμού προς εξέταση.
