Στο επόμενο στάδιο περνά η αναβάθμιση και επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, μετά τη θετική γνωμοδότηση των δύο Κεντρικών Συμβουλίων του Υπουργείου Πολιτισμού επί των οριστικών μελετών.
Οι μελέτες, που εξετάστηκαν από το ΚΣΝΜ και το ΚΑΣ, καλύπτουν συνολικά τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, τις τεχνικές παρεμβάσεις, τη μουσειολογική και μουσειογραφική οργάνωση, την αρχιτεκτονική τοπίου, τον φωτισμό, τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τη συντήρηση των αρχιτεκτονικών, λειτουργικών και διακοσμητικών στοιχείων του ιστορικού κτηρίου.
Τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό έχουν αναλάβει τα γραφεία Chipperfield-Τομπάζη, ενώ οι μελέτες αφορούν ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο και το μουσειακό συγκρότημα, στο οποίο περιλαμβάνεται και το Επιγραφικό Μουσείο, μοναδικό διεθνώς στο είδος του.
Χορηγία 40 εκατ. ευρώ για το σύνολο των μελετών
Η εκπόνηση των μελετών ξεκίνησε μετά την κύρωση από τη Βουλή, τον Απρίλιο του 2024, της σύμβασης χορηγίας ύψους 40 εκατ. ευρώ από τον Σπύρο και την Ντόροθυ Λάτση, στη μνήμη του Ιωάννη και της Εριέττας Λάτση.
Η χορηγία καλύπτει τη χρηματοδότηση του συνόλου των μελετών που απαιτούνται για την αναβάθμιση και επέκταση του μουσείου.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την παρέμβαση «στρατηγική επένδυση στον πολιτισμό, στην επιστημονική έρευνα και στην εξωστρέφεια της χώρας», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα εμβληματικό έργο με νέους εκθεσιακούς χώρους και ανασχεδιασμό του περιβάλλοντος χώρου στην καρδιά της Αθήνας.
Όπως ανέφερε, τον περασμένο Ιούνιο εγκρίθηκε το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Νέα είσοδος, επέκταση προς την Πατησίων και δημόσιο πάρκο
Ο σχεδιασμός προβλέπει την επέκταση του υφιστάμενου κτηρίου προς την οδό Πατησίων, τη δημιουργία νέας κεντρικής εισόδου και μιας μεγάλης πλατείας υποδοχής, καθώς και εσωτερικές συνδέσεις που θα ενοποιούν λειτουργικά το νέο τμήμα με το ιστορικό μνημείο.
Βασικός στόχος της αρχιτεκτονικής προσέγγισης είναι να διατηρηθεί σε πρωταγωνιστικό ρόλο η νεοκλασική πρόσοψη του μουσείου, διαμορφώνοντας παράλληλα νέα σχέση μεταξύ του κτηρίου, της επέκτασης, του πρασίνου και του αστικού ιστού.
Στον περιβάλλοντα χώρο σχεδιάζεται ένα εκτεταμένο δημόσιο πάρκο με πλούσια βλάστηση, χώρους συνάντησης, αναψυχής και εστίασης, ώστε το μουσείο να αποκτήσει στενότερη σχέση με την πόλη και να δημιουργηθεί ένας νέος ανοικτός χώρος πρασίνου και πολιτισμού.
Η Λίνα Μενδώνη σημείωσε ότι ο αναβαθμισμένος κήπος θα αποτελέσει «έναν νέο χώρο συνάντησης, πρασίνου και πολιτισμού, ανοικτό προς όλους», με σεβασμό στην ιστορική φυσιογνωμία του κτηρίου και με επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό.
Αναβάθμιση και του ιστορικού κτηρίου
Το έργο δεν περιορίζεται στην κατασκευή νέων χώρων. Περιλαμβάνει τεχνική και στατική αναβάθμιση τμημάτων του υφιστάμενου συγκροτήματος, βελτίωση των συνθηκών έκθεσης και αναδιοργάνωση των λειτουργιών του μουσείου, με βασική προτεραιότητα την προστασία του ιστορικού κτηρίου και των συλλογών του.
Οι μελέτες αντιμετωπίζουν το συγκρότημα ως σύνολο διακριτών αρχιτεκτονικών φάσεων, αναγνωρίζοντας την ιστορική εξέλιξή τους και επιδιώκοντας την αρμονική ένταξη των νέων επεμβάσεων.
Η τήρηση των προβλεπόμενων αρχαιολογικών και τεχνικών διαδικασιών αποτελεί, σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση του έργου, το οποίο εντάσσεται σε πολυετή διαδικασία μελετών και εγκρίσεων.
Νέοι χώροι για επισκέπτες και εκθέσεις
Η πορεία των επισκεπτών οργανώνεται με βάση σύγχρονες μουσειολογικές προδιαγραφές και θα υποστηρίζεται από ένα ευρύτερο σύνολο δημόσιων λειτουργιών.
Προβλέπονται κεντρικό φουαγιέ με εκδοτήρια εισιτηρίων και σημεία πληροφόρησης, χώροι φύλαξης προσωπικών αντικειμένων, εγκαταστάσεις υγιεινής, εστιατόριο, πολυλειτουργικό αμφιθέατρο, πωλητήριο και χώροι περιοδικών εκθέσεων.
Η παρέμβαση φιλοδοξεί παράλληλα να βελτιώσει τις συνθήκες για την προστασία, τη μελέτη και την ανάδειξη των αρχαιοτήτων, να ενισχύσει την εκπαιδευτική και ερευνητική αποστολή του μουσείου και να προσφέρει σύγχρονες υπηρεσίες στους επισκέπτες.
Από τη Νεολιθική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα
Η κεντρική μουσειολογική ιδέα οργανώνει μια ενιαία αφήγηση της εξέλιξης του ελληνικού πολιτισμού από τη Νεολιθική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα, η οποία θα αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα, δύο στην επέκταση και δύο στο ιστορικό κτήριο.
Ένας κεντρικός άξονας θα λειτουργεί ως βασικό στοιχείο προσανατολισμού, συνδέοντας τις διαφορετικές ιστορικές περιόδους και αναδεικνύοντας τη διαχρονική εξέλιξη της ελληνικής τέχνης, με ιδιαίτερη έμφαση στη γλυπτική.
Στην επέκταση, η μόνιμη συλλογή θα αναπτύσσεται μέσα από δύο διαφορετικούς τύπους χώρων. Προβλέπονται ευέλικτες αίθουσες ελεύθερης ροής, με πολλαπλές οπτικές φυγές και αξιοποίηση του φυσικού φωτισμού, αλλά και μικρότεροι, ελεγχόμενοι εκθεσιακοί χώροι για περισσότερο εστιασμένη εμπειρία θέασης.
Ιδιαίτερο στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί το κεντρικό αίθριο με υδάτινο στοιχείο στο υπόγειο επίπεδο, το οποίο θα συμβάλλει στον φυσικό φωτισμό, στον προσανατολισμό των επισκεπτών και στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας των νέων χώρων.
Η Λίνα Μενδώνη ευχαρίστησε τις ομάδες των μελετητών και ιδιαίτερα τον David Chipperfield για τη συνεργασία με τη διοίκηση και τα στελέχη του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Υπουργείου Πολιτισμού, τονίζοντας ότι το νέο μουσείο πρέπει να είναι αντάξιο της μοναδικότητας και της παγκόσμιας σημασίας των συλλογών του.
