Η επίθεση στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, για τον «εθνικισμό / πατριωτισμό» φέρνει ξανά στην επιφάνεια το γνώριμο αντι-αμερικανικό αφήγημα του Αλέξη Τσίπρα.
Το πολυδιαφημισμένο πολιτικό rebranding του Αλέξη Τσίπρα φαίνεται πως δοκιμάστηκε στην πρώτη μεγάλη αφορμή και μάλιστα κάτω από την Ακρόπολη, εκεί όπου ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για πατρίδα, εθνική κυριαρχία, εθνική ταυτότητα και τον ρόλο της Δύσης, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του πρώην πρωθυπουργού. Ο Τσίπρας δήλωσε ότι τον ενόχλησε η αναφορά του Ρούμπιο στον «εθνικισμό» και συνέδεσε τον όρο με τα κρεματόρια του Άουσβιτς και το αιματοκύλισμα της Ευρώπης, επιχειρώντας να δώσει στη συγκεκριμένη αναφορά ένα σαφές πολιτικό και ιστορικό φορτίο. Μόνο που η ομιλία του Αμερικανού ΥΠΕΞ είχε πολύ ευρύτερο περιεχόμενο και η απομόνωση μιας λέξης για να στηθεί πάνω της ολόκληρη πολιτική αντιπαράθεση θυμίζει περισσότερο τις παλιές συνταγές του Τσίπρα παρά το νέο πρόσωπο που επιχειρεί να παρουσιάσει. Και κάπως έτσι, πίσω από το rebranding, επιστρέφουν οι γνώριμες αναφορές στην Αμερική, ο αντιαμερικανισμός που απευθύνεται στο παραδοσιακό αριστερό ακροατήριο και ένα πολιτικό αφήγημα που μοιάζει να έχει αλλάξει περισσότερο περιτύλιγμα παρά περιεχόμενο.
Κάτι πήγε στραβά με το περίφημο rebranding του Αλέξη Τσίπρα. Εκεί που περιμένει κανείς να δει τον νέο, μεταμορφωμένο και απαλλαγμένο από τα πολιτικά κουσούρια του παρελθόντος Τσίπρα, εμφανίζεται ξανά ο παλιός γνώριμος. Αυτή τη φορά κάτω από την Ακρόπολη, με αφορμή την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο. Μία λέξη του Αμερικανού ΥΠΕΞ φαίνεται πως ήταν αρκετή για να ξεσκονιστούν τα παλιά πολιτικά αντανακλαστικά και να βγει από το συρτάρι το γνώριμο αντι-αμερικανικό λεξιλόγιο.
Το αντι-αμερικανικό αφήγημα
Ο Τσίπρας δήλωσε ότι τον ενόχλησε η αναφορά του Ρούμπιο στον «εθνικισμό» και έσπευσε να τη συνδέσει με τα κρεματόρια του Άουσβιτς και το αιματοκύλισμα της Ευρώπης. Μόνο που η ομιλία του Αμερικανού ΥΠΕΞ ήταν πολύ πιο σύνθετη από αυτή την αποσπασματική ανάγνωση. Ο Ρούμπιο μίλησε για πατρίδα, εθνική κυριαρχία, την ανάγκη ανασύνταξης της Δύσης και τη σχέση του πολίτη με το έθνος. Η λέξη «nationalism» υπήρξε, ασφαλώς, αλλά το να πάρεις μία λέξη από μια ολόκληρη ομιλία και να χτίσεις πάνω της ένα ολόκληρο πολιτικό αφήγημα είναι μάλλον εύκολη δουλειά.
Και εδώ εμφανίζεται το άλλο ενδιαφέρον κομμάτι της υπόθεσης: τα αγγλικά. Όταν κάποιος επιχειρεί να αποδώσει πολιτικό νόημα σε μια ομιλία που έγινε στα αγγλικά, η λεπτομέρεια της γλώσσας δεν είναι ακριβώς αμελητέα. Άλλο το «nationalism» ως όρος μέσα σε μια συγκεκριμένη πολιτική επιχειρηματολογία και άλλο η αυθαίρετη πολιτική μετάφραση που το μετατρέπει αυτομάτως σε συνώνυμο του ιστορικού εφιάλτη της Ευρώπης. Εκτός αν η μετάφραση γίνεται όχι από τα αγγλικά στα ελληνικά, αλλά από τον Ρούμπιο στον Τσίπρα.
Και κάπου εδώ η παλιά πολιτική συνταγή κάνει ξανά την εμφάνισή της. Η Αμερική ως εύκολος αντίπαλος, η Ουάσιγκτον ως δύναμη που πρέπει να μπει απέναντι και ένα μήνυμα που απευθύνεται με ασφάλεια στο αριστερό ακροατήριο. Ο αντιαμερικανισμός, άλλωστε, μπορεί να αλλάζει ένταση και συσκευασία, αλλά παραμένει ένα πολιτικό προϊόν με σταθερή πελατεία. Και ο Τσίπρας γνωρίζει πολύ καλά πώς να το σερβίρει.
Τελικά, ίσως εδώ βρίσκεται και η ουσία του περίφημου rebranding. Όσο κι αν αλλάζουν τα ονόματα, τα σχήματα και οι πολιτικές ταμπέλες, κάποια πράγματα αποδεικνύονται ανθεκτικά στον χρόνο. Ή, όπως λέει και η παροιμία: «Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άσπρισε το μαλλί του, μήτε τη γνώμη άλλαξε, μήτε την κεφαλή του». Το ερώτημα είναι αν ο νέος Τσίπρας είναι πράγματι νέος ή απλώς ο παλιός Τσίπρας με καινούργιο πολιτικό περιτύλιγμα.
