Σε μια κίνηση που ήδη κυριαρχεί σε ελληνικά και αλβανικά μέσα ως σημείο καμπής για την ενεργειακή γεωγραφία των Βαλκανίων, ο Ομιλος AKTOR «κλείδωσε» συμφωνία 20ετούς διάρκειας για την προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Αλβανία, συνολικής αξίας που προσεγγίζει τα 6 δισ. ευρώ.
Η συμφωνία προβλέπει την παράδοση 1 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς την κρατική ALBGAZ, με έναρξη το 2030, εντάσσοντας την αλβανική αγορά σε ένα νέο, πιο σύνθετο ενεργειακό δίκτυο.
Η συμφωνία υπογράφηκε στα Τίρανα, παρουσία του πρωθυπουργού Εντι Ράμα, με την αλβανική πλευρά να τη χαρακτηρίζει «στρατηγική στροφή» προς την ενεργειακή διαφοροποίηση και την ασφάλεια εφοδιασμού. Στην ελληνική αγορά, η εξέλιξη ερμηνεύεται ως ενίσχυση του ρόλου ελληνικών ομίλων στη διαμόρφωση του νέου ενεργειακού χάρτη της περιοχής, με αιχμή το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τις διασυνδέσεις.
Παράλληλα με την εμπορική συμφωνία, ο Ομιλος AKTOR προχώρησε και σε μνημόνιο συνεργασίας με το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας για την ανάπτυξη ολοκληρωμένου ενεργειακού κόμβου. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο, ισχύος περίπου 380 μεγαβάτ, εξέλιξη που, σύμφωνα με αλβανικά δημοσιεύματα, μπορεί να καλύψει σημαντικό μέρος της μελλοντικής ζήτησης της χώρας και να λειτουργήσει ως βάση για βιομηχανική ανάπτυξη. Κοινός παρονομαστής στα δημοσιεύματα και των δύο πλευρών είναι ο λεγόμενος νότιος άξονας υγροποιημένου φυσικού αερίου, που εμφανίζεται πλέον όχι ως θεωρητικό σχέδιο αλλά ως υπό διαμόρφωση ενεργειακός διάδρομος με πραγματικά έργα και χρηματοδότηση.
Η διαδρομή αυτή συνδέει το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, περνώντας από ελληνικές υποδομές και καταλήγοντας στα Δυτικά Βαλκάνια, με προοπτική περαιτέρω επέκτασης.
Διατλαντική συνεργασία
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, περιέγραψε με σαφήνεια το στρατηγικό βάθος της συμφωνίας. «Κάναμε ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, μιας πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να προσφέρει στην Ευρώπη ενεργειακή ασφάλεια μέσω του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι το έργο υποστηρίζεται ενεργά από αμερικανικούς θεσμούς και εντάσσεται σε ευρύτερη διατλαντική συνεργασία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι συμφωνίες αυτές «απελευθερώνουν τις δυνατότητες του διαδρόμου και δημιουργούν νέες, σταθερές ροές ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά», ενώ υπογράμμισε ότι ο νότιος άξονας «δεν αποτελεί απλώς μια επένδυση υποδομών αλλά κρίσιμο κρίκο για τη θωράκιση της περιοχής απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις».
Αναλύσεις στην ελληνική πλευρά εστιάζουν στη σύνδεση του έργου με τις ήδη αναπτυσσόμενες υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ελλάδα και τη δυνατότητα μεταφοράς ποσοτήτων προς τα Βαλκάνια, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακής πύλης. Από την άλλη, τα αλβανικά μέσα δίνουν έμφαση στο γεγονός ότι η χώρα αποκτά για πρώτη φορά πρόσβαση σε μακροπρόθεσμη και αξιόπιστη τροφοδοσία φυσικού αερίου, κάτι που μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος ενέργειας και μεγαλύτερη επενδυτική ελκυστικότητα. Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η χρονική συγκυρία της συμφωνίας δεν είναι τυχαία.
Η Ευρώπη συνεχίζει να αναζητά εναλλακτικές πηγές προμήθειας, ενώ η ζήτηση για υγροποιημένο φυσικό αέριο παραμένει υψηλή λόγω της αστάθειας στις διεθνείς αγορές. Σε αυτό το περιβάλλον, έργα που ενισχύουν τη διαφοροποίηση και τις διασυνδέσεις αποκτούν αυξημένη σημασία.
Γεωπολιτική ισχύς
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την υλοποίηση των έργων εντός χρονοδιαγραμμάτων. Η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες επενδύσεις κρίνουν όχι μόνο την ενεργειακή επάρκεια αλλά και τη γεωπολιτική ισχύ των χωρών που συμμετέχουν.
Στην προκειμένη περίπτωση, ο νότιος άξονας υγροποιημένου φυσικού αερίου αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο επιρροής και ανάπτυξης για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Εγκυροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο ενεργειακός χάρτης των Βαλκανίων αρχίζει να αλλάζει με πιο γρήγορους ρυθμούς, μεταφέροντας το επίκεντρο από τις παραδοσιακές διαδρομές σε νέες, πιο ευέλικτες και διεθνοποιημένες ροές ενέργειας.
