Ρώσοι στρατιώτες μιλούν για εκτελέσεις, βασανιστήρια και αποστολές αυτοκτονίας στο ουκρανικό μέτωπο, αποκαλύπτοντας την ακραία βία και φρίκη του πολέμου.
Η πρώτη γραμμή στο μέτωπο της Ουκρανίας, αποκαλύπτει μια φρίκη που δύσκολα περιγράφεται: εκτελέσεις, βασανιστήρια και αποστολές αυτοκτονίας, όπου οι στρατιώτες στέλνονται σαν αναλώσιμα. Οι μαρτυρίες αποκαλύπτουν την ακραία βία και την κατάρρευση της τάξης στο στρατό της Ρωσίας, φέρνοντας στο φως ψυχικά τραύματα και την απίστευτη πίεση που βιώνουν οι άνδρες στο πεδίο μάχης.
Τέσσερις Ρώσοι στρατιώτες που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του πολέμου, μιλούν για πρώτη φορά στο BBC για τη φρίκη και τη βαρβαρότητα, όπως την έζησαν οι ίδιοι στο ουκρανικό μέτωπο, όπως αναφέρει το skai.gr.
Οι μαρτυρίες
Ένας στρατιώτης ανέφερε ότι είδε με τα μάτια του έναν στρατιώτη να εκτελείται κατόπιν διαταγής του διοικητή του, ο οποίος ανακηρύχθηκε «Ήρωας της Ρωσίας» το 2024.
Ένας δεύτερος, που υπηρετούσε σε διαφορετική μονάδα, είπε ότι είδε τον διοικητή του να πυροβολεί τέσσερις άνδρες. «Τους ήξερα», λέει για τους στρατιώτες που εκτελέστηκαν. «Θυμάμαι έναν από αυτούς να φωνάζει "Μην πυροβολείτε, θα κάνω ό,τι θέλετε!"».
Τρίτος μάρτυρας μίλησε για τις σορούς 20 συναδέλφων του που είδε να κείτονται σε έναν λάκκο, οι οποίοι είχαν εκτελεστεί από τους συντρόφους τους.
Το ντοκιμαντέρ
Στο ντοκιμαντέρ του BBC «The Zero Line: Inside Russia's War», άνδρες περιγράφουν λεπτομερώς πώς βασανίστηκαν επειδή αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στη λεγόμενη επιχείρηση «κρεατομηχανή», τις αποστολές αυτοκτονίας. Οι ρωσικές δυνάμεις λέγεται πως στέλνουν κύματα ανδρών πέρα από την πρώτη γραμμή, για να εξαντλήσουν τις ουκρανικές δυνάμεις.
Και οι τέσσερις πρώην στρατιώτες ζουν σήμερα εκτός Ρωσίας και όσα περιγράφουν είναι μια ωμή αποτύπωση του πολέμου.
Βασανιστήρια, εξευτελισμοί, λιμοκτονία
Ένας από τους άνδρες, του οποίου η δουλειά ήταν να αναγνωρίζει και να μετρά τους νεκρούς στρατιώτες, παρείχε λεπτομερείς λίστες που δείχνουν ότι είναι ο μόνος επιζών από μια ομάδα 79 ανδρών με τους οποίους είχε επιστρατευτεί.
Επειδή αρνήθηκε να πάει στο μέτωπο, λέει ότι βασανίστηκε και εξευτελίστηκε. Άλλοι στη μονάδα του που αρνήθηκαν υποβλήθηκαν σε ηλεκτροπληξία, τους άφηναν να λιμοκτονούν και στη συνέχεια τους έστελναν στο μέτωπο χωρίς όπλα, όπως περιέγραψε.
Στη Ρωσία αναφέρεται στον αριθμό των θυμάτων, ωστόσο το βρετανικό υπουργείο Άμυνας εκτιμά πως περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια Ρώσοι στρατιώτες έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από την έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022.
Η ρωσική κυβέρνηση δηλώνει ότι οι ένοπλες δυνάμεις της «ενεργούν με τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση, στο μέτρο του δυνατού υπό τις συνθήκες συγκρούσεων υψηλής έντασης, και αντιμετωπίζουν το προσωπικό τους με τη μέγιστη δυνατή προσοχή». «Οι πληροφορίες σχετικά με φερόμενες παραβιάσεις και εγκλήματα διερευνώνται δεόντως», πρόσθεσε. «Δεν είμαστε σε θέση να επαληθεύσουμε ανεξάρτητα την ακρίβεια ή την αυθεντικότητα των πληροφοριών που παράσχετε», σημειώνει η Μόσχα.
Οι λεπτομερείς μαρτυρίες και των τεσσάρων ανδρών επιβεβαιώνουν επίσης τις αναφορές για κατάρρευση της τάξης και του νόμου στο ρωσικό μέτωπο.
Ο Ίλια, ο στρατιώτης που ταυτοποιούσε και μετρούσε τους νεκρούς, είναι ένας από τους άνδρες που λέει ότι είδε συντρόφους του να σκοτώνονται από διοικητές.
Πριν από τον πόλεμο, ο 35χρονος δίδασκε παιδιά με ειδικές ανάγκες και αυτισμό στο Κουνγκούρ, στα Ουράλια Όρη. Τον Μάιο του 2024, η αστυνομία εμφανίστηκε στο σπίτι των γονιών του και του είπε πως πρέπει να καταταγεί.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, επιστρατεύτηκε μαζί με 78 άλλους άνδρες σε ένα κέντρο στρατολόγησης στην πόλη Περμ. «Σχεδόν όλοι ήταν μεθυσμένοι», λέει. «Εμπρός στη μάχη! Θα πιάσουμε τον Ζελένσκι και θα υψώσουμε τη σημαία μας!», θυμάται να φωνάζουν. «Τους παρακολουθούσα και σκεφτόμουν: "Πώς κατέληξα εδώ;" Ήμουν πολύ φοβισμένος», λέει.
Κατά την άφιξή τους στην Ουκρανία, ο Ίλια λέει ότι οι περισσότεροι άνδρες στάλθηκαν κατευθείαν στο μέτωπο. Ο ίδιος, όπως αναφέρει, δεν ήθελε να πυροβολήσει και να σκοτώσει κάποιον και έτσι κατέληξε στο διοικητήριο.
«Φυσικά σκοτώνουν τους δικούς τους άνδρες»
Οι συνθήκες ήταν σκληρές και, όπως περιγράφει, είδε τέσσερις ανθρώπους να πυροβολούνται εξ επαφής από έναν διοικητή — έναν στην Παντελεϊμόνιβκα και τρεις στο Νοβοάζοφσκ, και τα δύο στην κατεχόμενη από τη Ρωσία περιοχή του Ντονέτσκ στην ανατολική Ουκρανία — επειδή είχαν εγκαταλείψει την πρώτη γραμμή και αρνήθηκαν να επιστρέψουν.
«Το πιο λυπηρό είναι ότι τους γνώριζα. Θυμάμαι έναν από αυτούς να φωνάζει "Μην πυροβολείς, θα κάνω ό,τι θέλεις!", αλλά αυτός ο διοικητής τους σκότωσε», λέει ο Ίλια.
Η εκτέλεση είναι τιμωρία για όσους αρνούνται να εκτελέσουν διαταγές ενώ είναι και ένας τρόπος εκφοβισμού για τους άλλους στρατιώτες.
«Η μοίρα εξαρτάται από τον διοικητή σου. Ο διοικητής λέει στο ραδιόφωνο: "Σκοτώστε αυτόν, σκοτώστε εκείνον"», λέει ο Ίλια.
Οι εκτελέσεις στρατιωτών που αρνήθηκαν να εκτελέσουν διαταγές δεν περιορίζονταν στη μονάδα του. «Φυσικά σκοτώνουν τους δικούς τους άνδρες, είναι κάτι φυσιολογικό», λέει ο Ντίμα.
Πριν από τον πόλεμο, ο 34χρονος ζούσε με τη γυναίκα και την κόρη του στη Μόσχα και εργαζόταν ως τεχνικός πλυντηρίων πιάτων.
Μια μέρα, ενώ ήταν στον δρόμο για τη δουλειά του, τον σταμάτησε μια ομάδα αστυνομικών. «Κοίταξαν το διαβατήριό μου, έκαναν κάτι στον φορητό υπολογιστή τους και μου είπαν "αν δεν πας στον στρατό, θα πας φυλακή"», θυμάται.
Ο Ντίμα λέει ότι δεν ήθελε να σκοτώσει κανέναν, οπότε, παρά το γεγονός ότι δεν είχε καμία ιατρική εμπειρία, εντάχθηκε σε μια μονάδα παραϊατρικών. Αργότερα μετατέθηκε σε μια ταξιαρχία όπου έπρεπε να μεταφέρει τραυματίες στρατιώτες από το μέτωπο.
Εκεί, στην 25η Ταξιαρχία, ο Ντίμα λέει ότι είδε συναδέλφους του να εκτελούνται κατόπιν διαταγής του διοικητή του.«Το είδα με τα μάτια μου, 2-3 μέτρα μακριά. Δολοφονίες, απλά κλικ, κλακ, μπαμ. Δεν είναι δράμα, δεν είναι ταινία, είναι η πραγματική ζωή», λέει.
Ο διοικητής του Ντίμα, Αλεξέι Ξενοφόντοφ, τιμήθηκε με το Χρυσό Αστέρι, το υψηλότερο κρατικό μετάλλιο, και ανακηρύχθηκε «Ήρωας της Ρωσίας» το 2024.
Ωστόσο, ο Ξενοφόντοφ έχει καταγγελθεί από τις οικογένειες των ανδρών που έχασαν τη ζωή τους στη μονάδα του. Σε κοινή επιστολή τους τον Ιανουάριο του 2025, απευθύνθηκαν απευθείας στον Πούτιν ζητώντας του να διερευνήσει τις καταγγελίες για βιαιότητες στη μονάδα του.
«Υπερασπίστηκαν την πατρίδα μας με τιμή και υπερηφάνεια. Αλλά στην πραγματικότητα βρέθηκαν στη συμμορία αυτών των διοικητών, οι οποίοι έλαβαν βραβεία για δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και αγνοούμενους», αναφέρει η επιστολή. «Και συνεχίζουν να εξοντώνουν τους άνδρες μας».
«Μας έφεραν 20 νεαρούς - Τους πήραν τις τραπεζικές κάρτες»
Ο Ντίμα χαρακτηρίζει τον Ξενοφόντοφ ως «χασάπη». «Έδωσε πάρα πολλές διαταγές για τη δολοφονία στρατιωτών, έχει πάρα πολύ αίμα στα χέρια του, πάρα πολύ».
Ο Ντίμα περιγράφει επίσης πώς είδε τα πτώματα 20 ανδρών, που είχαν φτάσει στη βάση του το προηγούμενο βράδυ, να κείτονται σε ένα χαντάκι, πυροβολημένοι.
Ο ίδιος αναφέρει πως μίλησε με αρκετούς από τους άνδρες, που ήταν όλοι πρώην κατάδικοι, πριν δει να τους παίρνουν το επόμενο πρωί.
Λόγω του ρόλου του, ο Ντίμα λάμβανε ενημέρωση για τους νεκρούς Ρώσους και, όπως λέει, του είπαν πως οι άνδρες αυτοί είχαν πυροβοληθεί από έναν διοικητή και ότι τους είχαν πάρει τις τραπεζικές κάρτες.
«Μας έφεραν 20 νεαρούς. Απλώς τους πήραν τις τραπεζικές κάρτες και τους σκότωσαν», θυμάται. «Δεν είναι πρόβλημα να διαγράψεις κάποιον. Απλώς συντάσσεις μια αναφορά».
Ο Ντίμα λέει ότι του είπαν πως οι τραπεζικές κάρτες είχαν κατασχεθεί από τους διοικητές.
Στο ντοκιμαντέρ του BBC φιλοξενείται και η μαρτυρία ενός ακόμη πρώην ανώτερου αξιωματικού, ο οποίος αναφέρει πως υπηρέτησε στον ρωσικό στρατό για 17 χρόνια. Ο πρώην αξιωματικός λέει ότι μίλησε με έναν άνδρα που είχε βοηθήσει στη δολοφονία μιας ομάδας υψηλόβαθμων αξιωματικών.
Ο ίδιος ήταν μέλος μιας «ομάδας εξόντωσης που είχε αποσταλεί για να εξοντώσει τους επιζώντες», θυμάται. «Δεν έχω δει ποτέ κάτι παρόμοιο σε όλα τα χρόνια της θητείας μου», τονίζει.
Επιχείρηση «κρεατομηχανή»
Και οι τέσσερις άνδρες περιέγραψαν με γλαφυρές λεπτομέρειες πώς τους έβλεπαν ως αναλώσιμους και τους έστελναν στην «κρεατομηχανή» στα ουκρανικά πεδία μάχης. Πρόκειται κυριολεκτικά για αποστολές αυτοκτονίας.
«Είδα τους διοικητές να στέλνουν κύματα ανδρών, να τους πετάνε σαν κρέας στους Ουκρανούς για να εξαντληθούν τα πυρομαχικά και τα drones τους και να μπορέσει άλλο κύμα να φτάσει στον στόχο του», λέει ένας άλλος πρώην στρατιώτης, ο Ντένις.
Κάθε μέρα το 2025, περίπου 900-1.500 Ρώσοι σκοτώνονταν ή τραυματίζονταν στην Ουκρανία, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Ντίμα εξηγεί πώς λειτουργούν αυτές οι αποστολές αυτοκτονίας στην πράξη. «Στέλνεις τρεις άντρες, μετά άλλους τρεις. Αν δεν πετύχει, στέλνεις 10. Αν δεν πετύχει με 10, στέλνεις 50», λέει. «Τελικά θα περάσεις. Αυτή είναι η λογική του στρατού. Είχαμε 200 νεκρούς σε τρεις μέρες. Στην πρώτη επίθεση μας συνέτριψαν, το τάγμα μας καταστράφηκε σε μόλις τρεις μέρες», λέει.
Στη συνέχεια, ο Ντίμα δείχνει ένα βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Οκτώβριο του 2023, με μητέρες και συζύγους ανδρών που σκοτώθηκαν στη μονάδα του να διαμαρτύρονται για τις τεράστιες απώλειες.
Μια γυναίκα ακούγεται να λέει: «Οι άνδρες μας έλαβαν εντολή να προχωρήσουν οπλισμένοι με πολυβόλα και φτυάρια». Μια άλλη λέει: «Οι απώλειες είναι τρομερές. Οι άνδρες μας σφαγιάζονται».
Όσοι δεν σκοτώνονται επειδή αρνούνται να επιτεθούν συχνά αντιμετωπίζουν τρομερές και απάνθρωπες συνέπειες, λέει ο Ίλια.
Ο ίδιος έδειξε ένα βίντεο στο Telegram με άνδρες από τη μονάδα του στην Παντελεϊμόνιβκα του Ντονέτσκ. «Ας ταΐσουμε τα ζώα», λέει ένας άνδρας πριν σηκώσει ένα καπάκι για να δείξει τρεις άνδρες που βρίσκονται μέσα σε έναν λάκκο.
«Ω, πεινάτε; Θέλετε να σας ταΐσουμε;», ρωτά ο άνδρας που τραβάει το βίντεο. Ένας άλλος ρίχνει ξηρούς κόκκους στον λάκκο. «Κοίτα πώς τρώει», λέει ο άνδρας που τραβάει το βίντεο.
Κάποιοι στρατιώτες λιμοκτονούσαν για μέρες και υποβάλλονταν σε ηλεκτροπληξία πριν σταλούν άοπλοι σαν πρόβατα στη σφαγή, κατά τον Ίλια.
Ο ίδιος υποβλήθηκε σε βασανιστήρια, λέει, αφού αρνήθηκε να συμμετάσχει σε μια σφαγή.
«Με έδεσαν σε ένα δέντρο, με χτύπησαν με ένα γκλοπ, ενώ κάποιες φορές έβαζαν και το όπλο στο κεφάλι μου. Επίσης, δεν ξέρω πώς να το περιγράψω… με χρησιμοποίησαν ως τουαλέτα. Ο διοικητής είχε πει σε όλους: "Έχουμε καινούργια τουαλέτα". Ήμουν δεμένος για μισή μέρα».
Αφού τον έλυσαν, ο Ίλια επιχείρησε να αυτοκτονήσει.
Ο Ντενίς, ο οποίος λέει πως πήγαινε κρυφά φαγητό και νερό στους στρατιώτες που βρίσκονταν στο λάκκο, έδειξε στο βρετανικό δίκτυο και έναν λιποτάκτη πάνω στον οποίο άλλοι στρατιώτες ουρούσαν.
«Είναι μια ταπείνωση της τιμής και της αξιοπρέπειας ενός ατόμου. Στον ρωσικό στρατό αυτό έχει γίνει norma», λέει. «Είναι παράνομο, αλλά κανείς δεν τιμωρείται γι’ αυτό. Αντίθετα, οι άνδρες ενθαρρύνονται να το κάνουν».
Ο 27χρονος Ντένις δείχνει επίσης μια φωτογραφία που, όπως λέει, τραβήχτηκε λίγο αφότου τον είχε χτυπήσει ένας ανώτερός του, σπάζοντάς του τα δύο μπροστινά δόντια, επειδή δεν ήθελε να πάει να αναζητήσει ένα χαμένο drone. «Ήταν τρομερό, απλά έπρεπε να συνεχίσω».
Ο Ντίμα τελικά προήχθη, παρά το γεγονός ότι είχε δηλώσει ότι δεν ήθελε να γίνει αξιωματικός. Μετά την προαγωγή του, δεν έστελνε τους άνδρες του σε επικίνδυνες αποστολές, λέει. «Αρνήθηκα να το κάνω. Δεν χρειαζόταν να πάω εγώ ο ίδιος, αλλά δεν μπορούσα απλά να τους δώσω την εντολή».
«Μου έκαναν ηλεκτροσόκ επί 72 ημέρες καθημερινά»
Αυτό οδήγησε στη σύλληψή του από τη στρατιωτική αστυνομία και στη μεταφορά του στο Ζάιτσεβο, μια πρόχειρη φυλακή, λέει ο Ντίμα. «Εκεί με βασάνιζαν με ηλεκτροσόκ κάθε μέρα για 72 ημέρες», όπως λέει.
«Μόνο βασανιστήρια, κάθε μέρα με αδιάφορα πρόσωπα. Χωρίς συναισθήματα, ήταν τρελό», λέει, αναφερόμενος στους βασανιστές του.
Όλοι οι άνδρες με τους οποίους μίλησε το BBC βρίσκονται εκτός Ρωσίας, αλλά φέρουν ψυχικά τραύματα από το μέτωπο στην Ουκρανία.
«Έχω εφιάλτες. Βλέπω ένα δάσος γεμάτο πτώματα, ανθρώπους με κατεστραμμένα πρόσωπα, βρώμικα λευκά στόματα γεμάτα αίμα. Η μυρωδιά... δεν μυρίζει, έχει γεύση», λέει ο Ντίμα.
«Είμαι εγκληματίας και κανείς δεν νοιάζεται. Και το έγκλημά μου είναι πως δεν θέλω να σκοτώνω», λέει.
«Στον ρωσικό στρατό υπάρχουν πάρα πολλοί άνδρες που δεν θέλουν αυτόν τον πόλεμο, που μισούν τους διοικητές, που μισούν τον Πούτιν, που μισούν το σύστημά μας, και πρέπει να μας λυγίσουν». Ο Ίλια λέει ότι αγαπά τη χώρα του, «αλλά όχι αυτό που της έχει κάνει ο Πούτιν».
«Μπορούν να λυγίσουν τον καθένα, δεν έχει σημασία αν είσαι δυνατός ή όχι. Εμένα παραλίγο να λυγίσουν, αλλά δεν τα κατάφεραν πλήρως», καταλήγει.
