Διπλή παρέμβαση σε δύο από τα μεγαλύτερα μέτωπα πίεσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενεργοποιεί η κυβέρνηση από την 1η Οκτωβρίου, επιχειρώντας να υψώσει ανάχωμα τόσο στην ενεργειακή ακρίβεια όσο και στο ιδιωτικό χρέος.
Το πακέτο συνδυάζει αυξημένη επιδότηση στο diesel, διεύρυνση της ρύθμισης από τις 72 στις 120 δόσεις και νέα αυστηρότερα όρια στη λειτουργία των servicers. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το πολιτικό στίγμα από το Υπουργικό Συμβούλιο, ενώ ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε το νέο πλαίσιο για τους οφειλέτες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Με τη διεθνή ενεργειακή κρίση να εξακολουθεί να πιέζει τιμές και οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ο πρωθυπουργός έβαλε στο τραπέζι μια σειρά νέων στοχευμένων παρεμβάσεων. «Είναι ώρα για κοινές και τολμηρές κινήσεις», ανέφερε στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ενώ για το πετρέλαιο θέρμανσης επανέλαβε ότι στόχος της κυβέρνησης παραμένει τιμή χαμηλότερη από 1,75 ευρώ το λίτρο.
Στο μέτωπο των χρεών, η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να διευρύνει τις 72 δόσεις σε 120 αποτέλεσε μία από τις εκπλήξεις του πακέτου και απάντησε σε ένα αίτημα που οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είχαν επαναφέρει με επιμονή.
Ο πρωθυπουργός μίλησε για «μία γενναία πρωτοβουλία», δίνοντας περισσότερο χρόνο αποπληρωμής σε πολίτες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να σηκώνουν βάρη από παλαιές οφειλές. Οπως τόνισε, «σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, δίνουμε περισσότερο χρόνο και μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση», ώστε περισσότεροι οφειλέτες να επιστρέψουν στη συνέπεια. Η κυβέρνηση είχε μέχρι τώρα κινηθεί πιο συγκρατημένα, με τον πρωθυπουργό να επιμένει ότι κάθε νέα ρύθμιση πρέπει να προστατεύει παράλληλα και την κουλτούρα πληρωμών. Τον Ιούνιο είχε εξηγήσει ότι δεν μπορεί να αγνοείται η συνέπεια των πολιτών που εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Με τις 120 δόσεις, το οικονομικό επιτελείο διευρύνει πλέον το πεδίο στήριξης, δίνοντας μεγαλύτερη ανάσα κυρίως στις μικρές επιχειρήσεις που θέλουν να παραμείνουν ενήμερες. Η ρύθμιση θα περιλαμβάνει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2024, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή 30 ευρώ. Στο νέο σχήμα θα μπορούν να περάσουν αυτόματα και όσοι βρίσκονται ήδη στις 72 δόσεις. Για παράδειγμα, σε χρέος 12.000 ευρώ, η απλή διαίρεση σε 72 δόσεις αντιστοιχεί περίπου σε 167 ευρώ τον μήνα πριν από τόκους και επιβαρύνσεις, ενώ στις 120 δόσεις η βάση υποχωρεί στα 100 ευρώ.
Ελαφρύνσεις στα καύσιμα κίνησης
Στα καύσιμα, το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στο diesel κίνησης. Η κρατική επιδότηση αυξάνεται από τα 10 στα 15 λεπτά ανά λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου και, μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων, η συνολική ελάφρυνση μπορεί να φτάσει τα 20 λεπτά. Η επιλογή του diesel συνδέεται με τη μεγαλύτερη επίδρασή του σε μεταφορές, αγροτική παραγωγή και εφοδιαστική αλυσίδα, δηλαδή σε κόστη που στη συνέχεια περνούν και στις τελικές τιμές προϊόντων.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη περιγράψει την ιεράρχηση της κυβέρνησης ως «πετρέλαιο θέρμανσης, ντίζελ, βενζίνη», δίνοντας προτεραιότητα πρώτα στη θέρμανση και στη συνέχεια στο καύσιμο που επηρεάζει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα. Εάν το diesel βρίσκεται στα 2,20 ευρώ το λίτρο και περάσει ολόκληρη η ελάφρυνση στην αντλία, η τιμή μπορεί να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ. Σε γέμισμα 50 λίτρων η διαφορά φτάνει τα 10 ευρώ.
Προστασία των οφειλετών
Στο δεύτερο μεγάλο μέτωπο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης έθεσε με σαφήνεια το πλαίσιο για τους servicers. «Με το νέο πλαίσιο βάζουμε καθαρούς κανόνες στην αγορά του ιδιωτικού χρέους και πραγματικές συνέπειες όταν αυτοί παραβιάζονται», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «προστατεύουμε τους συνεπείς οφειλέτες» και ότι όσοι παραβιάζουν τους κανόνες θα λογοδοτούν. Για πρώτη φορά μπαίνει ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις. Σε οφειλή 100.000 ευρώ, αν ζητούνταν προκαταβολή 40%, ο οφειλέτης θα έπρεπε να βρει 40.000 ευρώ. Με το νέο πλαφόν, το ανώτατο ποσό περιορίζεται στις 15.000 ευρώ, αφήνοντας διαφορά 25.000 ευρώ σε άμεση ρευστότητα. Σε οφειλή 200.000 ευρώ, μια υποθετική προκαταβολή 50% θα ήταν 100.000 ευρώ, ενώ πλέον το ανώτατο ποσό διαμορφώνεται στις 30.000 ευρώ.
Παράλληλα, μπαίνουν συγκεκριμένες προθεσμίες εκεί όπου μέχρι σήμερα η διαπραγμάτευση μπορούσε να παρατείνεται. Ο Κ. Πιερρακάκης σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «για πρώτη φορά μπαίνει τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες». Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά εντός τριών μηνών με πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη, ενώ ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για την απάντησή του. Αν δεν δοθεί πλήρης εικόνα της οφειλής μέσα σε 45 ημέρες, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας. Σε περίπτωση παραβίασης ενεργής ρύθμισης από servicer, προβλέπεται ακυρότητα της σχετικής πράξης, πίστωση πέντε δόσεων στον οφειλέτη και διοικητικά πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως τις 500.000 ευρώ. Σε μηνιαία δόση 600 ευρώ, η πίστωση των πέντε δόσεων αντιστοιχεί σε 3.000 ευρώ.
Η επόμενη μέρα και η εφαρμογή των μέτρων
Από την 1η Οκτωβρίου, το βάρος περνά στην εφαρμογή. Στην αντλία θα μετρηθεί η ουσιαστική ελάφρυνση στο diesel που θα φτάσει στον οδηγό. Στους μικρομεσαίους, οι 120 δόσεις θα δείξουν πόσο μπορούν να μειώσουν τη μηνιαία πίεση από τα παλαιά χρέη. Και στους servicers, οι νέες προθεσμίες, το πλαφόν 15% και τα πρόστιμα θα κριθούν μέσα από πραγματικές ρυθμίσεις. Για την κυβέρνηση, το στοίχημα είναι τριπλό: μικρότερη πίεση στο κόστος ζωής, περισσότερες επιχειρήσεις που επιστρέφουν στη συνέπεια και σαφέστεροι κανόνες στην αγορά του ιδιωτικού χρέους.
