Κύριε Κουρέτα, η συζήτηση για την ευλογιά των αιγοπροβάτων δεν μπορεί να εξαντλείται σε αριθμούς, αμφίσημες ή αντιφατικές δηλώσεις και επικοινωνιακές αναρτήσεις. Όταν, όμως, η νόσος εξαπλώνεται και οδηγεί στην απώλεια 170.000 ζώων στη Θεσσαλία, η αποτελεσματικότητα μιας διοίκησης κρίνεται αναπόφευκτα και από το αποτέλεσμα.
Και το αποτέλεσμα είναι βαρύ. Η βιοασφάλεια, όπως εφαρμόστηκε υπό τη διοίκηση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, δεν κατάφερε να προστατεύσει το ζωικό κεφάλαιο της περιοχής στον βαθμό που απαιτούσε η κρισιμότητα της κατάστασης.
Αυτό δεν αποτελεί επίθεση στους κτηνιάτρους και στις κτηνιατρικές υπηρεσίες, οι οποίοι δίνουν καθημερινά μια δύσκολη μάχη στο πεδίο. Η πολιτική ευθύνη, όμως, αφορά τη διοίκηση της Περιφέρειας και την πολιτική ηγεσία της.
Κύριε Κουρέτα, δεν είστε σχολιαστής των εξελίξεων. Έχετε συγκεκριμένες αρμοδιότητες πρόληψης, συντονισμού, εποπτείας και λήψης υγειονομικών μέτρων. Και αυτές οι αρμοδιότητες δεν αποτελούν αντικείμενο πολιτικής ερμηνείας. Αποτυπώνονται στο θεσμικό πλαίσιο.
Το ΦΕΚ είναι σαφές και δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες. Οι αρμοδιότητες της Περιφέρειας ως προς την προστασία της υγείας των ζώων είναι συγκεκριμένες.
Το άρθρο 32 προβλέπει την έρευνα και μελέτη κάθε θέματος που σχετίζεται με την υγιεινή κατάσταση του ζωικού κεφαλαίου και την προστασία της υγείας των ζώων.
Το άρθρο 36 αναφέρεται στον συντονισμό και την εποπτεία της εφαρμογής των προγραμμάτων υγείας των ζώων.
Το άρθρο 37 αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας στην κυκλοφορία κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων και τη λήψη δειγμάτων για ανάλυση.
Το άρθρο 42 προβλέπει τον συντονισμό και την εφαρμογή προγραμμάτων, τη λήψη υγειονομικών μέτρων και τις προβλεπόμενες κτηνιατρικές παρεμβάσεις για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου.
Το θεσμικό πλαίσιο, επομένως, είναι συγκεκριμένο. Η Περιφέρεια διαθέτει αρμοδιότητες και ευθύνες που αφορούν την πρόληψη, την εφαρμογή μέτρων, τον συντονισμό των υπηρεσιών και την προστασία του ζωικού κεφαλαίου.
Γι’ αυτό και οι εκ των υστέρων οικονομικές αναλύσεις για το ύψος των απωλειών ή οι συζητήσεις γύρω από τις αποζημιώσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ουσία του προβλήματος. Η Θεσσαλία χρειαζόταν και εξακολουθεί να χρειάζεται αποτελεσματική προστασία του ζωικού της κεφαλαίου και ουσιαστική αντιμετώπιση των ζωονόσων.
Όταν, λοιπόν, το αποτέλεσμα είναι η απώλεια 170.000 ζώων, η κοινωνία και πρωτίστως οι κτηνοτρόφοι δικαιούνται να ζητούν λογοδοσία. Το ΦΕΚ καθορίζει τις αρμοδιότητες. Η διοίκηση έχει την ευθύνη της εφαρμογής τους. Και το αποτέλεσμα αποτελεί το τελικό μέτρο της αποτελεσματικότητας.
Το αποτέλεσμα, δυστυχώς, είναι αμείλικτο.
Οι αποζημιώσεις είναι υποχρέωση, όχι απάντηση στην ευθύνη
Οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα ζώα τους πρέπει να αποζημιωθούν πλήρως και χωρίς καθυστερήσεις. Η Πολιτεία έχει υποχρέωση να καλύψει τη ζημιά που υπέστησαν, ενώ η στήριξη πρέπει να περιλαμβάνει και την απώλεια εισοδήματος που προκάλεσε η καταστροφή.
Οι αποζημιώσεις, ωστόσο, αποτελούν ένα διαφορετικό ζήτημα από την πολιτική και διοικητική ευθύνη για την πρόληψη και τον περιορισμό της νόσου.
Άλλο είναι η υποχρέωση της Πολιτείας να στηρίξει τον κτηνοτρόφο που υπέστη μια τεράστια ζημιά και άλλο η ευθύνη της Περιφέρειας να αξιοποιήσει όλες τις αρμοδιότητες που της αναθέτει ο θεσμικός της ρόλος για την πρόληψη, τη βιοασφάλεια, τον συντονισμό, την εποπτεία και τη λήψη των αναγκαίων υγειονομικών μέτρων.
Οι αποζημιώσεις μπορούν να περιορίσουν μέρος της οικονομικής καταστροφής. Δεν μπορούν, όμως, να επαναφέρουν το ζωικό κεφάλαιο που χάθηκε ούτε να διαγράψουν το βασικό ερώτημα: έγιναν εγκαίρως και αποτελεσματικά όλα όσα έπρεπε να γίνουν, ώστε η ευλογιά να περιοριστεί;
Αυτό είναι το ερώτημα που παραμένει.
Και όταν 170.000 ζώα έχουν χαθεί, οι απαντήσεις δεν μπορούν να δίνονται μόνο με δηλώσεις. Χρειάζεται λογοδοσία, αποτίμηση των αποφάσεων και καθαρή ανάληψη της πολιτικής ευθύνης που αναλογεί σε κάθε επίπεδο διοίκησης.
