«Το πιο μακρύ ταξίδι μου εσύ…» θα μπορούσε να είναι η μουσική επωδός μιας καθημερινής διαδρομής στην Αθήνα!
Το κυκλοφοριακό κομφούζιο, σε 24ωρη βάση, είναι η αιτία που χρειάζεσαι κατά μέσο όρο 54,7% περισσότερο χρόνο για να διανύσεις μια χιλιομετρική απόσταση στην πρωτεύουσα. Ο σχετικός δείκτης, σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής εταιρείας πλοήγησης και ψηφιακών καρτών ΤomTom, αυξήθηκε κατά 1,1% σε σχέση με το 2024.
Τα μεγάλα προβλήματα εντοπίζονται στο κυκλοφοριακό και στη στάθμευση. Τις πρωινές ώρες ο οδηγός δαπανά σχεδόν διπλάσιο χρόνο. Μια διαδρομή 15 λεπτών μετατρέπεται σε διαδρομή 40 λεπτών, ενώ μέσα σε 15 λεπτά διανύονται μόλις 3,8 χιλιόμετρα στην Αττική, όταν αντίστοιχα στο Παρίσι διανύονται 4,5 χλμ., στη Ρώμη 4,2 χλμ. και στη Βαρκελώνη 4,1 χλμ. όπου εφαρμόζονται περιοριστικά μέτρα για το αυτοκίνητο στο κέντρο.
Στην ιδιαίτερα βεβαρημένη Λεωφόρο Κηφισού καταγράφονται πάνω από 260.000 διελεύσεις ημερησίως, με τα φορτηγά στις ώρες αιχμής –αν και αντιστοιχούν μόλις στο 8% της κυκλοφορίας– να επηρεάζουν τη ροή κατά 20%, ενώ τα λίγα βαρέα οχήματα άνω των 3,5 τόνων (μόλις 3% έως 5%, της συνολικής κυκλοφορίας) επιβαρύνουν την κυκλοφορία κατά 9% έως 15%.
Υψηλά είναι και τα ποσοστά επιβάρυνσης της Αττικής Οδού, όπου καταγράφονται περίπου 280.000 διελεύσεις ημερησίως, παρουσιάζοντας αύξηση 10% από το 2023. Η μακροπρόθεσμη πρόβλεψη μάλιστα δείχνει ότι οι διελεύσεις θα φτάσουν τις 430.000 ημερησίως το 2050, δηλαδή περίπου 55% περισσότερες από σήμερα. Αυξημένη κατά 8,1% είναι και η κυκλοφορία των φορτηγών στην Αττική Οδό από το 2024 έως το 2025, τα οποία επηρεάζουν έως και 22% τη συμφόρηση.
Πρόσφατη μελέτη του εργαστηρίου συγκοινωνιακής τεχνικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αποκαλύπτει ότι η Αθήνα είναι μια από τις πιο «μποτιλιαρισμένες» πρωτεύουσες τις Ευρώπης, όπου ο μέσος χρόνος για να διανύσει κανείς 10 χιλιόμετρα είναι 30 λεπτά.
ΜΜΜ: το μη χείρον βέλτιστον
Οι ώρες απελπισίας στο τιμόνι, στον Κηφισό, μόνο το 2024 εκτιμώνται σε 6,5 εκατομμύρια. Το κόστος; Κόπωση και νευρική κρίση για τους οδηγούς, αλλά και ετήσια ζημία περίπου 80 έως 90 εκατομμυρίων ευρώ για το κράτος, που αφορά την αύξηση του λειτουργικού κόστους των μεταφορών, την καθυστέρηση στη διακίνηση αγαθών και την απώλεια παραγωγικότητας.
Μόνο για λίγες ώρες πλέον κατά τη διάρκεια της ημέρας ο Κηφισός είναι σχετικά βατός, ώστε να κάνει κάποιος τη διαδρομή Πειραιάς-Γέφυρα Καλυφτάκη χωρίς να ακινητοποιηθεί στην ουρά. Κατά μέσο όρο διέρχονται 2.000 οχήματα την ώρα ανά λωρίδα, που σημαίνει 8.000 οχήματα την ώρα ανά κατεύθυνση. Από αυτά, το 10% με 20% είναι φορτηγά. Αν συμβεί ένα ατύχημα ή μια βλάβη ενός οχήματος –και τα δύο πολύ πιθανά– ο Κηφισός γίνεται απροσπέλαστος για πολλή ώρα.
Και όλα αυτά ενώ τα τελευταία χρόνια βελτιώνεται σταδιακά η κατάσταση και η λειτουργία των ΜΜΜ, με την ανανέωση του στόλου, την προώθηση περισσότερων οικολογικών οχημάτων και τις νέες προσλήψεις οδηγών. Γιατί, όπως αποδεικνύεται, είναι συνυφασμένη με την κουλτούρα του Έλληνα η μετακίνηση με το αυτοκίνητο. Ειδικά ο Αθηναίος μάλλον δύσκολα αποχωρίζεται το ΙΧ του.
Εξάλλου, για πολλές διαδρομές στο Λεκανοπέδιο η επιλογή του αυτοκινήτου είναι, πρακτικά, πιο βολική και πιο άνετη. Η χρυσή περίοδος για τα ΜΜΜ ήταν η περίοδος των Ολυμπιακών Αγώνων, το 2004, που ανανέωσε τον στόλο των λεωφορείων έως και το 2008. Μετά ήρθε η οικονομική κρίση και όπως υποβαθμίστηκε η ζωή μας, έτσι υποβαθμίστηκαν και οι συγκοινωνίες. Παλιό τροχαίο υλικό στις σταθερές τροχιές, στο μετρό και στον σιδηρόδρομο…
Για τη διαχείριση του κυκλοφοριακού και των μετακινήσεων στην Αττική, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων προτείνει συγκεκριμένες, μόνιμες λύσεις που δεν περιορίζονται στην αύξηση λεωφορείων και συρμών, αλλά προβλέπει παρεμβάσεις με μητροπολιτικό χαρακτήρα που αφορούν συνολικά το οδικό δίκτυο, τη στάθμευση, τη λειτουργία των λεωφορειολωρίδων και τις μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων.
Μεταξύ άλλων, προτείνει άμεσα μέτρα μείωσης της κυκλοφοριακής συμφόρησης μέχρι να αναβαθμιστούν τα ΜΜΜ και να υλοποιηθούν τα απαραίτητα περιφερειακά οδικά έργα, στρατηγικό σχεδιασμό και όχι αποσπασματικές κινήσεις, με τη θεσμοθέτηση ενός Μητροπολιτικού Φορέα Μεταφορών για την Αττική και ζώνες χαμηλών εκπομπών ρύπων και νέο δακτύλιο με περιβαλλοντικά και κυκλοφοριακά κριτήρια, αντί του παρωχημένου μονά-ζυγά.
Το σαραβαλάκι μου…
Η Ελλάδα έχει μία ακόμη… διάκριση που σχετίζεται με τον Γολγοθά της ασφάλτου: Διαθέτει έναν από τους αρχαιότερους στόλους οχημάτων στην Ευρώπη. Μετά την πανδημία του COVID-19, έχουν καταγραφεί περίπου 140.000 ταξινομήσεις καινούργιων επιβατηγών ετησίως, λίγες πωλήσεις για τον πληθυσμό της χώρας. Περίπου 13 ανά 1.000 κατοίκους, όταν ο μέσος κοινοτικός όρος είναι 24 πωλήσεις ανά 1.000 κατοίκους.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν αποσύρονται από την κυκλοφορία τα παλαιά αυτοκίνητα με σοβαρές συνέπειες την πολλαπλάσια ρύπανση του περιβάλλοντος και πολύ συχνά τη βλάβη εν κινήσει σε μία οδική αρτηρία ή την πρόκληση ατυχήματος. Στον Κηφισό από τα πέντε περιστατικά ακινητοποίησης την ημέρα, τα τρία-τέσσερα είναι εξαιτίας βλαβών, ενώ τα θανατηφόρα δυστυχήματα προκαλούνται κατά 12 φορές περισσότερο από τα παλιά φορτηγά.
Σε πολλές περιπτώσεις η ταχύτητα των οχημάτων στο οδικό δίκτυο της Αθήνας τείνει να πιάσει την ταχύτητα του ποδηλάτου, αφού είναι κάτω από 20 χλμ. την ώρα. Στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, μάλιστα, η ταχύτητα είναι κάτω και από 10 χλμ. την ώρα!
Μήπως ήρθε η ώρα να… σπρώξουμε, λοιπόν, γενναίες παρεμβάσεις στον καθημερινό τραγέλαφο του κυκλοφοριακού χάους στο Λεκανοπέδιο;
