Η νύχτα της 10ης Απριλίου 1826 δεν είναι μια απλή σελίδα ιστορίας.
Είναι η στιγμή που οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Μεσολογγίου επέλεξαν την έξοδο γνωρίζοντας πως βαδίζουν προς τον θάνατο. Με την απόφαση «Εν ονόματι της Αγίας Τριάδος», μετέτρεψαν την αυτοθυσία σε πράξη πίστης και ελευθερίας. Αυτήν ακριβώς τη μνήμη κουβαλά η Εικόνα της Εξόδου. Δεν είναι ένας πίνακας. Είναι σύμβολο ζωντανό, βαθιά ριζωμένο στη συνείδηση ενός ολόκληρου λαού.
Και όμως, σε μια εποχή που όλα ισοπεδώνονται, βρέθηκαν κάποιοι να χλευάσουν ακόμη και αυτό. Να βαφτίσουν «γκάφα» τον ασπασμό του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Να ειρωνευτούν μια πράξη που για τους ανθρώπους του Μεσολογγίου είναι αυτονόητη.
Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο ισχυρή από τη μικροψυχία. Η συγκεκριμένη Εικόνα της Εξόδου, ιστορημένη στο μεσολογγίτικο εργαστήριο του διακόνου Δημητρίου Κασόλα, με πρότυπο το έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη, αποτελεί μοναδικό φαινόμενο. Είναι ο μόνος πίνακας στον κόσμο που απεικονίζει πολεμικό γεγονός και ταυτόχρονα λιτανεύεται κατά την τάξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Για τους Μεσολογγίτες, η πομπή της δεν είναι μια απλή τελετή. Είναι ο Επιτάφιος της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Κάθε Σάββατο του Λαζάρου και Κυριακή των Βαΐων, η εικόνα βγαίνει στους δρόμους και προαναγγέλλει την Ανάσταση του Γένους. Δεν πρόκειται για αναπαράσταση. Πρόκειται για βίωμα.
Και ναι, οι Μεσολογγίτες κάνουν τον σταυρό τους όταν περνά η εικόνα. Την ασπάζονται με σεβασμό. Όπως ασπάζονται τις εικόνες του Θεού και των Αγίων. Όπως τιμούν τα πρόσωπα που κουβαλούν μέσα τους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ασπασμός δεν είναι πράξη εντυπωσιασμού. Είναι πράξη κατανόησης. Είναι στάση απέναντι στην ιστορία.
Όλα τα υπόλοιπα είναι θόρυβος. Είναι η γνωστή προσπάθεια να μετατραπεί ακόμη και η πιο καθαρή στιγμή σε αντικείμενο χλευασμού. Με ευκολία, με επιπολαιότητα, με εκείνη τη μόνιμη διάθεση απαξίωσης που δεν κουράζεται ποτέ.
Η εικόνα της Εξόδου του Μεσολογγίου δεν προσφέρεται για τέτοια παιχνίδια. Είναι πολύ πιο βαριά. Κουβαλά αίμα, πίστη και μνήμη.
Και στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι τα σχόλια ούτε οι ειρωνείες. Είναι η στάση. Από τη μία, εκείνοι που προσπαθούν να μικρύνουν τα πάντα. Από την άλλη, εκείνοι που ξέρουν πότε να σκύψουν το κεφάλι. Γιατί δεν προσκυνούν ανθρώπους. Προσκυνούν μόνο ό,τι αξίζει πραγματικά. Προσκυνούν μόνο τη σημαία και τα ιερά των προγόνων τους.
