Οι τεχνολογίες του αυτοκινήτου, από την τεχνητή νοημοσύνη έως τις μπαταρίες, δημιουργούν νέες δυνατότητες για την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας περνά πλέον μέσα από την ανασυγκρότηση της βιομηχανικής ισχύος της ηπείρου, δημιουργώντας ένα νέο πεδίο συνεργασίας μεταξύ παραδοσιακών αμυντικών ομίλων και προηγμένων τεχνολογικών κλάδων. Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκεται η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, ένας από τους μεγαλύτερους βιομηχανικούς πυλώνες της Ευρώπης, με εκατομμύρια εργαζομένους, τεράστια επενδυτική δραστηριότητα στην Έρευνα και Ανάπτυξη και τεχνογνωσία σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, τα συστήματα λογισμικού, η συνδεσιμότητα και οι τεχνολογίες ηλεκτροκίνησης. Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής προτεραιότητας για αύξηση των αμυντικών δυνατοτήτων των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, η Γενική Διευθύντρια της ACEA, Sigrid de Vries, υπογραμμίζει ότι οι ίδιες βιομηχανικές ικανότητες που διαμορφώνουν το μέλλον της κινητικότητας μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά και στην ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής άμυνας. Το μήνυμα της ACEA από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ είναι σαφές: η ασφάλεια της Ευρώπης απαιτεί ισχυρή παραγωγική βάση, επενδύσεις, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και ένα ανταγωνιστικό βιομηχανικό οικοσύστημα που θα μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας εποχής. Μία παράμετρο και με ελληνικό ενδιαφέρον, λόγω της τεχνογνωσίας της ΕΛΒΟ στην κατασκευή στρατιωτικών οχημάτων.
Η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στον τομέα της ευρωπαϊκής ασφάλειας μετά τις αποφάσεις της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 8 Ιουλίου 2026 αναμένεται να επιταχύνει τις επενδύσεις σε κρίσιμες βιομηχανικές δυνατότητες και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για ευρύτερες συνεργασίες. Η δέσμευση των κρατών-μελών για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή κλίμακας στις απαιτήσεις για παραγωγική ικανότητα, τεχνολογική ανάπτυξη και ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Σε αυτό το περιβάλλον, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία αποκτά έναν νέο στρατηγικό ρόλο, καθώς διαθέτει ήδη υποδομές, μηχανική τεχνογνωσία και τεχνολογίες αιχμής που μπορούν να αξιοποιηθούν σε τομείς με αυξανόμενη σημασία για την άμυνα, όπως τα αυτόνομα συστήματα, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, η ενεργειακή αποθήκευση και τα διασυνδεδεμένα οχήματα. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο μεγαλύτερης ετοιμότητας «just in case» δεν αφορά μόνο την αμυντική βιομηχανία, αλλά συνολικά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ δημόσιου τομέα και προηγμένων τεχνολογικών κλάδων.
Το μήνυμα της ACEA
Στο μήνυμα της η Γενική Διευθύντρια της ACEA, Sigrid de Vries, υπογραμμίζει πως: «Η σύγχρονη άμυνα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις ίδιες βιομηχανικές δυνατότητες που αποτελούν τη βάση του ευρωπαϊκού κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η αυτοκινητοβιομηχανία υποστηρίζει 14 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και αντιπροσωπεύει το 34% των επενδύσεων της Ευρώπης στην Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D). Για τον λόγο αυτό, κατά την παρέμβασή μου στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ανέδειξα τον τρόπο με τον οποίο οι δυνατότητες που αναπτύσσει καθημερινά η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία μπορούν επίσης να συμβάλουν στην ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής άμυνας.
Κάθε χρόνο, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία κατασκευάζει εκατομμύρια εξαιρετικά προηγμένα τεχνολογικά οχήματα. Ο κλάδος μας αποτελεί επίσης μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις προηγμένων βιομηχανικών δυνατοτήτων στην Ευρώπη. Από γραμμές παραγωγής μεγάλης κλίμακας και εξειδικευμένους μηχανικούς υψηλής κατάρτισης έως οχήματα που καθορίζονται από λογισμικό (software-defined vehicles), τεχνολογίες μπαταριών και διασυνδεδεμένα συστήματα, πολλές από αυτές τις δυνατότητες έχουν άμεση συνάφεια με τις εξελισσόμενες αμυντικές ανάγκες της Ευρώπης.
Υποστηρίζουμε πλήρως τη μετάβαση της Ευρώπης από ένα μοντέλο που βασίζεται κυρίως στη λογική «just in time» προς μια μεγαλύτερη ετοιμότητα που ανταποκρίνεται στη φιλοσοφία «just in case». Ωστόσο, η ανθεκτικότητα προϋποθέτει τη δημιουργία ενός βιομηχανικού οικοσυστήματος που είναι επαρκώς ανταγωνιστικό σε περίοδο ειρήνης και, επομένως, ικανό να ανταποκριθεί γρήγορα σε περιόδους κρίσης.
Δεν μπορεί να αυξηθεί απότομα η παραγωγή πάνω σε μια αποδυναμωμένη βιομηχανική βάση. Τα θεμέλια μιας ανθεκτικής αλυσίδας εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας είναι παρόμοια με εκείνα μιας ανταγωνιστικής βιομηχανικής οικονομίας: προσιτό κόστος ενέργειας, επενδύσεις, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ασφαλής πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και παγκοσμίως ανταγωνιστική παραγωγική ικανότητα. Εάν η Ευρώπη διασφαλίσει αυτές τις βασικές προϋποθέσεις, θα ενισχύσει τόσο την οικονομική της ευημερία όσο και την ασφάλειά της.
Η αλληλεπικάλυψη μεταξύ τεχνολογιών της αυτοκινητοβιομηχανίας και της αμυντικής βιομηχανίας αυξάνεται με ταχύ ρυθμό. Η αυτόνομη οδήγηση, η τεχνητή νοημοσύνη, τα οχήματα που βασίζονται στο λογισμικό, η συνδεσιμότητα, η κυβερνοασφάλεια και τα προηγμένα συστήματα μπαταριών αποτελούν τομείς στους οποίους η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία επενδύει ήδη δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο. Καθώς τα στρατιωτικά οχήματα γίνονται ολοένα πιο διασυνδεδεμένα, εξηλεκτρισμένα και βασισμένα στο λογισμικό, οι καινοτομίες αυτές θα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Ο αμυντικός τομέας θα χρειαστεί εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον εξειδικευμένους εργαζομένους καθώς η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες. Όπως συμβαίνει και στην αυτοκινητοβιομηχανία, αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης, η οποία συνεχίζει να προσελκύει, να αναπτύσσει και να διατηρεί εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό υψηλής κατάρτισης.
Η μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων θα είναι επίσης απαραίτητη. Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει αξιόπιστη πρόσβαση σε μπαταρίες και κρίσιμες πρώτες ύλες μέσω διαφοροποιημένων διεθνών συνεργασιών, ενώ παράλληλα θα πρέπει να οικοδομήσει μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας στον τομέα των μπαταριών.
Τέλος, πρέπει να ενισχυθεί η επιχειρηματική σκοπιμότητα και ελκυστικότητα των επενδύσεων. Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας χαρακτηρίζεται από μεγάλους όγκους παραγωγής, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και συνεχή εξέλιξη προϊόντων για παγκόσμιους πελάτες, ενώ η άμυνα βασίζεται συνήθως σε μικρότερους όγκους παραγωγής και σε μεμονωμένες εθνικές συμβάσεις με σύνθετες απαιτήσεις. Οι διαδικασίες πιστοποίησης, δοκιμών και οι στρατιωτικές προδιαγραφές πρέπει να καταστούν ευκολότερα μεταφέρσιμες και αναγνωρίσιμες σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή εταιρειών που δεν δραστηριοποιούνται παραδοσιακά στον αμυντικό τομέα.
Ένα πραγματικό και αξιόπιστο βιβλίο παραγγελιών, το οποίο θα επιτρέπει μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό, καθώς και η κατανομή των κινδύνων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της βιομηχανίας σε στρατηγικό εταίρο.
Η ανθεκτικότητα ξεκινά με την ενίσχυση των βιομηχανιών, των δεξιοτήτων και των τεχνολογιών που αποτελούν τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας. Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία είναι έτοιμη να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί. Η Ευρώπη πρέπει πλέον να διασφαλίσει ότι διαθέτει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να το πράξει.
Η ευκαιρία για την Ελλάδα
Η στρατηγική που περιγράφει η ACEA αποτυπώνει μια βαθύτερη μεταβολή στην ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, όπου η οικονομική ανταγωνιστικότητα, η τεχνολογική καινοτομία και η άμυνα αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετοι πυλώνες. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών και η επιδίωξη μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας δημιουργούν μια νέα αγορά για τη βιομηχανία της Ευρώπης, με σημαντικές προοπτικές για χώρες που διαθέτουν παραγωγική βάση και εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Για την Ελλάδα, η συγκυρία αυτή μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διεκδικήσει ενεργό συμμετοχή στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και στις νέες βιομηχανικές συμπράξεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων (ΕΛΒΟ), με αποδεδειγμένη εμπειρία στην ανάπτυξη, κατασκευή και υποστήριξη στρατιωτικών οχημάτων, θα μπορούσε να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας, εφόσον υπάρξει συντονισμένη εθνική στρατηγική που θα αξιοποιήσει τις νέες επενδυτικές και βιομηχανικές δυνατότητες που ανοίγονται για τον αμυντικό τομέα.
