Η Ελλάδα έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι μπορεί να συνδυάζει την προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων με κανόνες, περιβαλλοντικές απαιτήσεις και έναν πιο σύγχρονο σχεδιασμό για τον τουρισμό.
Ακριβώς γι’ αυτό αξίζει να ξαναμπεί στο τραπέζι μία παράμετρος που μπορεί σήμερα να φαίνεται τεχνική, αλλά θα επηρεάσει την εικόνα της χώρας για πολλές δεκαετίες. Πρόκειται για την απόσταση της δόμησης από τον αιγιαλό. Η συζήτηση αφορά το όριο των 25 μέτρων.
Από την άλλη πλευρά, το Πρωτόκολλο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών της Μεσογείου, στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βαρκελώνης, θέτει ως βασικό κανόνα αδόμητη ζώνη τουλάχιστον 100 μέτρων από την υψηλότερη χειμερινή ίσαλο γραμμή. Η διαφορά είναι μεγάλη και γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν από το χαρτί μεταφέρεται στις Κυκλάδες, στα Δωδεκάνησα, στην Κρήτη, στα Επτάνησα, στη Χαλκιδική ή στην Πελοπόννησο.
Λύση τα 75 μέτρα
Η απόσταση ανάμεσα στα 25 και στα 100 μέτρα μεταφράζεται σε μια ζώνη 75 μέτρων που μπορεί να καθορίσει τη φυσιογνωμία εκατοντάδων παραλιακών περιοχών. Σε μια χώρα της οποίας ο τουρισμός σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, το πραγματικό ζητούμενο πλέον είναι η ποιότητα και η προστασία του προϊόντος που δημιουργεί αυτόν τον πλούτο. Η ελληνική ακτογραμμή είναι ίσως το μεγαλύτερο φυσικό περιουσιακό στοιχείο της χώρας. Πάνω της δημιουργήθηκαν επιχειρήσεις, δουλειές και εισοδήματα για εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες. Χάρη σε αυτήν η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς του κόσμου. Ακριβώς επειδή ο τουρισμός πηγαίνει καλά, τώρα είναι η στιγμή να προστατευθεί ακόμη περισσότερο αυτό που τον κάνει μοναδικό. Οι σοβαρές επενδύσεις δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν από αυστηρούς και ξεκάθαρους κανόνες. Ένα σταθερό πλαίσιο που προστατεύει το τοπίο μπορεί να αυξήσει μακροπρόθεσμα την αξία τόσο των ίδιων των επενδύσεων όσο και των περιοχών στις οποίες πραγματοποιούνται. Κανείς δεν ταξιδεύει στην Ελλάδα για να δει πόσα επιπλέον τετραγωνικά καταφέραμε να χτίσουμε δίπλα στη θάλασσα.
Οι προειδοποιήσεις
Το θέμα έχουν αναδείξει επιστήμονες, πολεοδόμοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Το WWF Ελλάς έχει ζητήσει την κύρωση του Πρωτοκόλλου για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών και έχει υποστηρίξει ένα ισχυρότερο καθεστώς προστασίας των ακτών.
Greenpeace, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, ΑΡΧΕΛΩΝ, MEDASSET και MOm έχουν επίσης συμμετάσχει κατά καιρούς σε κοινές παρεμβάσεις για τον αιγιαλό και την παράκτια ζώνη. Οι επισημάνσεις τους αξίζουν την προσοχή μας, ιδιαίτερα τώρα που η κλιματική αλλαγή και η διάβρωση μεταβάλλουν τα δεδομένα στις παράκτιες περιοχές.
Ένα όριο που σχεδιάζεται σήμερα πρέπει να μπορεί να αντέξει στις συνθήκες του 2040 και του 2050. Εδώ βρίσκεται και ο κίνδυνος της στενά τεχνοκρατικής προσέγγισης. Υπάρχουν πάντοτε εκείνοι που πάνω σε έναν χάρτη βλέπουν συντελεστές, χρήσεις γης, αποδόσεις, τετραγωνικά και επενδυτικές δυνατότητες.
Υπάρχουν και συμφέροντα που θα προτιμούσαν κάθε όμορφη παραθαλάσσια έκταση να μετατρέπεται αργά ή γρήγορα σε ένα ακόμη «φιλέτο». Αυτή είναι η λογική στην οποία χρειάζεται να μπει φρένο. Όχι στις επενδύσεις, αλλά στην υπερεκμετάλλευση. Άλλο πράγμα είναι μια οργανωμένη τουριστική ανάπτυξη υψηλών προδιαγραφών και άλλο η σταδιακή μεταφορά του μπετόν όλο και πιο κοντά στο κύμα.
Η κυβέρνηση έχει μπροστά της την ευκαιρία να στείλει ένα καθαρό μήνυμα. Η Ελλάδα θέλει επενδύσεις, αλλά προστατεύει το φυσικό της πλεονέκτημα. Η τουριστική ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί με υψηλούς ρυθμούς, χωρίς κάθε ελεύθερο κομμάτι παράκτιας γης να αντιμετωπίζεται ως μελλοντικό οικόπεδο.
Γι’ αυτό τα 25 μέτρα αξίζει να επανεξεταστούν, αναφέρουν έμπειροι μηχανικοί και πολεοδόμοι. Να ακουστούν οι επιστήμονες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, να μελετηθούν οι διεθνείς πρακτικές και να αναζητηθεί η μεγαλύτερη δυνατή προστασία της ακτογραμμής χωρίς να υπονομεύεται η επενδυτική δραστηριότητα. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν επιλογή ισχύος. Η απόφαση μιας χώρας που γνωρίζει πόσο πολύτιμο είναι αυτό που διαθέτει και αρνείται να το θυσιάσει για μια πρόσκαιρη αύξηση των διαθέσιμων προς εκμετάλλευση τετραγωνικών.
Άλλωστε, οι πραγματικά μεγάλες επενδύσεις μπορούν να προσαρμοστούν στους κανόνες μιας χώρας. Η ελληνική ακτογραμμή δεν μπορεί να προσαρμόζεται κάθε φορά στις απαιτήσεις μιας επένδυσης. Κάπου, λοιπόν, πρέπει να τεθεί η γραμμή και καλύτερα αυτή η γραμμή να βρίσκεται λίγο πιο μακριά από τη θάλασσα.
Το στοίχημα για την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών είναι να χτίσει καλύτερα, εκεί όπου πρέπει, προστατεύοντας εκείνο που καμία κυβέρνηση, κανένας επενδυτής και κανένας τεχνοκράτης δεν θα μπορέσει ποτέ να ξαναδημιουργήσει αν χαθεί. Την ελληνική ακτογραμμή.
