Μια βαθιά μετατόπιση της κοινότητας των Δρούζων στα Υψίπεδα του Γκολάν καταγράφεται ενόψει των ισραηλινών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, καθώς ολοένα περισσότεροι αποκτούν ισραηλινή υπηκοότητα και συμμετέχουν ανοιχτά στην πολιτική ζωή.
Ο φοιτητής Φάντι Νταμάκσι, κάτοικος του Έιν Κινίγε, δηλώνει πλέον χωρίς δισταγμό ότι θα ψηφίσει. «Έχει κρίσιμη σημασία κάθε πολίτης του Ισραήλ να ψηφίσει. Είναι δικαίωμα, αλλά και τιμή», λέει, σε μια περιοχή που το Ισραήλ κατέλαβε από τη Συρία το 1967 και προσάρτησε το 1981.
Στο παρελθόν, αρκετοί Δρούζοι ψήφιζαν κρυφά, καθώς η απόκτηση ισραηλινής υπηκοότητας ή η συμμετοχή στις εκλογές μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κοινωνικό εξοστρακισμό.
Από το μποϊκοτάζ στην ισραηλινή υπηκοότητα
Οι περίπου 26.000 Δρούζοι του Γκολάν, μέλη ετερόδοξου παρακλαδιού του Ισλάμ, παρέμεναν επί δεκαετίες στενά συνδεδεμένοι με τη Συρία και απέρριπταν την ενσωμάτωσή τους στο Ισραήλ.
Η στάση αυτή διέφερε αισθητά από εκείνη των περίπου 125.000 Δρούζων που ζουν στο υπόλοιπο Ισραήλ, οι οποίοι είναι πλήρως ενταγμένοι στην ισραηλινή κοινωνία.
Ο πολιτειολόγος Σαλίμ Μπρικ εξηγεί ότι στο Γκολάν υπήρχε επί χρόνια ένα «κοινωνικό και θρησκευτικό μποϊκοτάζ» ακόμη και απέναντι σε ισραηλινές εμπορικές μάρκες, ως έκφραση προσήλωσης στη Συρία.
Η εικόνα όμως έχει αλλάξει σημαντικά. Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Εσωτερικών, σήμερα περίπου το 45% των Δρούζων του Γκολάν έχει ισραηλινή υπηκοότητα, έναντι μόλις 2% πριν από 40 χρόνια, ενώ η τάση επιταχύνεται ιδιαίτερα την τελευταία διετία.
Η Σουέιντα και η αλλαγή αισθήματος
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μετατόπιση φαίνεται να έχει διαδραματίσει η περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα η βία που έπληξε κοινότητες Δρούζων στο Ισραήλ και στη Συρία.
Πολλοί κάτοικοι του Γκολάν συνδέουν την αλλαγή στάσης με την επέμβαση του ισραηλινού στρατού τον Ιούλιο του 2025 στη Σουέιντα, τη συριακή επαρχία με πλειονότητα Δρούζων, όπου είχαν ξεσπάσει θρησκευτικές συγκρούσεις.
Το Ισραήλ υποστήριξε ότι εξαπέλυσε τα πλήγματα για να αποτρέψει σφαγές Δρούζων, ενώ η κυβέρνηση της Δαμασκού κατήγγειλε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Συρίας με στόχο την αποσταθεροποίησή της.
Ο δήμαρχος του Έιν Κινίγε, Ουάελ Μουγκράμπι, εκτιμά ότι η ισραηλινή επέμβαση, «την ώρα που όλος ο κόσμος έμενε με σταυρωμένα χέρια», προκάλεσε «μια μεγάλη αλλαγή στην πρόσδεση και στο αίσθημα του ανήκειν» μεταξύ των Δρούζων του Γκολάν.
Ο ίδιος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης, καθώς είναι ο πρώτος υποψήφιος από το Γκολάν που συμμετέχει σε ψηφοδέλτιο για τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.
Ισραηλινές σημαίες εκεί όπου κάποτε ήταν αδιανόητες
Η αλλαγή αποτυπώνεται και στον δημόσιο χώρο. Πρόσφατα εγκαινιάστηκε σχολή που πήρε το όνομα του ταγματάρχη Τζαμάλ Αμπάς, Δρούζου στρατιωτικού που σκοτώθηκε το 2024 στη Γάζα, υπηρετώντας στον ισραηλινό στρατό.
Μπροστά από το συγκρότημα, οι σημαίες των Δρούζων κυματίζουν δίπλα στην ισραηλινή σημαία, μια εικόνα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητη στην περιοχή.
Σημαντικό σημείο καμπής αποτέλεσε και το πυραυλικό πλήγμα του Ιουλίου του 2024 στη Ματζντάλ Σαμς, το οποίο στοίχισε τη ζωή σε 12 παιδιά σε γήπεδο ποδοσφαίρου.
Το Ισραήλ απέδωσε την επίθεση στη Χεζμπολάχ, ενώ το λιβανέζικο κίνημα, που υποστηρίζεται από το Ιράν, αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή.
Ο Λάιτ Αμπού Σάλεχ, που έχασε στην επίθεση τον γιο του Φατζρ, δηλώνει ότι τον σημάδεψε η περιορισμένη αντίδραση από τη Συρία. Όπως αναφέρει, «κανείς δεν έστειλε συλλυπητήρια», ούτε ακόμη «ένα μικρό μήνυμα».
Κατά την εκτίμησή του, οι Δρούζοι του Γκολάν ζητούν πλέον ισραηλινή υπηκοότητα όχι μόνο για να αποκτήσουν πολιτική επιρροή, η οποία παραμένει περιορισμένη λόγω του μικρού αριθμού τους, αλλά και «από την επιθυμία να ανήκουν» στο Ισραήλ.
Οι επιφυλάξεις δεν έχουν εξαφανιστεί
Η μεταστροφή πάντως δεν είναι καθολική. Ακόμη και στη Ματζντάλ Σαμς, υπάρχουν κάτοικοι που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως Ισραηλινοί.
Σε κουρείο της πόλης, νεαροί εμφανίζονται αμήχανοι όταν συζητούν το θέμα. Ένας από αυτούς δηλώνει χαμογελώντας ότι «συνεχίζει το μποϊκοτάζ του 1981», παραπέμποντας στην εποχή κατά την οποία η κοινότητα απέρριπτε τόσο την ισραηλινή υπηκοότητα όσο και τη συμμετοχή στις εκλογές.
Ωστόσο, οι παλιές επιφυλάξεις γίνονται ολοένα λιγότερο εμφανείς. Τα εκλογικά κέντρα βρίσκονται πλέον στο κέντρο των πόλεων, σε κοινή θέα, σε αντίθεση με την εποχή κατά την οποία η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία γινόταν με μεγαλύτερη διακριτικότητα.
Η γενιά που δεν έζησε ποτέ υπό τη Συρία
Σύμφωνα με τον Σαλίμ Μπρικ, καταλυτικό ρόλο στην ενσωμάτωση παίζει και η γενεακή αλλαγή. Περίπου το 91% των σημερινών κατοίκων του Γκολάν έχει γεννηθεί μετά το 1967, γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχει ζήσει ποτέ υπό συριακή κυριαρχία.
«Πλέον κανείς δεν περιμένει ότι το Ισραήλ θα παραδώσει το Γκολάν στη Συρία», σημειώνει ο πολιτειολόγος, αποτυπώνοντας τη βαθιά μεταβολή μιας κοινότητας που για δεκαετίες διατηρούσε την πολιτική και συναισθηματική της αναφορά στη Δαμασκό.
