Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από την ιστορία και άλλοι που γίνονται κομμάτι της. Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης ανήκε στη δεύτερη κατηγορία.
Με τον θάνατό του έπεσε η αυλαία σε μια εποχή που το ελληνικό ποδόσφαιρο είχε ισχυρές προσωπικότητες, μεγάλες αντιπαραθέσεις, πάθη, θριάμβους και ανθρώπους που έπαιρναν αποφάσεις κοιτάζοντας τους άλλους κατάματα. Ο «καπετάνιος» υπήρξε ένας από αυτούς. Αυστηρός, πεισματάρης, γενναιόδωρος στις μεγάλες στιγμές, αμετακίνητος στις συγκρούσεις του. Ενας Κρητικός που έμαθε να κρατά το τιμόνι στα χέρια του και σπανίως επέτρεπε σε άλλους να του υποδείξουν την πορεία.
Μια μυθιστορηματική διαδρομή
Η διαδρομή του στον Παναθηναϊκό υπήρξε σχεδόν μυθιστορηματική. Από την ανάληψη της ηγεσίας της ΠΑΕ το 1979 μέχρι την αποχώρησή του από την προεδρία το 2000, ο σύλλογος έζησε χρόνια μεγάλης ακμής, αλλά και περιόδους έντονων αναταράξεων. Ο Βαρδινογιάννης συνέδεσε το όνομά του με τίτλους, σπουδαίους ποδοσφαιριστές, ευρωπαϊκές υπερβάσεις και τη δημιουργία των εγκαταστάσεων της Παιανίας. Κυρίως, όμως, ταύτισε την παρουσία του με μια συγκεκριμένη αντίληψη διοίκησης, όπου η ευθύνη, η εξουσία και η τελική απόφαση συγκεντρώνονταν στο ίδιο πρόσωπο.
Η δημιουργία του προπονητικού κέντρου της Παιανίας αποτέλεσε ίσως τη διαχρονική παρακαταθήκη του. Σε μια εποχή που οι περισσότερες ελληνικές ομάδες αντιμετώπιζαν τις υποδομές ως πολυτέλεια, ο Βαρδινογιάννης επένδυσε σε εγκαταστάσεις που άλλαξαν τα δεδομένα. Η Παιανία έγινε το σπίτι του Παναθηναϊκού, ένας χώρος όπου μεγάλωσαν ποδοσφαιρικές γενιές και καλλιεργήθηκε μια διαφορετική αντίληψη επαγγελματισμού.
Εκεί αποτυπώθηκε η παράδοξη, αλλά γοητευτική αντίφαση του χαρακτήρα του. Ενας άνθρωπος παλαιάς κοπής, με αυστηρές αρχές και σχεδόν πατριαρχική αντίληψη της διοίκησης, αποδείχθηκε πρωτοπόρος σε έναν τομέα που απαιτούσε διορατικότητα. Ο παλαιομοδίτης εκσυγχρονιστής από την Επισκοπή της Κρήτης μπορούσε να βλέπει δεκαετίες μπροστά, ακόμη κι όταν στις ανθρώπινες σχέσεις παρέμενε αμετακίνητος στις συνήθειες του χθες.
Οι ευρωπαϊκές νύχτες
Στα χρόνια του «καπετάνιου», ο Παναθηναϊκός έζησε στιγμές που παραμένουν χαραγμένες στη συλλογική μνήμη. Το 1985 έφτασε στα ημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, με την πορεία του να σταματά απέναντι στη Λίβερπουλ. Εντεκα χρόνια αργότερα, το 1996, επέστρεψε στην ίδια φάση της κορυφαίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης, νικώντας μάλιστα τον Αγιαξ με 1-0 μέσα στο Αμστερνταμ, πριν αποκλειστεί στη ρεβάνς του Ολυμπιακού Σταδίου.
Εκείνες οι βραδιές αποτελούσαν την επιβεβαίωση μιας ολόκληρης φιλοσοφίας. Ο Παναθηναϊκός μπορούσε να κοιτάζει στα μάτια τους μεγάλους της Ευρώπης, να γεμίζει γήπεδα και να δημιουργεί αναμνήσεις που περνούσαν από πατέρα σε γιο. Τα πρωταθλήματα, τα Κύπελλα και οι μεγάλες μεταγραφές συμπλήρωναν την εικόνα μιας εποχής που οι φίλοι του συλλόγου εξακολουθούν να αναπολούν.
Οι μεγάλες αντιφάσεις
Ωστόσο, η σχέση του με τους οργανωμένους οπαδούς υπήρξε θυελλώδης. Οι συγκρούσεις με τη «Θύρα 13», οι αποδοκιμασίες και η αμφισβήτηση σημάδεψαν τη διαδρομή του. Ο ίδιος αντιμετώπιζε τις αντιδράσεις με το γνώριμο πείσμα του, οξύνοντας πολλές φορές μια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να είχε εκτονωθεί. Η ισχυρή προσωπικότητά του αποτελούσε ταυτόχρονα το μεγαλύτερο πλεονέκτημα και την πιο εμφανή αδυναμία του.
Κι όμως, πίσω από το αυστηρό βλέμμα κρυβόταν ένας άνθρωπος με απρόβλεπτο χιούμορ. Οπως καταγράφηκε στα ρεπορτάζ της εποχής, σε πανηγυρισμούς για την κατάκτηση Κυπέλλου στο θρυλικό «Στράτος» της Φιλελλήνων, άρπαξε το μικρόφωνο από τον Γιάννη Βογιατζή και άρχισε να τραγουδά: «Περαία μου, Περαία μου, με το Σαρωνικό σου, που έχεις για καμάρι σου»… και σταμάτησε εκεί! Μια πλάκα ανατρεπτική, σχεδόν προκλητική, από έναν άνθρωπο που γνώριζε πολύ καλά ποιος ήταν και αδιαφορούσε για τα σχόλια.
Το τελευταίο ταξίδι
Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης έφυγε αφήνοντας πίσω του μια ιστορία γεμάτη αντιφάσεις, μεγάλες αποφάσεις και ανεξίτηλες μνήμες. Υπήρξε οραματιστής και συγκρουσιακός, δημιουργικός και απόλυτος, αγαπητός και αμφισβητούμενος. Η θέση του στην ιστορία του Παναθηναϊκού έχει εξασφαλιστεί από όσα δημιούργησε, από τις νίκες που πανηγύρισε και από τις μάχες που έδωσε.
Στην ανοιχτή θάλασσα της ζωής είχε μάθει πως όποιος κρατά το τιμόνι αναλαμβάνει ακέραιη την ευθύνη, τόσο για τον ούριο άνεμο όσο και για την πιο άγρια καταιγίδα. Το δικό του ταξίδι ολοκληρώθηκε. Το σκαρί άντεξε δεκαετίες ολόκληρες, πέρασε από φουρτούνες και γαλήνιες θάλασσες, γνώρισε δόξες και απογοητεύσεις. Και τώρα ο «καπετάνιος» έριξε για τελευταία φορά άγκυρα. Στο λιμάνι της αιωνιότητας, εκεί όπου οι μεγάλες μορφές αφήνουν πίσω τους την ιστορία τους και παραδίδονται στη μνήμη των ανθρώπων.
