Ο κ. Στουρνάρας προειδοποιεί για τους πέντε κινδύνους, παρά τη βελτίωση της οικονομίας.
Πέντε βασικούς κινδύνους που εξακολουθούν να βαραίνουν το μακροοικονομικό περιβάλλον, παρά τη σαφή βελτίωση των οικονομικών δεικτών σε Ελλάδα και Ευρώπη, ανέδειξε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο συζήτησης που πραγματοποιήθηκε κατά την ετήσια εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Παράλληλα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, σκιαγράφησε το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο της επόμενης ημέρας, μιλώντας για έναν κόσμο μειωμένης προβλεψιμότητας, την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων και τη σημασία της ευρωπαϊκής κλίμακας.
Όπως επισήμανε ο κ. Στουρνάρας, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, η Ελλάδα –όπως και άλλες χώρες που βρέθηκαν σε πρόγραμμα– υπεραποδίδει σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καταγράφοντας πραγματική σύγκλιση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η πρόοδος αυτή συνοδεύεται από βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, μείωση του δημόσιου χρέους και ουσιαστική ανάκαμψη του τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς το διεθνές περιβάλλον παραμένει ιδιαίτερα σύνθετο και ευμετάβλητο.
Οι πέντε βασικοί κίνδυνοι
Πρώτος και σημαντικότερος κίνδυνος, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, είναι ο γεωπολιτικός. «Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν ισορροπίες σε ελάχιστο χρόνο.
Δεύτερος κίνδυνος αφορά τις αποτιμήσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με επίκεντρο την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως σημείωσε, αυξάνονται οι προβληματισμοί για το κατά πόσο οι προσδοκίες γύρω από την AI αποτιμώνται με ρεαλιστικούς όρους, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διορθώσεων.
Τρίτος παράγοντας αβεβαιότητας παραμένουν οι δασμοί, οι οποίοι δημιουργούν –όπως είπε– στασιμοπληθωριστικές πιέσεις. Αν και μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις τους αποδείχθηκαν ηπιότερες από τις αρχικές εκτιμήσεις, υπογράμμισε ότι «οι δασμοί ποτέ δεν αποτελούν καλή πολιτική».
Τέταρτος κίνδυνος σχετίζεται με τις δημοσιονομικές ανισορροπίες που παρατηρούνται σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες. Ο κ. Στουρνάρας διευκρίνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται εκτός αυτής της κατηγορίας, διανύοντας μια περίοδο δημοσιονομικής σταθερότητας.
Πέμπτος, και ιδιαίτερα κρίσιμος, είναι ο κίνδυνος που απορρέει από τις αμφισβητήσεις της ανεξαρτησίας των Κεντρικών Τραπεζών από ορισμένες πολιτικές ηγεσίες. Όπως τόνισε, η διεθνής εμπειρία μετά τον πληθωρισμό της δεκαετίας του ’70 έχει δείξει ότι η ανεξαρτησία τους συνδέεται με χαμηλότερο πληθωρισμό, καλύτερη σχέση πληθωρισμού-ανεργίας και χαμηλότερα επιτόκια. Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση σέβεται απολύτως την ανεξαρτησία της ΤτΕ, στο πλαίσιο μιας θεσμικής και παραγωγικής συνεργασίας.
Το επενδυτικό κενό και το ευρωπαϊκό παράδοξο
Πέρα από τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους, ο διοικητής της ΤτΕ στάθηκε στο διαρθρωτικό ζήτημα των επενδύσεων. Παρότι στην Ελλάδα έχει σημειωθεί πρόοδος –με τις επενδύσεις να κινούνται πλέον προς το 17% του ΑΕΠ από 11% το 2019– το επενδυτικό κενό σε σχέση με την ευρωζώνη παραμένει, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 21%-22%.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι επενδύσεις αγγίζουν το 22,5% του ΑΕΠ, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο των ΗΠΑ. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι ποσοτικό αλλά ποιοτικό: η Ευρώπη εξακολουθεί να επενδύει περισσότερο σε παραδοσιακούς κλάδους, υστερώντας σε Τεχνητή Νοημοσύνη, ψηφιακές και προηγμένες τεχνολογίες.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη αποταμιεύει περισσότερο απ’ όσο επενδύει, με αποτέλεσμα σημαντικά κεφάλαια να κατευθύνονται εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Για την αντιστροφή αυτής της τάσης απαιτείται, όπως υπογράμμισε, άρση του οικονομικού κατακερματισμού, εμβάθυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και δημιουργία πανευρωπαϊκών «ασφαλών» στοιχείων ενεργητικού, ιδίως για τη χρηματοδότηση κοινών αγαθών, όπως η άμυνα.
Πιερρακάκης: αβεβαιότητα, μεταρρυθμίσεις και ευρωπαϊκή κλίμακα
Από την πλευρά του, ο κ. Πιερρακάκης περιέγραψε έναν κόσμο μειωμένης προβλεψιμότητας τόσο στο γεωπολιτικό όσο και στο γεωοικονομικό πεδίο, γεγονός που καθιστά τη χάραξη οικονομικής πολιτικής πιο απαιτητική. «Ζούμε σε έναν εκθετικό κόσμο, με συνεχείς τεχνολογικές αλλαγές», σημείωσε, τονίζοντας ότι οι στρατηγικές επιλογές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το απρόβλεπτο.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χαρακτήρισε κομβικές τις μεγάλες ατζέντες της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, της άρσης των εμποδίων μεταξύ των κρατών-μελών, της ψηφιοποίησης του νομισματικού συστήματος και της δημοσιονομικής σταθερότητας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «αν κάποιος κοιμόταν το 2015 και ξυπνούσε το 2025, θα έβλεπε έναν κόσμο ανάποδο», συγκρίνοντας τη βελτίωση των ελληνικών δημοσιονομικών με τις δυσκολίες άλλων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ζήτημα της επόμενης ημέρας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί η πλήρης και αποτελεσματική αξιοποίησή του, σε συνδυασμό με την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Στόχος, όπως είπε, είναι περισσότερη παραγωγικότητα, μεγαλύτερη κλίμακα και υψηλότερη ταχύτητα. «Αποδείξαμε ότι μπορούμε. Τώρα πρέπει να αποδείξουμε ότι μπορούμε γρηγορότερα», σημείωσε, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο οπισθοδρόμησης.
Κλείνοντας, έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ της εξωστρέφειας και των διασυνοριακών επενδύσεων, τονίζοντας ότι η ανάπτυξη ευρωπαϊκής κλίμακας και η προσέλκυση ισχυρών ευρωπαϊκών παικτών μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
