Ο Ραφαέλ Γκλουκσμάν κέρδισε άνετα την προκριματική της σοσιαλδημοκρατικής Αριστεράς με 66%. Καθαρή νίκη, όχι όμως και πολιτική κυριαρχία. Το πραγματικό τεστ αρχίζει τώρα: μπορεί να μετατρέψει την εσωτερική επικράτηση σε εθνική δυναμική;
Το ποσοστό εντυπωσιάζει. Το κόμμα, λιγότερο. Οι Σοσιαλιστές εξακολουθούν να ψάχνουν ταυτότητα μετά από μια δεκαετία παρακμής. Και οι περίπου 120.000 ψηφοφόροι της προκριματικής απέχουν πολύ από τις εποχές που ο χώρος κινητοποιούσε εκατομμύρια.
Η εικόνα της Αν Ινταλγκό στις προεδρικές εκλογές του 2022, όταν συγκέντρωσε μόλις 1,75%, δεν ήταν απλώς μια βαριά εκλογική ήττα. Ήταν η πιο καθαρή απόδειξη ότι ένας ιστορικός πολιτικός χώρος είχε χάσει κοινωνική βάση, επιρροή και, κυρίως, ταυτότητα.
Έκτοτε οι Σοσιαλιστές μοιάζουν να κινούνται ανάμεσα σε δύο φόβους: από τη μία να μη χαθούν μέσα στη ριζοσπαστική Αριστερά του Ζαν-Λικ Μελανσόν και από την άλλη να μη μείνουν χωρίς εκλογική βάση αν απομακρυνθούν υπερβολικά από αυτήν. Άλλοτε διεκδικούν αυτονομία, άλλοτε επιστρέφουν στις συμμαχίες. Μια Αριστερά που ακόμη προσπαθεί να αποφασίσει αν θέλει να ξεπεράσει τον Μελανσόν ή απλώς να πάψει να ζει στη σκιά του.
Σε αυτό το σκηνικό επανεμφανίστηκε και η Σεγκολέν Ρουαγιάλ. Πρώην υποψήφια για την προεδρία το 2007 και κάποτε κεντρική φυσιογνωμία των Σοσιαλιστών, μπήκε στην προκριματική με εμφανή διάθεση να ξαναδιεκδικήσει ρόλο. Κατέληξε όμως τρίτη, πίσω από τον Γκλουκσμάν και τον Ολιβιέ Φορ, ο οποίος συγκέντρωσε περίπου 14,5%. Υπάρχει εδώ και μια πολιτική ειρωνεία. Η Ρουαγιάλ είχε χαρακτηρίσει τον Γκλουκσμάν «ασκούμενο στην πολιτική», αμφισβητώντας ευθέως την εμπειρία του. Τελικά, ο «ασκούμενος» πήρε δύο στις τρεις ψήφους και η ίδια βρέθηκε στην τρίτη θέση.
Ποιος είναι όμως ο Ραφαέλ Γκλουκσμάν; Ευρωβουλευτής και δοκιμιογράφος, είναι συνιδρυτής της «Δημόσιας Πλατείας», ενός μικρού κεντροαριστερού και σαφώς φιλοευρωπαϊκού κόμματος που δημιουργήθηκε το 2018 με στόχο να ενώσει τη δημοκρατική, κοινωνική και οικολογική Αριστερά. Έχει χτίσει την εικόνα ενός ευρωπαϊστή, θεσμικού και μετριοπαθέστερου εκπροσώπου της Αριστεράς. Είναι σταθερά υπέρ της Ουκρανίας, υποστηρίζει ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα και επιχειρεί να εμφανιστεί ως ένας υποψήφιος που μπορεί να συνδυάσει κοινωνική πολιτική με κυβερνητική σοβαρότητα.
Στην οικονομία, πάντως, παραμένει σαφώς τοποθετημένος στην Αριστερά. Προτείνει υψηλότερη φορολόγηση μεγάλων περιουσιών και κληρονομιών, φορολόγηση υπερκερδών, μεγαλύτερη αναδιανομή και αύξηση του κατώτατου μισθού. Το πώς ακριβώς θα χρηματοδοτηθεί ένα τόσο φιλόδοξο πρόγραμμα, και με ποιες επιπτώσεις για μια γαλλική οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές δημοσιονομικές πιέσεις, είναι βεβαίως μια διαφορετική συζήτηση.
Οι διαφορές του με τον Μελανσόν είναι σαφέστερες στην Ευρώπη, στην εξωτερική πολιτική, στην Ουκρανία και στην αντίληψη περί θεσμών παρά σε αρκετές πλευρές της εσωτερικής οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το στοίχημα των Σοσιαλιστών: ποντάρουν σε έναν πιο μετριοπαθή υποψήφιο, ελπίζοντας ότι μπορεί να προσελκύσει ψηφοφόρους που απορρίπτουν τόσο τον Μελανσόν όσο και τη φθορά του μακρονισμού.
Το πρόβλημα είναι ότι μέχρι στιγμής ο Γκλουκσμάν δεν δείχνει να δημιουργεί κύμα. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, η Μαρίν Λεπέν κινείται περίπου μεταξύ 35% και 37%, ο Ζαν- Λικ Μελανσόν παραμένει γύρω στο 19% με 20%, ενώ ο Γκλουκσμάν βρίσκεται περίπου μεταξύ 9% και 14%. Η απόσταση είναι μεγάλη και δείχνει ότι η εντυπωσιακή του νίκη στην προκριματική δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε αντίστοιχη δυναμική στο σύνολο του εκλογικού σώματος. Με άλλα λόγια, δεν έχει ακόμη πείσει τη Γαλλία.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αδυναμία του. Ο Γκλουκσμάν έχει λόγο, έχει θέσεις, έχει καθαρή ευρωπαϊκή ταυτότητα. Αυτό που δεν έχει ακόμη καταφέρει να επιβάλει είναι την εικόνα ενός πολιτικού με προεδρικό εκτόπισμα. Δεν διαθέτει τη θεατρικότητα του Μελανσόν, την αναγνωρισιμότητα και την επιθετικότητα της Λεπέν ούτε εκείνη την αίσθηση προεδρικής αυτοπεποίθησης με την οποία ο Εμανουέλ Μακρόν είχε καταφέρει να κυριαρχήσει στο πολιτικό σκηνικό.
Γι’ αυτό και ο χαρακτηρισμός «άχρωμος», που χρησιμοποιούν επικριτές του, αγγίζει ένα πραγματικό πολιτικό ερώτημα: αρκεί η μετριοπάθεια ή, χωρίς ισχυρή προσωπική παρουσία, κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτική αορατότητα;
Η εικόνα μετά τη νίκη του ήταν σχεδόν συμβολική. Φεύγοντας από παρισινό μπαρ όπου γιόρταζε το αποτέλεσμα, ένας άνδρας τού άδειασε ένα πακέτο αλεύρι στο κεφάλι. Το περιστατικό δεν έχει φυσικά πολιτική αξία ως μέτρο της απήχησής του. Ωστόσο, η εικόνα του νικητή που μόλις είχε επικρατήσει με 66% και λίγα λεπτά αργότερα γινόταν είδηση περισσότερο για το αλεύρι παρά για τον λόγο του είχε μια παράξενη ειρωνεία.
Οι Σοσιαλιστές πόνταραν στον Γκλουκσμάν για να επιστρέψουν στο παιχνίδι. Οι προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027 θα δείξουν αν βρήκαν τον άνθρωπο που θα τους επαναφέρει ή αν απλώς επέλεξαν να συνεχίσουν την πτώση τους.
