Μετά τη μεγάλη τροχιά αλλαγής που διαγράφεται στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού, το παράκτιο μέτωπο της Αθήνας ετοιμάζεται να υποδεχθεί τη δεύτερη κομβική παρέμβαση, η οποία φιλοδοξεί να μεταμορφώσει ολοκληρωτικά τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα.
Ο Φαληρικός Ορμος περνά πλέον στην εποχή του μητροπολιτικού πάρκου «ΑΕΝΑΟΝ», ενός φιλόδοξου έργου που αγγίζει τα 300 εκατ. ευρώ και υπόσχεται να αποδώσει στους πολίτες έναν τεράστιο δημόσιο χώρο πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής έως το δεύτερο εξάμηνο του 2029.
Η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη των εργασιών ξεκινά ουσιαστικά στις 2 Σεπτεμβρίου, όταν θα πέσουν οι επίσημες υπογραφές ανάμεσα στην Περιφέρεια Αττικής και στο ανάδοχο σχήμα των ΤΕΡΝΑ Α.Ε., ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ, ΗΛΙΟΧΩΡΑ Α.Ε. και ΕΛΕΜΚΑ Α.Ε.
Το πράσινο φως άναψε έπειτα από τον έλεγχο νομιμότητας που πραγματοποίησε το Ελεγκτικό Συνέδριο, επικυρώνοντας τη διαδικασία ανάδειξης αναδόχου και το σχέδιο της σύμβασης, η οποία διαμορφώνεται στα 241,55 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και φτάνει τα 299,53 εκατ. ευρώ μαζί με τους φόρους. Η εξέλιξη σφραγίζει το τέλος μιας μακράς και συχνά επίπονης εκκρεμότητας σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών. Οπως σημειώνει ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, το έργο παραλήφθηκε στις αρχές του 2024 στα όρια της απένταξης και απαιτούσε εντατική προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Μέσα σε 21 μήνες, παράλληλα με την εξασφάλιση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ύψους 370 εκατ. ευρώ, ολοκληρώθηκαν έντεκα διαφορετικές μελέτες, εκδόθηκαν δεκάδες αδειοδοτήσεις και ξεπεράστηκαν οι νομικές προσφυγές. Η διαδικασία πέρασε επιτυχώς από τον λεπτομερή έλεγχο της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, του Συμβουλίου της Επικρατείας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, τέλος, του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Το χρονοδιάγραμμα του έργου
Βάσει του χρονοδιαγράμματος, το εργοτάξιο αναμένεται να στηθεί εντός του Νοεμβρίου, ενώ οι μελέτες εφαρμογής θα ολοκληρωθούν έως τα μέσα Δεκεμβρίου. Αυτό σημαίνει ότι οι κύριες κατασκευαστικές εργασίες θα ξεκινήσουν τον Ιανουάριο του 2027 και θα οδηγήσουν σταδιακά στα εγκαίνια του πάρκου στα τέλη του 2029.
Η παρέμβαση εκτείνεται σε παραθαλάσσια έκταση 741 στρεμμάτων, ανάμεσα στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, την πρώην ολυμπιακή εγκατάσταση του Tae Kwon Do και ακριβώς μπροστά από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Ο σχεδιασμός εστιάζει στην ουσιαστική ενοποίηση του αστικού ιστού της Καλλιθέας, του Μοσχάτου και του Παλαιού Φαλήρου με το θαλάσσιο μέτωπο. Η Περιφέρεια το περιγράφει ως το μεγαλύτερο ανοιχτό πάρκο της Μεσογείου.
Το πράσινο στοιχείο αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του «ΑΕΝΑΟΝ», καθώς πρόκειται να καλύψει το 75% της συνολικής επιφάνειας, δηλαδή περίπου 343 στρέμματα. Στην έκταση αυτή θα φυτευτούν περισσότερα από 4.000 δέντρα και 185.000 θάμνοι. Το υπόλοιπο 25% θα διατεθεί για δωρεάν προσβάσιμες δραστηριότητες, όπως ποδηλατοδρόμους, πολυχώρους άθλησης, εκπαιδευτικές υποδομές για παιδιά και χώρους πολιτιστικών εκδηλώσεων. Θα προβλέπονται, επίσης, περιορισμένες και ήπιες εμπορικές χρήσεις για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Με τον τρόπο αυτόν, η Αθηναϊκή Ριβιέρα αποκτά έναν ακόμη ισχυρό πόλο έλξης, ο οποίος δεν επαναπροσδιορίζει απλώς το τοπίο, αλλά αλλάζει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής για ολόκληρη την Αττική. Η σημασία του έργου ξεπερνά τα στενά όρια μιας τοπικής ανάπλασης. Για δεκαετίες, η σχέση της Αθήνας με τη θάλασσα υπήρξε αποσπασματική, με την αστική ανάπτυξη να στρέφει την πλάτη στο γαλάζιο του Σαρωνικού.
Το πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» έρχεται να αποκαταστήσει αυτή τη διαχρονική πραγματικότητα. Η ενοποίηση των γειτονικών δήμων με την ακτογραμμή δεν δημιουργεί απλώς μια διέξοδο προς τη θάλασσα, αλλά έναν ζωντανό οργανισμό που θα αναπνέει παράλληλα με την πόλη.
Πρόσβαση στη θάλασσα
Οι κάτοικοι της Καλλιθέας, του Μοσχάτου και του Παλαιού Φαλήρου, οι οποίοι για χρόνια έβλεπαν την πρόσβαση στην ακτή να εμποδίζεται από οδικούς άξονες και εγκαταλελειμμένες υποδομές, θα αποκτήσουν πλέον φυσική και αδιάλειπτη πρόσβαση προς το νερό.
Παράλληλα, η συνέχεια του «ΑΕΝΑΟΝ» με τη μεγάλη επένδυση του Ελληνικού δημιουργεί ένα ισχυρό αναπτυξιακό τόξο κατά μήκος του παραλιακού μετώπου. Ενώ το Ελληνικό επικεντρώνεται σε μεικτή ανάπτυξη οικιστικών, εμπορικών και επιχειρηματικών υποδομών διεθνούς εμβέλειας, το Φαληρικό Πάρκο εστιάζει στην ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της ακτής.
Πράσινος εξισορροπητής
Με το 75% της έκτασης να καλύπτεται από πράσινο και την πρόσβαση να παραμένει εντελώς ελεύθερη και δωρεάν για όλους, το «ΑΕΝΑΟΝ» λειτουργεί ως απαραίτητος περιβαλλοντικός και κοινωνικός εξισορροπητής για ολόκληρο το Λεκανοπέδιο.
Ειδική μνεία γίνεται από όλους στην περιβαλλοντική διάσταση του έργου, η οποία είναι εξίσου καθοριστική. Η φύτευση χιλιάδων δέντρων και θάμνων σε έκταση εκατοντάδων στρεμμάτων δεν προσφέρει μόνο αισθητική αναβάθμιση, αλλά δημιουργεί ένα μικροκλίμα που, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα συμβάλει στη μείωση των θερμοκρασιών κατά τους θερινούς μήνες. Παράλληλα, θα προσφέρει πολύτιμη ασπίδα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Οι εκτεταμένοι χώροι πρασίνου, οι ποδηλατόδρομοι και οι διαδρομές περιπάτου ενθαρρύνουν τη βιώσιμη κινητικότητα και την ήπια αναψυχή.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Φαληρικός Ορμος μετατρέπεται σε προορισμό καθημερινής εξόρμησης για οικογένειες, αθλητές και επισκέπτες κάθε ηλικίας.
